‹ Histoire dogmatique, liturgique et archéologique du sacrement de baptême (volume 4)Chapitre 296 sur 354 · CHAPITRE I · texte numérisé non relu

CHAPITRE I

Ouvrages des douze premiers siècles, exclusivement relatifs au

baptême

Agobard, évêque de Lyon. Consultatio et supplicatio de baptismo judaicorum mancipiorum. (Patrologie latine de Migne, t. CIV, colonne 100.)

— Epistola ad proceres palatii contra praeceptum impium de baptismo judaicorum mancipiorum. (Ibid., col. 174.)

Alcuin. Epistola de baptismi caeremoniis. (Ibid., t. CL col. 612.) Cet opuscule, faussement attribué à Alcuin, est probablement d'Amalaire, archevêque de Trêves.

Amalaire, archevêque de Trêves. Epistola de caeremoniis baptismi. (Ib., t. XCIX, col. 892.)

Anonyme. Liber de rebaptismate. (Ibid.,

t. III, col. 1184.) Athanase (S.). Sermo in sanctum Pascha

et recens illuminatos. (Patrologie

grecque, t. XXVIII, inter spuria,

col. 1080.)

Augustin (S.). De catechizantibus rudibus. (Patr. lat., t. XL, col. 309.) — De symbolo ad catechumenos. (Ib., c. 627.) — De baptismo contra Donatistas. (Ib., t. XLIII, col. 107.) — De peccatorum meritis et remissione seu de baptismo infantium. (Ibid., t. XLIV, c. 309.)

Basile (S.). Exhortatio ad baptismum. — Epistola ad Amphilochium, — De baptismo libri duo. (Patr. gr., t. XXXI, col. 1 5 14.)

Bernard (S.). Tractatus de Baptismo.

(Patr. lat., t. GLXXXII, c. io3i.)

Charlemagne. Epistola encyclica de baptismo ejusque ritibus. (Ap. Mabillon, Analecta, t. III, p. 78.)

Cyprien (S.). Epistola ad Quintum de haereticis baptizandis. (Patr. lat., t. III, col. io85.) — Epist. ad Stephanum papam de concilio. (G. 1044.) — Epist.

ad Jubaianum de haereticis baptizandis.

(Col. 1090.) — Epistola de haereticis baptizandis. (C. no3.) — Epist. ad Pompeium contra epist. Stephani de haereticis baptizandis. (C. 1127.) — Epist. ad Magnum de baptizandis Novitianis. (G. 1 137.)

Cyrille de^Jérusalem (S.). Catéchèses et catéchèses mystagogicae. (Patr. gr., t. XXXIII, col. 33 1.)1

Denys de Telmera. De jussu baptizandi Judaeos. (Mai, Spicil. rom., t. X,p. 223.)

Félix III (S.). Quomodo qui rebaptizati sunt ad ecclesiam catholicam admitti debeant. (Bullar. roman., éd. de Turin, t. I, p. 91.)

Firmilien (S.). Epist. ad Cyprianum contra epist. Stephani. (Patr. lat., t. Ill> c. n53.)

Gauthier, évêque de Laon. Epist. monacho Guillelmo de baptismo hereticorum. (D'Achéry, Spicil., t. III, p. 520.)

Grégoire d'Antioche. De baptismo Christi sermones duo. (Patr. gr., t. LXXXVIII, col. 1866.)

Grégoire de Nazianze (S.). Orat. XXXIX in sancta lumina; orat. XL in sanctum baptisma. (Patr. gr., t. XXXVI, c. 334.)

Grégoire de Nysse (S.). Oralio catechica magna. (Ib., t. XLV, col. 9.) — Orat.

adversus eos qui difterunt baptismum.

(Ib., t. XLVI, c. 41 5.) — De infantibus qui praemature abripiuntur. (Ib., c. 161.)

HISTOIRE DU SACREMENT DE BAPTEME

Hildefonse (S.). Liber de cognitione bap-

tismi. {Patr. lat., t. CVI, c. 112.) Hincmar. Epist. de baptismo. (Labbe,

Concil., t. VIII, col. 393.) Jacques, évêque de Sarag. Ordo sancti

baptismi. (Rituel des Maronites.) Jean Chrysostome (S.). Catéchèses II ad

illuminandos. (Patr. gr., t. XLIX,

Jean Diacre. Epist. ad Senarium de variis ritibus ad baptismum pertinentibus.

(Mabillon, Iter Itaîicum, t. I, part. 11, p. 69.)

Jérôme (S.). Epist. ad Oceanum. (Patr.

lat., t. XXX, c. 286.) — Dialogus contra

Luciferianos. (Ib., t. XXIII, c. i55.) Jérôme (le B.). Commentarius de sensu

baptismi. (Patr. gr., t. XLIX, c. 8390.) Jessé, évêque d'Amiens. Epist. de baptismo. (Patr. lat., t. GV, c. 781.) Leidrade. Liber de sacramento baptismi.

(Patr. lat., t. XGIX, col. 853.) Léon le Grand. Epist. XVI ad universos

episc. per Siciliam constitutos. (Ibid.,

t. LIV, c. 695.) Magnus de Sens. Libellus de mysterio

baptismatis. (Patr. lat., t. CII, c. 981.) Marc l'Ermite. De baptismo. (Patr. gr.,

t. LXV, c. 986.) Maxence d'Aquilée. Collectanea de anti-

quis ritibus baptismi. (Patr. lat., t. CVI.

Maxime de Turin. Tractatus de baptismo.

(Patr. lat., t. LVII, c. 772.)

Nonnus. Commentarius in orationem S. Gregorii Nazianzeni in sancta lumina. (Patr. gr., t. XXXVI, c. 1066.)

Odilbert. De baptismo. (Mabillon, Vet. Analecta, t. IV, p. 75.)

Pacien. Sermo de baptismo. (Patr. lat., t. XIII, c. 1089.)

Sévère. Liber rituum baptismi et sacrœ synaxis apud Syroschristianos receptus, interpret. Guidone Fabricio Boderiano Antuerp. 1572, in-4. Ses éditeurs lui ont donné à tort la qualification A'Alexandrinus ; il aurait fallu Antiochenus, puisqu'il était évêque d'Aschmonin, au xe siècle, et qu'il décrit les rites de la province d'Antioche et non ceux d'Alexandrie. Nous l'avons toujours désigné sous le nom de Sévère d'Antioche.

Sophronius (S.), patriarche de Jérusalem. De baptismate apostolorum. (Patr. gr., t. LXXXVII, c. 3369.)

Tertullien. Liber de baptismo adversus Quintillianum. (Patr. lat., t. I, c. 1 1 97.)

Théodore Studite (S.). Oratio in baptismi pervigilium. (Mai, Nov. Bibliotheca patrum, t. V, part. IV, p. 16.)

Théodulphe, évêque d'Orléans. Liber de ratione et ordine baptismi ad Magnum Senonensem. (Ib., t. CV, c. 223.)

Parmi les écrits de l'antiquité ecclésiastique qui ne sont point parvenus jusqu'à nous, on doit regretter un traité de Tertullien sur la validité du baptême des hérétiques ; un livre des Rites du baptême par Narsès Garbana ; des traités sur ce sacrement composés par Méliton, Pétilien, Sévérin et Jean le Jeûneur; des lettres sur le même sujet, écrites par Licinien , évêque de Carthagêne, par saint Léandre, évêque de Séville, par Eutrope, évêque de Valence, par Trajon, évêque de Saintes, etc.

Page 1