XC Talupio vel quaiitum ibi aspicit similiter

condonamus, & in Rovorianicas quantum

Donation de Bertei-^, comtesse de Tou- visi sumus habere, similiter & in Valilias

louse, au monastère de Vabre\ mansos duos cum ipsis mancipiis, & in

Cogiaco mansos duos cum Ingelberto &

PRISCARUM legum imperatorum & con- infantes suos, & in Nastogilo mansos quasulum decrevit auctoritas, ut qualis- tuor, in Buciago mansos très, & in Cagio cumque persona ex nobili ortus génère quantum visi sumus habere similiter coures suas in alieno jure transferre voluerit donamus, & ad Petra super fluvium Tarno tam in ecclesiis quamque & in aliis bomi- vinea una. Haec omnia superius nominata nibus per cartas, codicillos & légitimas ad jamdictum monasterium , ubi veneratraditiones, licentiam habeat id faciendi. bilis vir Adalgisus custos & rector sanctae Quamobrem ego in Dei nomen Berteiz co- congregationis sub régula sancti Benedicti mitissa & filius meus Bernardus comes & degentium esse videtur, pro remedium marchio Tolosensis divina annuente gra- animae domini nostri Raymundi manibus tia pertractavimus casum humanae fra- tradimus, transferimus atque transfundigilitatis, metuentes diem extremum, ne mus in stipendia monachorum & in sussubita mors improvisa adveniat & suae ceptione hospitum, in eleemosynas paupemortis laqueos tradat, & ut nobis Domi- rum, ut habeant, teneant, possideant & nus veniam donare dignetur, cedimus ces- faciant exinde pars monasterii quidquid sumque in perpetuum esse volumus res juste & rationabiliter facere voluerit, liproprietatis nostrae, quae sunt sitae in centiam habeat in omnibus faciendum pago Ruthenico, in vicaria nuncupante quidquid voluerit. De repetitione vero Curia & valle Sorica vel in Tarnesca, ad dicimus, quod fieri nuUatenus credimus, si monasterium qui est situs super fluvium nos ipsi, quod absit, immutata voluntate

quae dicitur Dordone & est nuncupatus Waber, & est in honore sancti Pétri & sancti Dionesii ceterorumque sanctorum quorum ibi reliquiae continentur, quem domnus & genitor noster Raymundus mar-

aut ullus de haeredibus nostris vel quislibet immissa persona contra banc cessionem , quam nos promta voluntate pro amore Del fecimus, ire aut resultare praesumpserit, quod petit non vindicet & ejus

chio quondam Tolosensis una cum geni- petitio nullam obtineat firmitatem, sed in-

trice mea Berteiz jamdicta construxit vel super cogente fisco componat auri libras

construere jussit. Imprimis pro remedium viginti, argent! pondère centum, sed prae-

animae jamdicti Raymundi & nostrarum sens cessio ista omnique tempore inviola-

animarum mercede cedimus villa Calmi- bilem obtineat firmitatem. Facta cessione

lius cum omnibus appenditiis suis vel cum ista XI ' calendas madii, in die sancto sab-

mancipiis ibidem pertinentibus, & in alio bâti Paschae, anno XXV régnante Carolo

loco qui dicitur ad illa Brugaria mansos rege.

duos, & in Combarense in villa Ribdgo Et cedimus vobis servo nostro nomine

mansos duos, & in Peredo mansos duos, Franconi filiam Trudmor. Signum Berteiz

& in Segalare manso uno, & in Monte- comitissae quae cessione ista fieri vel ad-

calvo manso uno, & in Betianus quantum firmare jussit. Signum Bernardo comiti seu

visi sumus habere, & in Larciaco simili- duce, qui ambo pariter fieri rogaverunt.

ter, & in Vigrone mansos quatuor, & in S. Hictori. S. Dructamno. S. Tedico. S. Ber-

Croseto similiter, & in Casania mansos caudis. S. Begoni vicecomiti. S. Oncolentz.

S. Jorius. S. Beroz. S. Raymundo. Ermen-

ricus levita scripsit.

