Hugo. Iste consummavit , sed multum retractam
ORDIN ARIUM ANTIQUUM
ECCLESLE BISUNTINiE (1).
Prothadius , sanctae Chrysopolitanse Ecclesiae archiepiscopus (2), Stephano, ejusdem Ecclesiae decano, suocarissimo filio salutem et paternam dilectionem.
PROLOGCS.
Dubitanti tibi , fili dilectissime , de divinis consuetudi-
(1) Ce Rituel a été imprimé sur un manuscrit qui remonte à l'épiscopat d'Anséric.
(2) Les évûjues de Besançon n'ont reçu le titre d'archevêque que longtemps après saint Prothade, et cette ville n'a été appelée Chrysopolit qu'au neuvième ou dixième siècle ; double preuve que le Rituel qui porte le nom de ce saint prélat a été retouché postérieurement.
nibus Ecclesiarum , ut quod illa amplectitur , hoc illa respuat, quod illa veneratur, alia metuat. Cura uua eademque Ecclesia in corpore Christi unita tôt varietur usibus , tuâ creberrimâ importunitatc lacessitus , hoc cogor scribere , ad quod nullius ventosœ ioquacitatis me temeritas provocat; ■verùm , tuœ petitioni pia devotio inter amorem formidinemque dubium animât; amore quidem tut , sicut Ecclesiœ necessarium novi , tcneor , formidine captus , ne in aliquo oberrans, lassatus succumbam. Angebaris quotidie, sicut ipse solitus eras testari, dùm lasciviam juniorum in ecclesiasticis officiis , à senum sententiâ conspiccres discrepare ; dùm quod cuique placeret , justum et authenticum diceret esse. Tecum verô , ubi hrec nequissimi capitis dominantur membra , videlicet cujusque voluntas et discordia , veridico ore asserebas non posse convenire , nec habitatoribus ejus in perpetuum salutem dare. Ne ergo hic error diutiùs veritate misceatur, neve in posterum in eodem loco reservetur , fraternâ petente charitate , quaî hoc mihi negotii imperarat , dignum duxi compendiosâ institutione , tibi pro voto consenti re : ita tamen , ut eruditiores non positionem verborum considérantes, quod facerent hnbeant, et simpliciores prout mediocritas eorum desiderat , identidem provideant. Non ergo aliquem styli rusticitas moveat , non incepta séries audieoti displiceat, quœ in his scriptis in quibus res hujusmodi quxritur ; non luculenti leporis oratio, sed ut mentibus audientiura congruit, est praeferenda dispositio (1).
Ut autem scias , quid in conventu Fratrum oporteat facere ; quid in Ecclesià tenere , quid vitare ; quô et quandô processiones facere ; quot sacri ordinis ministros habere ; quo tempore conveniant toiius urbis cougregationes , tam canonicorum quàm monachorum , neenon sanctimonialium :
(1) Celle préface est écrile d'un meilleur style que le Rituel, ce qui peut faire conjecturer qu'elle est l'ouvrage de saint Prothade.
quodque omuinô faciendum sit in Ecclesiâ , sequentia planiùs elucidabunt (1). Finit prologus.