III. DIGESTE ou PAXDECTES
Code, liv. Ier, tit. xvn, De veteri jure enucleetndo. — /fistorin Pandcctarum authentica , sivc Justiniani de Pandectis epist. 111 , unît cum indice jurisconsullorurn Jtnrentino , e.r etnrndntionc Laur.-Theod. Grouovii, curd I’r.-Car. Cunradi. Hal. 17I0, in-8".
Sources.
L’ Index Jlorcntinus (voy. l’ouvrage d’Augustin cité supra, png. 1C8 ). — Historia Pand. authentica, etc., de Gronovius. — Kettembeil, Index Jlorcntinus barbas iei è medio asvo ail nos transmissœ atsoppto;. Fraukhauscn 1755, in-40.
Influence de ta langue grecque. — Testes grecs dans les Pandectes.
Leop.-And. Guadagni , Dissertationcs ad grœca Pantlectarum. Pise 178G, in-4°. — Ed. Dirksen, Comm. de vestigiis lin gare grœctv in constitutionibus imperatorum scriptisque juris consultorum romanorum. Kocuigsberg 1817, in-4°.
Forme externe. — Division en parties , livres , titres , lois. — Inscriptions des lois.
Ant. Augustin, lib. 1 Emcnilat. et opin., cap. tv-vi , dans le Trésor d'Otton. — Jac. Labitte, U sus indicis Pandeclarum, à la suite de sou index , Ltigtl. Bat. 1674, iu-8°, et inséré par ■\Vieling dans l’appendice de sa- Jurisprudenlia restitula. — Brenckmanu, Dissertât, de legum inscriplionibus. Leydc 1705, in-4*. — Reinhold, Oratio de inscriplionibus legum Dig. et Coil., dans la dur. restit. de Wieling. — Eckhardt , Hcnnencutica juris, lib. 1, I.eipsick 1802 , iii-8°. — Thibaut, Théorie der logischen anslegung des roetnischcn rechts , § 3g et suiv., a* édit.
INTRODUCTION
Mitai an autre Jet murets. — Ordre suivi par Us compilateurs (*). —
Interpolations ( emblemata Triboniani ) (b). — Corruptions de textes
( legea erratic» «eu fugitim ) (o). — Répétitions (d).
(a) Hufcland , Dissert, de legutn in Pandectis interprétaitdarutn subsidio , ex earum ncxu et consecutione pelendo. Iena 1785, in-4°* — Hugo, Expose de quelques découvertes faites en Allemagne relativement au droit romain ; Thémis, tom. m , pag. 278-186.
(b) Wissembaeh , Emblemata Trihoniani. Groninguc iG33, in-12. — Frcd.-G. Meister, Dissert, de principio cognosccndi emblemata Trihoniani. Goltinguc 1745, in-40.
(c) Cujas, Ohserv., lib. ut, cap. xxxvu. — Labitte, t/sus imite is Pandectarum. — Walckcuacr, Dissertatio de duplici legum qttarumdam in Pandectis interpretatione . Leydc 1781, in-4".
(n) Ant. Augustin , lib. 1 Entend, et opin. — Hartmann , Dissert, de geminationibus sive carumdetn legum repetitionibus in libris jaris cieilis. I,eyde 1768, in-4°. — Blulirac , Dissert, de geminatis et si mi lib us , qute in Digcstis inveniunlur, cnpilibus.
Iena 1820, in-8°. •
Ordre des matières du Digeste.
Hub. Gipbanius, Æconomia Jaris. Argentor. 1C12, iu-4°. — Jacq. Godefroi , Séries Digcslorum scu Pandectarum , A ans son M (inutile juris.
Authenticité et intégrité (a). — Lois restituées (b).
(a) J. Jcnsius , préface des Striclurre ad romani juris Pandertas et Codir., Rotterdam 1787, in-4", et séparément sous le titre : Ampliata dcmonslralio Pandcctas nunc exstantes ex versione grared esse trajectas, Rotterdam 1 749 et 1 764 , in-4". Cest tine dissertation curieuse sur cette thèse, que les testes des Pandectes que nous possédons ne sont qu’une traduction d'une traduction grecque du texte authentique : thèse au sujet de laquelle il y n eu jadis controverse, aujourd’hui oubliée. — f'oy. Bach dans l’ouvrage que nous avons déjà cité : Unparthegischc crilii , etc., tom. 1, pag. 1 63-264.
(b) Cujas a rétabli diverses lacunes existantes dans les titres
INTRODUCTION. 41 J
de (mus damnatorum et de interdictis et relegatis, par le
secours des Basiliques. — Voy. ses œuvres, édit, de Fabrot , tom. r, pag. «169-1170, et tom. «n, pag. «66. — Le Conte les a insérées le premier en latin dans l’édition du Corpus de Lyon, «571. — Fabrot les a publiées le premier en grec, sous le titre : Leges xtv qute in Ubris Digestorum deerant, grœct 1 et latine nunc primutn ex Batilicis édita-, daus scs Exercitatlones xn, Paris 1639, iu-40, et dans le tom. ui du Trésor d’Otton.
Manuscrit de Florence.
Henri Urcnckmann, Historia Pandectarum, seu fatum excmplaris florentini. Utrecht 1711, in-/,®. — Ch.-G. Gebaucr, NarraliodeH. Brenckmanno, de mss.brenckmannian.,de suis in corpore jurù civilis canatibus et laboribus. Gotling. 1764 , iu-4°.
— Les circonstances de la découverte de ce manuscrit ont donné lieu ù une controverse qui a produit un grand nombre d’écrits appréciés par M. Bcrriat dans son Hist. du droit rom. L’influence de cette découverte sur la rénovation des études du droit romain nu moyen âge a été appréciée par M. de Savigny dans son Histoire du droit romain au moyen dge.
«v. iisTiTuru.
La préface ( procemium ) des Inslilules. — Schwarzius, Diss. Scholia phi lologica ad procemium Inst.juris. Alforf 173i, iu-/,®.
— Gebauer, Prolegornena prœmissa ordini Jnstitutionum jus tiniancarum. Gottinguc 1761, iu-8°. — Walchii , Jnlroduclio in lectionem lnstitutionum ; proa-rn. Joarh. Hqppii comment. succincUe ad Inslit. just. ù IValchio éditée, l-'r. ad M. 1771, in-4®.
Langue et style.
G.-Gas. Kirclimaycr, Dissert. 1, 11. Âmœnitates et vindiciœ phitologicœ ael Inslit. justin. titulos nonnullos, dans la collection que nous avons indiquée suprèi, pag. 196.
Matériaux. — Textes divers.
Cujas , Observ., liv. xi , chap. xxxvm. — Wieling , Jurispr. restit., tom. n, pag. 189. — Schaumbiirg , De constitulionibus imperatorum antiquis , iis speciatim quœ Institulionibus citantur
418 INTRODUCTION
et in Codice repelilce prœlectionis omisses s uni. Lent g. 1735, in-4®.
Ordrt dti matières.
Giplianius , Æconomia juris. — Berthelot , Sériés Inslitutionurn Justiniani, insérée dans son édition du Manuel de Godefroi , Paris 1806. — Marezoll , Commenlar. de ordine Institutionum. Gotlingue 181 5, in-4».