' Archives de l'église de Vabre, & copie dans la collection Doat , à la Bibliothèque nationale, vol. 148, f° 26. — GalUa Chrïsti<ina , nov. edit, t. I. Instrumenta, p. 56,

' Le texte porte xy,

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

Réclamation faîte en présence de Frédol, archevêque de Narbonne, par Egika, abbé de Cannes \

NTERPELLAVIT Egika abbas nio asterii

apostolorum Pétri & Pauli c[uem vo-

. jii cant Cannas in sinodo vel concilie episcopali coram Fridaldo Narbonensi archiepiscopo, Alarico episcopo, Durando, Eldefredo & Daniele archipresbyteris , Bellone, Poliresindo & Placido presbiteris, Adanlfo cum judicibus qui jussi sunt causas dirimere & legibus defînire, cum rangeburgibus id est Gaugino, Guilardo, Manuele, Arniago, Madeniane, Juvino, Teurisilone, Senderedo, Beraue judicibus, in villa Pratas, in territorio Narbonensi; interpellavit, inquam, Deodatum presbiterum quod venisset infra monetates jamdicti monasterii violenter & prendidisset ejus presbiterum nomine Ennegonem, eum astrinxisset & tulisset ei annonam & vinum & alias res in tertium. Interrogatus ab episcopis & judicibus & rangeburgis sive & presbiteris, Deodatus respondit se id fecisse mandante Fridoldo archiepiscopo.

Quo asserente se jussisse quidem Vulfirio archidiacono & memorato Deodato ut reciperent tertium & paratas in Minerbense de ipsius ecclesiis, non tamen de monetate & ecclesiis praefati monasterii, « quia numquam, inquit, antecessores mei fecerunt, sic & ego non praesumo facere. » Quibus auditis, ordinaverunt judices & episcopus Deodato ut legibus componeret annonam, vinum aliasque res superius scriptas & monetate Egicano abbati & ejus congregationi. Actum mense junio, anno XXVI régnante Karolo rege.

' Archives de l'abbaye de Cannes. — Monasticon Benedictinum, ms. latin \z66/[, f" 345.

Diplôme de Charles le Chauve en faveur du monastère de Saint-Vincent y en Be-{audun\

N nomine sanctae & individuae Trinita-

tis. Karolus gratia Dei rex. Si erga loca ^y^ divinis cultibus mancipata Deoque in eisdem famulantibus bénéficia opportuna lar- février, gimur, praemium aeternae remunerationis ob id nobis rependi non diffidimus. Idcirco noverit omnium sanctae Dei Ecclesiae fidelium nostrorumque praesentium scilicet ac futurorum solertia, quia Angarius dilectus nobis cornes innotuit serenildti nostrae qualiter quidam venerabilis abba nomine Rimila quandam cellam in pago Bisuldunense in honore sancti Juliani & sancti Vincentii construxerit & de inculte eremo ad terrae culturam perduxerit. Quapropter altitudinis nostrae clementiam humiliter postulavit, ut idem monasterium cum eodem abbate & monachis cunctisque sibi pertinentibus rébus sub tuitionis nostrae munimine & immunitatis defensione sicut & alia regni nostri monasteria susciperemus. Insuper petiit ut quoddam villare nomine Revidager, in eodem pago a quibusdam Gothis & Guasconibus exartatum & de eremi solitudine ad culturam perductum atque constructum, eidem sancto loco pro animae nostrae absolutione largiri dignaremur. Cujus justis & rationabilibus animaeque nostrae proficuis precibus aurem celsitudinis nostrae accommodantes, hoc largitionis atque immunitatis nostrae praeceptum fieri eidemque sancto loco dari jussimus, per quod praefatum monasterium cum praefato abbate ac monachis cunctisque sibi pertinentibus rébus & praedictas res a nostra munificentia sibi largitas sub immunitatis nostrae defensione regiaque tuitione suscipimus. Praecipientes ergo jubemus ut nullus judex publicus vel quilibet ex judiciaria potestate in ecclesias aut loca vel agros seu reliquas possessiones praefati

