PARS SECUNDA

HISTORICA

VITA SANCTI LEODEGARII,

AUCTORE FRULANDO , MURBACENSI MONACHO » Ce Xl, NUNG PRIMUM EDITA.

PROOEMIUM.

. V. Auctor ille, Frulandus nomine, hucusque anonymus Murbacensis , vel in hoc opere, dictus, quis fuerit, quo sæeulo, quove monasterio degerit, quo demum animo seripserit, eum hactenus vel doctissimi ægre dispiscari tentaverint , ex novo codicis argentinensis, nuperrime detecti, certiori quidem et loeupletieri testimonio indigitare licet.

ll. Hujus auctoris nomen nobis tum primum inBotuit, cum eodicem argentinensem , Passionarium nempe, Murbacensi abbati; , ut videtur, ab initio saltem, accommodatum revolvimus. Extemplo , nec absque arrecti animi jubilo, nobis oceurrit titulus ile insignis, qui cur Sebopflinium, Oberlinium, Grandidier, cæterosque omnes effugerit, vix satis mirandum : Incipit vita vel passio sancti Leodegarii, mariyris et pontificis, renovata ex jussienibus EBERHARDI ebbatis, a quodam FRULANDO, ejus clerico. Habes paucis notiisam seriptoris nostri , et sseculi, et loci , et monasterii, et abbatis qui hujusce operis praecipuus auctor exstitit.

HI. Hinc Frulandus noster merito fuit et ordini monastioo et Morbacensi asceterio accensus ; quippe quod aliunde baud aegre post Mabillonium deprehendas, tum e prologo ubi opellam ipsius ad fra-

(res carissimos destinandam , abbatique suo, cui non posset non ob-

526 ANALECTA MURBACENSIA.

temperare, dicandam proponit. Vixisse in Alsatia superiori, imo ab ipsa oriundum, in ea natum enutritumque se nobis ipse insinuasse videtur, cum æstu quodam poetico, ac patrio impetu hæc de pingui Alsatiæ agro decantat : « Est quidam locus, in finibus Alsatiæ el Vosagi situs, Morbach dictus, ubi collocavit Dominus sancti martyris caput , fertile virtutibus , quasi in umbilico terre ipsius, scilicet coelestem gemmulam includens in auream. concham. Nam pinguissimi colles , vinifera latera amplificantes, efficiunt florigeram vallem , ceu paradisum emulantem et Baccheo sanguine abundantem. » Hzc, prorsus, non Rhenicolas tantum juvent, sed et omnes Nostrates existimaverim.

Ill. Mabillonio et Bollandianis auctor noster scripsisse visus est uno tantum sæculo, aut paulo serius post Leodegarium , eo imprimis titulo quod de Leodegarii parentibus, etiam suo tempore claris, aperte loquitur. At nihil inde stricto jure inferendum , nisi ad eatem usque suam obtinuisse illustrissimum Ethiconidum genus , quod multo serius , imo vel nostra adhuc ætate inclaruit. Quo igitur tutiori calculo assignetur auctoris nostri tempus , standum est novo quod, ex prælaudato codice, luculenter emicat documento, eum nempe scripsisse jussu abbatis nomine Eberhardi. Hune vero Murbacense monasterium rexisse seculo XI, cirea annum 41041, certo constat. |

IV. Abbas Eberhardus totus in eo fuit, ut sancto abbatiæ suæ Patrono quam ccelebriorem cultum famamque compararet : quippe cui Henricus, archiepiscopus Bisuntinus, illud peculiare concessit privilegium, quo altaria in ecclesiis sancto Leodegario per ejus dice- &esim dicatis consecraret !. Prædictus abbas eumdem cultum in monasterio suo presertim promovere studuit : hine ad ipsum forsan referre est oflicia quz, ab illius tempore, in libris Murbacensibus pleniora et frequentiora occurrunt : quorum pars magna desumitur ex ipsiusmet Frulandi opere. Haud liberius conjicere insimulabor, dum id allegaverim , jussisse nempe Eberhardum abbatem hanc sancti Leodegarii vitam renovari et in meliorem ordinem digeri, ut officiorum lectionibus inserviret. Nonnulla litterarum laude apud eum valuit Frulandus, qui et ejus clericum fuisse se in capite operis Tenuntiat. Quis sit hujuscemodi clericus, notariusve an amanuensis,

