ORDO IN LETANIA MAJORE

Hâc die convenant omnes , tam clerus quàm populus totiusurbis, ad majorem Ecclesiam. Horâtertiâ, mox ut datum fuerit signum, incipiat cantor ant. Exurge, Domine, cum psalmo Deus, auribus nostris, et Gloria Patri, et oratione Mentem familiœ , per totum. Tune praecedentibus vexillis crucibus et candelabris, eant cum reverentiâ, nudis pedibus, si qualitas aeris permiserit, ad Sanctum Stephanum ; et factâ oratione, eodem modo descendant ad S. Mariara Jussani monasterii, et dictâ oratione, cum eodem décore eant ad Ecclesiam Sanctœ Mariae et SS. Pauli et Antidii ; et ibl celebretur missa cum omni décore et reverentiâ ; quâ finitâ, redeat unusquisque ad propria, faciendo letaniam. Cantatâ nonâ, eant refectorium.

(1) La litanie majeure, ou procession de saint Marc , n'a été établie à Besançon qu'après la mort de saint Prothade.

IN FESTO SANCTI JOANNIS EVANGELISTjE , ANTE PORT AU

LATIISAM.

Solemnitates sanctorum gaudia sunt fidelium populorum; lœtatur euirn fidelis anima , prœsentia colens solemnia , pervenire ad ea quœ non sunt annua , sed continua. Omnes deniquè Sancti sunt honorandi , sed prœcipuè illi sunt veneratione sumraâ excolendi , quibus ad patrocinandum suraus commissi, et in quorum Ecclesiis sumusoblati, et ex quorum stipendiis nutriti. Quapropter festivitatem S. Joannis Evangelistœ, quaî est Nativitatis tempore, non valentes jejuniis honorare, visum nobis fuit dulce , ut ejus festivitatem quœ est aestivo tempore , cum summâ debeamus devotione celebrare. Legitur enim in actibus beati apostoli , quod pridiè nonas maii , ante Portam Latinam , jussu impii Domitiani , imperatoris , positus est in dolio ferventis olei ; nihilque illi nocuit, quod divina hoc gratia prohibuit(l).

Hanc quoque festivitatem, sancta romana amplectitur Ecclesia, et colit cum sumraâ veneratione. In ipsa enim Ecclesiâ , quœ est in ejus memoriâ , ante Portam Latinam constructa , per se die istâ célébrât summus pontifex .

Nos quoque Bisuntinenses , caput nostrum sequentes, vigiliam jejunamus, solemnitatem toto cultu religionis celebramus, ut ejus intereessione , januara cœlestis aulœ scandera valeamus. Gùm enim omnes apostoli Domini , in toto orbe sint honorandi, hic tamen à nobis prœcipuè, qui affecti sumus suâ prœdicatione ; si quœritur quomodô , breviter renunciabo , ut major ergô apostolum nostrum sit devotio.

Polycarpus, Smyrnorum Ecclesiœ episcopus , hujus apostoli fuit discipulus , qui sanctum educavit Irenœum , qucm Lugdunensis Ecclesia gaudet habere patronum.

Hic verô Trenœus, totius bonitatis laude refertus, nostrœ

{i) Prose riméi».

urbi duos ex suo latere direxit discipulos , Ferreolum scilicet presbyterum et Ferrucionem diaconum , qai lucentes velut duo luminaria , clara salutis nobis annunciaverunt mysteria. Ab istis nostra in bonore S. Joannis fundata est Ecclesia , qui ex ejus eruditi fuimus doctrinâ. Idcircô ut proprium de: bemus venerari patronum (1).

In vigiliâ festi S. Joaunis , conveniant omnes congregatioues totius civitatis ad majorerai Ecclesiam , et simul cantent vesperas. Finitâ vespertinâ sinaxi, statim incipiant eanonici Sancti Stephani vigiliam primam, cura tribus lectiouibuset totidem responsoriis. Dicto Te Deum laudamus, dicant pueri versum , Valdè honorandus est beatus Joannes , et dictâ oratione, redeant ad suam Ecclesiam.

Domini de S. Joaune faciant collationem et cantent completoriura. Quo corapleto, incipiant eanonici S. Pauli et S. Pétri et totius urbis clerici secundam vigiliam . cum tribus psalmis et lectionibus , et totidem responsoriis. Post Te Deum laudamus , datâ oratione , redeunt ad propria , et domini de Ecclesiâ majori incipiuot matutinum cum omni veneratione et décore, sicut in die Paschœ, accensis multis luminaribus; et cantent cum tribus lectionibus et totidem responsoriis laudes. Matutinœ finiuntur suo ordine.

Pridiè nonas maii , festivitas S. Joannis Evangelistœ. Istâ die convenit totius urbis clerus et populus(2) ad majorem Ecclesiam. Cantatâ tertiâ , omnis clerus ad capitulum vadat, ibique se préparent ad procedendum. Peractâ processione, accinctus palleo , exit domtnus archiepiscopus è saerario. Pracedunt eum quinque diaconi , totidem subdiaconi , quinque ceroferarii , duo cum tburibulis ; sequantur illum quinque

(1) Ce préambule est d'un temps postérieur au Rituel. Il est très douteux si la fôte de saint Jean devant la Porte-Latine était chômée à Besançon au septième siècle.

(2) Aux huitième et neuvième siècles , non-seulement le clergé, mais encore le peuple des villes épiscopales, assistaient à la messe solennelle célébrée par l'évéque.

GW PREUVES.

presbyteri. Dictâ confessione, ascendtt sedem. Legitur privilegium; quo compléta, accipit cancellarius consueturo munus , quod distribuitur sicut in die festo Paschœ.