‹ Histoire des archevêques de Malines [microform]Chapitre 136 sur 181 · IV. JACQUES BOONEN. — APPENDICE · texte numérisé non relu

IV. JACQUES BOONEN. — APPENDICE

detf applicari ioprimis solvendo aeri alieno, qaod moriens debebo^ samptibas faneris mei, et eleemosynîs supra ordinatia, aliisque legaiis : excepta tamen mea Bibllotheca, qaam relinqoo Archiepiscopatai Mechliniensi perpetuo conservandam, jaxta Catalogum mea mana signatum^ cujus daplicatum reponetnr in Capitulo semper custodiendam. Tenebuntur autem saccessores mei in perpetuum aliquam personain idoneam constituere bibliothecarium, qui librorum optimam gerat curam JQita formam, quam forte praescribam. Si aatem successor meas id detrectaret, volo dictam Bibliothecam vendis et pretium impeodi, sicat aliorum bonorum vendendoram^ nimirum in legata, necessitate? paupernm verecundorum^ et hospitalia aegrorum^ uti execotores a me nominandi censebunt magis Deo gratuîD fore.

Nihil volo a PatribusOratoriiLovaniensibos repeti pecuniarom, quas solvi pro emptione aediam^ quas inhabitant^ vel olim inhabitarant. Volo vendi reditnm docentorum florenorum annuorum, quem mihi debent Patres Oratorii Mechliniensis. Nihil autem exigatnr ab bis de canone istius reditus usque ad obitum meum^ nisi aliter mandavero.

Aelinquo sacristiae Ecclesiae metropolitanae paramenta pretiosa alba, auriphrygia summo altari aptata^ videlicet pallia^ cortinasy planetam^ dalmaticam, tunicellam, quatuor pluvialia^ pallium credentiae, vélum calicis, bursam corporalis, et pallam^ cnm operimentis librorum. Item pulpitum aereum deauratum, necnon quatuor magna candelabra argentea, in summo altari poni solita festis pontificalibus. Item tapetes villosos qui festis istis bumi sterni consueverunt ante idem altare^ vel sub sedilibus celebrantis et roinistroram : quorum omnium etsi saepius in choro, me vivente, usus conccssus fuerit, et forsan imposterum concedetnr, hactenus tamen nihil eorum douatum fuit, sed manserunt et manent omnia adhuc mihi propria. Beliquiarium tamen seu thecam, partim ex aère deaurato partim ex argento puro confectam ad decorandas reliquias saneti

Libertin jam pridem me Ecclesiae donasae fateor j aicut etûm aliqua, qaae dedi ad magnum pallium^ et paramenta pro defunctis^ vel ad ornandam iabernacalum^ in qao ezpooitur SSmum Corpus Christi.

Si qaid autem ulla alla de causa dicio Capitulo, vel fabricae Ecclesiae nostraç aut sacristiae deberem, quod non poto, id ezigi veto« sed, quatenus opas^ imputari^ aut compensari volo cum relictis, exceptis reliqulis, seu canonibus imposterum cessuris pensionis octingentorum florenorum^ vel talis qualem a data hujus testamenti assignavero pro stipendiis Magistn Gaeremoniarum et Cantornm^ quam continuari volo ad médium annum a morte mea^ ut detur tempus obtinendi subsidium a m^o successore^ nihilque pro tempore, quod praeteriit ante datam hujus testament!^ poterit ea de causa exigi.

Fructus et onera mensae archiepiacopalia^ etiam praebeiidae incorporatae (ad eviiandum controversiaj?, et commodaudom successori) volo dividi inJter haeroditatem ipeam et sncoessorem pro rata temporis apni quo moriar, incboando anjaum festo Nativitatis Sti Joannis Baptistae^ if^a tamen ut ligua, qt^e ante eam diem caesa fuerint, elsi solutio pro iis nondum fact{\j neque dies ejusdeqa adveoerit, penseantur fructus ^nni pnecedentis; pratorum .vero et pasçuorum reditns^ etiamsi ante featum iatud gramiiva e^ parte de,paato vel secta fuerint^ t^' putentur esse istius anui, qui dictum festum aequitur.

Domus et hortum emptos v^ Duo de Dieval cum omnibus eo pei* tinentibus, etiam compreheuso eo quod »oce3sit ab inclui^p angiportu seu plateola, quae inter istqd praedijoim et fundiim abbatiae de Tongerloo extcQditur^ relinquo Archiepiscopatui, quam emptionem accepi non indigere indulto Principis, cum omnibus ecclesiasticis Mechliniae concessum sit, domos et quae ad eas pertinent^ emere pro suis beneficiis absque indulto.

