‹ Histoire des paysans en FranceChapitre 163 sur 303 · CHAPITRE II · texte numérisé non relu

CHAPITRE II

Cette intenrentioD des seigneurs suzerains ^ ecclésiastiques ou laïques, ne faisait guère défaut à la classe agricole : ainsi, en 1040, Henri donnait nne charte pour l'abolition des redevances illicites levées par on seigneur sur les hommes de La Ferté-sur Oarcq *. Vers le même temps l'empereur Henri HI réprimait de pareils désordres ^ En 1155 l'évêque de Chartres excommuniait les maires qui pressuraient les paysans ^ Dix ans plus tard le pape Alexandre III écrivait à l'archevêque de Reims pour qa'il mtt fin aux excès dont un abbé et son avoué se rendaient

•enrientes sine equîs qui exigebant a rusticis alia plura; fiiciebant etUm plura que sai jaris esse dirationare non poterant. — Gallia Christ., tom. VIII, instram., p. 314.

* Ego Henricus rex, Dei gratia, Françorum, notam fieri volumus qnaliter Theudo de firmitate qus appellatur Urc, ante nostram praesentiam veniens , consuetudines malas quas injuste possederat in Tilla apostoloram Pétri et Pauli et Sanct» Genevofs, qus Marisiacus nominator, ejus loci decano Ulrico et canonicis astantibus dimisit. ^ Bouquet, yol. II, p. S5I.

' Per abbaliam placitare hospitia , vel servitia a rusticis

exigere , petitionibus gravare , et pecora eorum ant palefridos tolIere , et redditus ex ipsis extorquere, tam comitibus quam advocatis omnimodis impériale auctoritate interdicimus. — Diplom. Henrici III, Roman, imperat. : Ampliss. Collect., tom.I, p. 434.

" Super majoribus Tillaram et releyaminibusmajoriarumet graviminibus rusticomm , novaque nécessitas expetere vidcbatur instituta , pradictus pater sanciens , et mala qus in privilegio ejus, communi assensn, capitulo facto , dinumerantur, ulterius fieri sub anatbemate prohibens, nostrc omnium utilitati et piluperum quieti providere curavit. — Gosleni, Camot. episc, Elogiura : Bouquel, vol. XIV, p. 3193.

coupables envers les habitants de trois villages '; et Louis VII abolissait également plusieurs mauvaises coutumes imposées aux paysans des environs de Bourges ^

Les consciences troublées des seigneurs venaient encore au secours des vilainB. A l'heore de la mort, au moment de partir pour la Terre^inte, à la suite d'un accident, on se repentait de ses crimeê, comme

* Hommes trium Tillaram eorapendiensis eedesia , Prnni^f ,

Fabarol et Mesvioere videUoet, adverso» dfleeUui ilion imlnni, abbalem ipsius ecclesia , ad nos querimomam tnuttmiseraat , anerentes qaod coin nobilis yir Petnis de Toraella » advocatns Tillamin ipsaraiD , ab eis tallias et exactiones indebite eUorqueret , et ideoi abbas sub excommaDicatione prohibait, ne quis ipsot ultcrins eisdem talliis et eiactionibus fttigaret; nunc aatem idem abbas, discrimen excommiinicationis non formidans incnrrere, adhibitis sibi favore et potenUa pradicti P., a prsfatis bominibus adeo graTem talliam extorquere prcsumpsit qaod quamplares ex ipsis dictas villas coacti sunt deserere, et ad alium locam transire. ^oniam igitar graviter nimis excedit, qai sabditos soos contra religionem jaramenti et excommunicationis sententiam violenta damnationa opprimit et indebita exactione fatigat , firatemitati ta« per apotlolica scripta mandamus , qoatenas prcdictam abbatem et P., necnon et R. fflium ejusdem P., ante'taam prosentiam convoles, et, inqaisita veritate diligenter cognita, eos moneas^ et apostolica faltus aactoritale compellas , ut prcdictas villas in ea libertate et immanitate dimittant. — Epist. Alex, pap» III : Ampliss. Collect., tom. II , p. 943.

' Prcpositas atque Vigerias , quotieseanqae volebant, halbannnia sabnionebant, et viilanos se redimere coercebant; de qaoqaoqae prsceptum ab ipso est ut illa redemptio balbanni , remaneat ethalbaiw num tamen ter in anno fiât, termino compétent!, ne rustici sua negotia amittant ; et hoc consilio bonorum bominum civitalis. — Lettre de Louis VII : Ordonn., vol. I , p. 10.

Page 1