XX. Que lo iutge use oontra loa criminoos tant cum poaca
Item mes , au iutge deu crim en tau maneyra ordenam que lodit iutye criminoos modère , e que per temps tenca , tant cum posca, contra los criminoos iusticia cxercii e bertat sercat diligentemenl sober los excès per las partidas e autres dreyts e remedis segont la qualitat iustamens e deguda; asso sercan que negun home no seguesca per negun frau, ni malabolensa, ni per pregarias, ni per prechs, dauguns crims enquistaa sentensian convement als ulhs per pasaa los criminoos abans dotenca e lo garde ab bonas fer> mansas, e no lo tenca trop en la carce, stan mes celadamens e breu los expedesca, que parten sententia consona e iusta e d'arrasoo.
XXI. Que lo iutye o son loctient besite per toti los lochs de Begorre.
Item, que lo iutye o son locthient que au plus mielhe que una
PIÈCES JISTIFICATIVKS. 435
begada eu Tan que per toU ios lochs deladila senescauquia besile sus ios excès diligentniens e deguda que se enforme sober aquetz.
XXll. Que lo leMuree aia copia deus libes.
Item mes, ordenam que en Ios dararagieys de las sentencias deu patroo de las causas Bscals conseilhat e de lor coselh lexan ditas que audit patroo ho destreytamens bos ennebim que totz Ios privilegis, libertatz e ordinatioos a Ios e aldit pays de Begorra per lodit rey de Fransa e compte de Begorra e autres predecessoos e aotecessoos nostres, concentits e autreyatz, deusquaus leyaumens per testimonis e per scriut publichs e autras letras e autres leyaus ensenhamens, ayxi cum son que bos Ios observetz e fasatz a totz Ios autres observar, ayxi cum de nostra boluntatdessusditprecedex las costumas et usatyes, e possibles, en negun sober asso autra expectatio, a bos mandam e pregam que contra losdits privilegis, libertats, usatyes e costumas d'arrasoo, si negun ni ave ac exceptât ho ennouat ho exceptar augen en deguna forma permetatz en dampnatye ni en greu deusdits querelhans soberditz e supHcan, e si autra causa acceptada ho ennovada trobatz a Testatz de davant bos lo tometz e lo fasatz tomaa, sies derisioo en conlra las letras enpetradas, lasquaus fen testimoni davant la ciutat de Genoa, lo viii die deu mes de gêner, en Tan de Nostre Senhor Diu Jesu Christ u ccc lviii; e donc per so per la auctoritat a nos e cadaun de bos mandam que las causas contengudas en las letras de nostre s*'' lo prince dessusditas, tencatz e complialz degudamens de punt a punt, e las seguit diligentmens, ayxi cum sera daraso. Dadas a Tarba, lo diu a xviii deu mes de nobembre, eo Tan M ccc Lxvii. Feyta collatioo ab Toriginau per my Pey de Martha, iiotari.
Item, en- après de las soberditas ordanansas es aytal :
XXIII. Que no fiuao fer execatioos sino per Ios sirbens reyaus.
Item , per Ios servidoos reyaus ordenam que deu nombre e ordinatioo executioos fassa fer e no per autres ; que ios subiechs no sian
agrauats per costatges e despens, ho sia per cubiditat, de levar celaa o saget quan tremeten letras excecutorias contra ]o8 fermées, ne no aiusten los fermées per recebe causioos comppiada asi madex per los sues commissaris agrauar en la accio deu ceiari mes los fermées los paguen , ne aquets sentencia en neguna fnaneyra en io degut agravar.
XXIY. Que uDa lelra de executioo faasan sober uoa biela des plus.
Item , contra los deutoos de una biela tots ensemps una tant solaraens letra fassa, e una tant solamens excecusioo trameta, qui de tertz en tertz los bées deus deutoos subbaste, e fassa en la tersa subbastatio, bene sus la pena deu sue gatye estrema de laquau ordinatio nostra los bayles arrendadoos que las bayiias en Begorra a requesta de lor encludin lexam la execusioo sober los deutes sues, en losquaus son tiencuts, e seran thiencuts au thesaure deu rey de Begorra per nostre senhor lo rey fer per lodii thesaure segont que ha acostumat.
XXV. Que lo tesaure pague Io gatye aquets que prencan lo gatye e no par
auira maa.
Item , au senescauch , e aus iutyes e au patro, castelaas, e a totz los autres officiees deu rey, qui gatges deben prene de nostre senhor lo rey per la maa deu thesaure , los lors celaris e gaiyes page entegramens, sies deguna dilatioo e sies tôt frau, conclusioo, a cascun en pecunia condada, los termes acostumats, sus la virtut deu segrament per lui prestat.