Omnibus qui mihi morienti erunt domestici, roinistri vel famuli, dabitur vestis lugubris, et stipendiuui, quod me QO-

TV. MCqUES BOONEN. — APPENDICE. 3^7

riente habebant^ prorogabitur eis ad médium a mortis meae die annum.

Executores bajas postremae meae volantatis nomino adm. Beverendum Dnum Amaium Coriache Ârchidiaconum MechliDieosem^ et B. D. Michaëlem Van den Perre consiliarium meorn^ Canonicos MechlinienseSi necnon D. Jacobum Herre- ^a»/ Canonicum insignis Ecclesiae sancti Pétri Lovaniensis^ secretariam meum ^ et Eev. P. Joannem Hugonem Qiuirté Praepositum Congrégation is Oratorii Provincialem^ vel^ si is mibi non esset superstes, eum qai iu ista Praepositura succedet : quos volo omnium bonorum meorum mobilium vel jmmobilium^ praeter fandos et praedia a parentibus mihi relioÉ», adminisirationem obtinere^ donec omnia a me ordinata 'Cinti'pleantur. Eosque sammo affectu rogo banc cttram non reçusare, legans singulis ipsorum honoris ergo aliqUod auneota Vel argenteum mnemosynon, quale sibi fieri optaverint. Valons irecentorum florenorum; et do facultatem p*-' E. P. Praeposito^ vel ejus saccessorii supradicto casn, alium ad iem>puS| ?eluti visum ei fuerit, bqo Ioco substitaere.

HaQc dispositionem cupio ?alere uti teatamenlnfm aett eodi cillum^ seu qua meliore forma ultimae voluntaiisvttlerepoierii^i etiam vigore indolti regii ad testandum mihi -concessi JBrnlâeli^fe nltima die Septembris, anno millésime sexcenieeimo Irigeflhàô sexto.

Hisce sabscripsi in ista urbe Broxellensii annam aetetts meae agens octuagesimum secandum, die vigesimo .prind menais Junii, anno Domini millesimo sezeentesimo qdn^âgesifflo qninto.

Erat signatum Jacobus ArckiepiêCQpus MèoNi" niensis, et sigillatum minori sigillo ejusdem,

Eodem die 21 Junii 1655^ praefatum testamentùm fuit a suprascripto Ilimo Dno Testatore recognitum coram Notario publico Yan Empel et Bevdis Dnis Joanne Daniels et J. B. de Vaddere pbris^ Illmi Dei Archiepiscopi domesticisi testibus ad praemissa vocatis.

Notices sur divers adhérents de Jansénius.

Jansénius.

Noos avons donné la notice de Tévéqae d'Ipres dans la vie de J. Boonen^ page 279.

Calenus.

Henri YanCaelen^ dit Calenus, né vers 1582 à Beringhen, huitième au concours général de Lonvain en 1608, entra au Collège du Pape et y étudia la théologie sous la direction de Jan9énius. Après avoir pris la licence, il fut promu à la cure d'Âssche, en 1609, en vertu des privilèges de l'Université. En même temps il était doyen de chrétienté d'Âlost, et c'est en cette qualité qu'il organisa, le premier, les conférences de curés, qu'on a jugées si utiles qu'elles ont été généralement admises dans presque tous les diocèses (1). Demeurant dans le voisinage de l'abbaye d'Afflighem, Calenus attira les regards et gagna l'estime particulière de l'archevêque -abbé Boonen. En 1624, il devint curé de Sainte-Catherine à Bruxelles et de Molenbeek Saint-Jean, et doyen rural. En 1626, il obtint une prébende libre dans l'église de Saint-Rombaut à Malines, et fat revêtu par Jacques Boonen des pouvoirs de vicaire-général. Il fat nommé chanoine gradué et archidiacre en 1643. En 1639, Philippe TV l'avait désigné pour le siège épiscopal de Buremonde; mais le Saint-Père refusa les bulles de provision parce qu'il savait que Calenus était l'un des éditeurs de VAugustinus et l'ardent propugnateur des doctrines de Jausénius. Il est