! CF. Grandidier, Histor. Prov, Alsutic., t. 1, inter docum,

ANALECTA MURBACENSIA. 527

an a secretis, epistolisve datus, quique doctiores dijudicabunt.

V. Caeterum, quo animo Noster scripserit, in prologo suo declarat, cum conqueritur ab antiquo scriptore, Ursino nempe (neque enim alium agnovisse videtur), sanctum Martyrem cum Ebroino fuisse injuste et sine discretionis temperamento collatum ac fere coæquatum. Unde quedam omittit quæ Hebroino nonnihil favere duxit; quædam interdum addit quæ alibi desiderantur; multa praesertim colloquia subinde concinnat ; ea demum ex in tegro edit miracula, quæ ad saneti martyris honorem tum in Francia, tum in Allemania patrata fuerunt. Nec in codice Fuliensi, quo usus est Mabillonius, nec in Bollandianorum apographo, quod ex codice Monasterii Caritatis exscriptum est, pars illa ultima, omnino incognita, reperiebatur.

VI. Textus, quem primum in lucem edimus, ex integro desumitur e codice Argentinensi, de quo sæpius, nunc in bibliotheca civitatis Strateburgensis asservato, sub litt. G, n° 90, f. 146-177, sæculi XI, pene elapsi , aut XII ineuntis, manu exarato firma , nec adeo imperita, qualium nempe qui plerumque libris liturgicis inserviebant. Hujus codicis textum sedulo contulimus cum multis vetustis ejusdem abbatiæ Murbacensis Breviariis , in bibliotheca Colmariensi depositis, nec non cum duobus legendariis manuscriptis Bibliothecae regiæ, sæculi XIII et XIV, N. 5,337; 5,353, e veteri fonte Colbertino, Ut acceptas inde lectiones variantes allegaremus, codices ambos Parisienses litteris A et B, Colmarienses littera C , Argentinensem littera D designavimus.

INCIPIT VITA VEL PASSIO SANCTI LEODEGARII , MARTYRIS ET PONTIFICIS, RENOVATA EX JUSSIONIBUS EBERHARDI ABBATIS , À QUODAM FRULANDO, EJUS CLERICO '.

Non minima difficultatis, venerande Pater EBERHARDE, videretur esse gloriosa Christi militum certamina, adorandique triumphi fulgentissimas laudes describendo recensere, nisi ipsius, cui militaverunt , regis benignitas dicendi efficaciam id aggredientibus tribuere solet * quam promptissimam. Sed cui, ut superarent, dare fuit facile,

ut eorum triumphus dici valeat, largiri nequaquam poterit esse diffie

LECTIONES VARIANTES

* Titulus illi, ceterique omnium capitulorum in solo argentinensi codice repe- 'iuntur. * Foret D. liectius soleret.

