‹ Histoire du droit municipal en France, sous la domination romaine et sous les trois dynastiesChapitre 191 sur 210 · FACIAT · texte numérisé non relu

FACIAT

ljixii. Régnante in perpetuo Domino nostro Jesu Christo, locoillo, anno illo illius régis, sub die illius mensis, ferià illâ, indictionc H1A, ego ille films illius, sanA mente integroque consilio , metuens casus bumanae fragilitatis , testamentum m en m condidi, quod ille scribendum commisi, ut quandô dies legitimus post transitum meum advenerit, recoguitis sigillis, inciso lino, ut legis decrevit auctoritas, per inlustrem virum , quem in hâc paginA testamenti mei legatarium institui gestis EEiPDBLic.E MONiciPALiBus titulis cjus persecutione ab ipsis muniatur....

Praesens pagina firma permaneat, quam manu meA pro-

« norables curiales et municipaux, d'ordonner « que les registres publics me soient ouverts ;

priâ subterfirmavi et bonorum hominum siowis et allegationibus roborandam decrevi , stipulatione subnexâ.

Formulas LÎDdenbrogii ; Baluz. Capit. reg. franc, t. I, col. 5ag

et 53i.

Gesta juxta consuetudinem Romanorum qualiter

TESTAMENT A ALLEGENTUB.

lxxiii. Anno illo régnante rege illo, sub die illo, in civitate illâ, adstante viro illo laudabile defensore et omni curiâ public!, vir magnificus ille prosecutor, etc....

Textus mandati.

Domino magnifico fratri illi, ille. Peto et supplico atque tuai caritati injungo, ut, in vicem meara, civitatem illam adeas, et donationem illam quam ego partibus illius de locis nostris nuncupatis illis sitis in pago illo per meum legitimum instrumcntum confirmavi, prosequi et gestis municipalibus coram curiâ public! et dkfensore facias allecart. Proptereà tibi hoc mandat u m conscripsimus, etc....

Post recitationem mandati , vir honestus ille defensor dixit : Mandatum quidcm recitatum est , sed suprascriptum testamentum, quod prae m an i bus habere dicis, amanucnsis accipiat,et nobis prascntibus recitetur, et, ut postulas, gestis publicis firmetur. Qui statim accipiens , per ordinem illud recitavit. Post recitationem verô ille persecutor dixit. Quia petiones meas laudabilitas vestra per ordinem implere dignata est, rogo ut publica monumenta suscipiat. Vir laudabilis ille defensor et curiales dixerunt : Testamentum quod re-

LES TROIS DYNASTIES. 3o I

« j'ai en main un contrat que je désire rendre « authentique par sa transcription dans les actes , «je demande que selon la coutume, on insinue « cette donation dans les gestes municipaux , etc. »

La curie accorde cette requête, quand elle trouve le titre régulier; et les curiales présents consentent et signent.

N'est-il pas de toute évidence que dans tous les pays où l'on remplissait ces formalités , il existait' municipalité, curie, magistrats, défenseur de la cité ; et que non seulement les institutions romaines s'y étaient conservées pendant et depuis

citatum est, gestis publicis inseratur, et quod ille persécuter velit et petit gesta ei publiée dentur. Ille persécuter dixit: Sufficit mihi, bone defensor, si testamenti, quod recitatum est, mihi gesta, ut mos est, tradere jubeatis. Defensor et ordo cuRiiE dixerunt : Quia testamentum et mandatum indè conscriptum per ordinem conditum et bonorum hominum manibus roboratum atquc signature manifeste cognovimus, œquum est ut gesta ex hoc conscripta et à nobis subscripta tibi ex more tradantur, et in abchiis publicis serventur, ut faciliùs, quod superiùs insertum est, diuturno tempore maneat inconvulsura. Edatur ordine et mandatum et totus testamenti textus, et posteà defensor et curiales, civium et reliqui subscribant atque signent. Formula* Lindenbrogii ; Baluz. Capit. reg. franc. , t. II , col.

53 1 et 53a.

l'invasion des Francs, des Visigoths, des Bourguignons, etc., mais encore que les mêmes magistrats qui, sous la domination romaine, imprimaient à ces contrats l'autorité légale, capable de les rendre authentiques , n'avaient perdu ni leurs titres ni leurs attributions.

Ce fait seul, qui est constaté de la manière la plus certaine, et par des autorités irrécusables, suffirait pour prouver l'existence et l'exercice du droit municipal; car ces formules n'offraient pas des rédactions idéales pour servir de modèles lors de la rédaction éventuelle des contrats; mais on les copiait de titres anciens, de documents positifs et authentiques, qui avaient réellement existé autrefois, et cela est si vrai, que plusieurs des pièces insérées dans les collections des formules , conservent la date du lieu , de Tan , du jour, ainsi que les noms des parties, en sorte qu'elles attestent l'usage passé, l'usage présent, et annoncent l'usage futur 1 .

i. Une formule de Marculfe est terminée par ces mots : Actum fuit hoc sub die memorato kl. junii in anno vin Christo propitio imperii domni Karoli senerissimi Augusti et anno xliii regni cjus in Franciâ, atque xxv in Italiâ, indictione primâ in Dei nomine féliciter.

Haluz. Capit. reg. franc. , t. II , col. 443.

LES TROIS DYNASTIES. 3o3

Et comment les rois francs n'auraient-ils pas maintenu et permis l'exercice et les formes du droit municipal? les rois étrangers, surtout les rois ostrogoths, ne trouvaient-ils pas leur avantage à le permettre, à l'encourager, à le sanctionner pour les peuples soumis à leur domination ?

DROIT MUKIC1PA.L.

Page 1