(1) Noos trouvons ce fait dans un opuscule publié en 1862 : Oeichie* dénis der (wee mirakuleuse Beelden van Auehe. L'auteur, M. Mertens, vicaire d'Assche, cite à preuve le Liber Con/raternitaiis B. D. Pasiorm (en 1622) qui se oonberve aux archives de la paroisse.

lY. JACqUBS BOONEX. — ^PENDICE* 329

vrai que l'éla avait protesté, dans une lettre à l'internonce Bichi, de sa filiale soumissiou aa Saint-Siège ; mais cette protestation semblait pea sincère et incomplète. Non-seulement il la rétracta, mais il eut le front de dire que ne pouvant plus lire saint Augustin dans Jansénius, il lirait désormais JansédIqs dans saint Augustin (1). Il finit par envoyer à S. M. un acte de renonciation aux droits que la nomination royale lui donnait sur Tépiscopat (28 mars 1648). Décédé à Bruxelles le 1^' février 1653, il reçut la sépulture dans l'église de Molenbeek. Le jour même de son décès, il fit encore une profession de foi, à l'exemple de son maître et intime ami, l'ancien évéque d'Ipres.

Voici en quels termes elle était exprimée :

Coram Beo obiestor, me in Catholica et Romana Jide semper iixiêse, el in eadem mori, obedienliêsimum ApoHolicae et Romanae SeU, Et quoad materiam graliae et liberi arbitrii quae jam diêputatur, ideo me immisçai disputationi, quia Rdum JSpiseopum Iprensem, Comelium Jansenium p. m. putavi mentem S, AiÂguêtini et Ecclesiae attigisae, Ceierum conjiteor, quod me êoôjicio Eccleaiae Catholicae Romanae in hac et omni alia fidei materia,., Bruxellis, prima Februarii, anno Domini 1653.

Les adhérents de Jansénius étaient singulièrement prodigues de professions de foi. Tout en protestant sans cesse de leur entière soumission aux décisions de l'Église Komaine, ils trouvaient sans cesse de nouvelles ruses pour les expliquer. Ils voulaient à tout prix rester dans l'unité catholique, quand l'Eglise qui connaît les siens, déclarait qu'ils s'en étaient exclus eux-mêmes.

N'oublions pas un détail qui dépeint en même temps Jansénius.

Le licencié Vleminx, chanoine de Saint-Pierre et président du séminaire du roi à Louvain, avait vécu longtemps dans la

(1) Paquot, Mémoires, XII, 372.

maison de Calenus à Braxellea ; or^ il attesta qu'il avait tu Calenus et Jansénius lisant assidûment et clandestinement les œuvres de Calvin, Le témoignage authentique de Yleroinx, envoyé le 28 août 1645^ se conserve aux archives de Tarchevéché de Malines. Les théologiens savent, du reste, que de Calvin à Jansénius il n'y a qu'un pas.

Fromondus, Pomtanus et De Pape.

Libert Froidmonl, dit Fromondus, né le 3 septembre 1887 à Hacconrt, village du diocèse et du pays de Liège, proclamé docteur en théologie à l'Université de Louvain en 1628^ professeur royal d'Écriture en 1636 (1), doyen de la collégiale de Saint-Pierre en 1649, mourut en 1650. Il avait été le complice de Calenus pour éditer VAuffustinus, œuvre posthume de leur ami commun Jansénius.

£n 1692, les évéques de la province de Malines écrivirent au Pape : « Yalde infeliciter accidit ut e duobus qui, taroquam » Jansenii testamentum curaturi, ejus librum evulgarunt, /' alter {Calenus) apnd illius temporis archiepiscopum omnia tt posset, alter {Fromondus) una cum censore {Ponlano) qui ti librum approbavit, in facultate theologica Lovaniensi auctou ritate pollerent (2). n

La BMiographie universelle de Michaud indique les titres des écrits de Fromondus. Parfois on consulte encore aujourd'hui ses commentaires sur les Actus Aposiolorum; mais on ne lit plus ses autres élucubrations, peu intéressantes malgré le piquant des titres iBrevis AnatomiaAominis, Somologia Auffus- Uni Hipponensis et Augustini Iprensis, Lueerna Augustiniana^

(1) La chaire d'Eoriture sainte avait été 'snocessivement occupée pv Hassclrus, Baius, Thomas Stapleton, Jacqaes Jansonius, Jean Paludanui (VaA den Broeck de Malines) et Corneille Jansénius, à qni Ftomenâv succéda.

(8) Sgn, Belg. I, 584. Voir aussi p. 580.

Page 1