528 ANALECTA MURBACENSIA.

cile. Amabilissima namque est hæc promissio illius : « dilata inquit oe tuum, et ego adimplebo illud. » Cui quis (prout tanti ‘ promissoris gratia tribuerit) non conatur assurgere, et quanam, quæso, ratione megligentiæ vel incredulitatis * delictum poterit effugere? Imo quem tam excellentissimæ pollicitationis hortamentum ad loquendi 5 ausum non excitat , non sopitum recte dixeris , sed ‘ carere prorsus aoima. Nam quid laboris est suscepturus, qui, ut bene loquatur, lantum os aperire præcipitur ? Diu quippe noverit tua paternitas, ne quid tale præsumerem, pudor et loquendi quidem prohibuit penuria *. Et quidem audieram sæpius, ammonente evangelio, proscripti servi pro negligentia commissi talenti terribilem damnationem , nec tamen illo terrore adduci poteram, ad tam turpis verecundiæ integram postpositionem. Sed postquam hujus divine promissionis blanda manus, semel et iterum, et frequentius quidem, mentis mex oculos, hortando ut ad illam respicerem *, consuevit delinire, et prædictum certe pudorem toties mihi fuisse dominatum vehementer: coepi erubescere, et, quod tandiu silueram, non paululum quidem expavescere. Sic itaque mihi ", ad majoris provectionis accessum, beata promissione expergefaeto, affuit consequenter tuse paternitatis amplectenda ammonitio. Præcepisti enim, ut beati Leodegarii venerabiles actus, celebrandamque passionem, ad lucidiorem ordinatioremque modum , scribendo reducerem. Sæpius etenim , seu negligentia transcribentis , seu forte ignorantia dictantis, sive utroque, non bene ordinatam, minusque intellectum admittentem , solitus eras habere conquæstionem , in qua, ut fatebaris, maxime te offendebat, quod antiquus ille ejusdem passionis scriptor, injuste et sine discretionis temperamento, beatum Leodegarium, nefariumque illius persecutorem Hebroinum, pluribus in locis equales facere non dubitaverit. Dicebas enim fraudulentiam nequissimi carnificis, justi hominis sanctitati nullo modo oportuisse coæquari. Virtutem namque cum vitio amentis est credere uti unquam amicabili consortio. Tam obsequendz siquidem præceptioni, nil anteponendum commode existimavi, quam uinam tam efficaciter adimplere valeam

LECTIONES VARIANTES

' Quis ut pro D. ? Penuriæ D.

? Credulitatis D, 6 Despicerem D.

3 Ad loquendum ausum C. 7 Sicque mihi A, D. Sic itaquc mihi

4 Etsi carere À, D, quod majoris. D.

inde, quam libentissimam ! inde habeo voluntatem. Si qui vero tam diffusse festis (non opus est nomine), depravati contagio, conferentes hoc nostrum opusculum cum prioris scriptoris negotio *, tussiant, et Aliquid de nostra parte ganniant, tua, pater, auctoritas , me admisso * in tranquillitatis sinu *, et parum id curante, latratuum contusorem opponat illis Japidem. Ego vero tam in hoc? quam in cæteris, ei quæ sunt, meis? negotiolis, auctori Deo cogitationis et locutionis mes regendam manum præbeo, ipse su: promissionis prosecutor, quaqua versum voluerit , fiat mihi? præcedens et director. Satis hámque et sine dubitatione quidem credulus existo, quod cuicumque præbuerit directionem, aliquocum que* pergat, non est opus timere ullius diverticuli iuprovisam offensionem. Eo igitur directricem manum sermoni, cujus ipseauctor est, porrigente, patronoque, cui ? hzc immolamus, opitulatricis i nterventionis suffragium multiplicante, dum tuz, venerande Pater, auctoritati nil diffidimus, accedendi tempus visum est ad id quod instituimus.

PBIMA PARTITIO TOTIUS OPERIS !?, Incipit passio sancti Leodegarii : v1 octob.

I. Sancti Leodegarii, fratres carissimi, venerandam passionem dilectioni vestræ relaturus, dignum ante existimavi dicere, quis prioris viue fuerit sibi modus ; quam illustris mundo, quam devotus Deo; qualiter sui temporis !' regibus placuerit; quanta subdoli Ebroini machinamenta !? perpessus sit. Dehinc attendat vestra caritas quibus, ante celeberrimam passionem, tanta sanctitatis patientia fulserit miraculis, quibus in ipsa, quibus post ipsam, quorum et nostro *, tempore admirandam continuationem gratulamur non deesse.