Recueil des historiens de France, t. 8 , p. 600.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

I4 mal

monasterii, quas moderno tempore in qui- tio solidi unius. Actum pridie idus madii, buscumque pagis vel terri toriis infra di- anno xxvi régnante Karulo rege. tionem regni nostri juste & legaliter pos-

sidet vel quae deinceps in jure ipsius II. — Ahilo ' & filius ejus tradiderunt

sancti loci divina pietas augeri voluerit, ad de jure suo in dominio Egicani abbatis & causas audiendas vel freda exigenda aut monachorum monasterii apostolorum Pemansiones vel paratas faciendas aut fidei- tri & Pauli de Caunis quandani terram jussores toUendos aut homines ipsius mo- sitam in territorio Minerbense, in suburnasterii tam ingenuos quam servos super bio Ventaionense, in terminio villae Eveterram ipsius commanentes distringendos rata. Actum xvill kalendas julii, anno xxvi nec allas redhibitiones vel inlicitas oc- régnante Karulo rege. casiones requirendas nostris futurisque

temporibus ingredi audeat vel ea quae su- III. — Wifredus' & uxor ejus Rihisenda

pra memorata sunt peuitus exigere prae- vendiderunt Egikano abbati & cunctae sumat. Sed liceat memorato abbati suisque congregationi sanctorum apostolorum Pesuccessoribus res praedicti monasterii sub tri & Pauli quandam vineam sitam in pago immunitatis nostrae defensione quieto or- Narbonense, in suburbio Ventaionense, in dine possidere. Et quando divina voca- termino villae Trenciani, precio IV solitione praedictus abba ab hac luce migra- dorum. Actum IV kalendas junii, anno verit, quamdiu inter se taies invenire XXIX régnante Karolo rege. poterunt, qui ipsam congregationem secundum regulam sancti Bencdicti regere IV. — Meregoucia ' donavit Egigaiîo

valeant, per nostrum consensum licentiam abbati & ejus congregationi in terri-

habeant ex se eligendi abbates. Et ut haec torio Narbonensi , in suburbio Ventaionostrae largitionis atque immunitatis auc- nensi, &c. Actum lir kalendas novembris, toritas majorem in Dei nomine per futura anno XXX régnante Karulo rege. tempora obtineat vigorem, manu propria

subter eam firmavimus & de anulo nostro "" ~

sigillari jussimus.

Signum Karoli gloriosissimi régis.

Hildeboldus notarius ad vicem Ludovici recognovit.

Data octavo kalendas martii, indictione XIV, anno xxvi régnante Karolo gloriosissimo rege. Actum Karisiaco palatio, in Dei nomine féliciter. Amen.

14 juin.

29 mai.

3o octobre.

Extraits de quelques chartes de V ah baye de C aunes.

I. — GuNTARius' & uxor ejus Mirnesenda vendiderunt Egicano abbati vel cunctae congregationi sancti Pétri & Pauli terram cultam sitam in territorio Carcasense infra termines villae Gloganae pre-

' Monasticon Benedictinum , ms. latin 12664, f 345.

Vente faite par Recosîndus à Oliha ^ à sa femme Jvane, d'un alleu dans le territoire de Céret^.

IN nomine Domini. Ego Recosîndus qui sum vinditor Olibane & uxori suo Avane. Quia placuit in animis meis & placet, nullius cogentis imperio nec suadentis ingénie, sed propria & spontanea hoc elegit mihi bona voluntas aut vobis vindere debemus, ita & vindo vobis alodem meum, qui est in comitatu Rosolionense vel in valle Asperi , in vigo Cereto- in ibidem

' Monasticon Benedictinum^ ms. latin 12664, f° 345.

=■ Ibld.

3 Ihid.

^ Cartulaire d'EIne, f» 36i v" j & copie dans la collection Moreau, à la Bibliothèque nationale, t. 2, f° 56.

juillet-

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

villa vindo vobis casas, casalibus, ciim curtibus, curtalibus, ortis & ortalibiis, pomiferis vel inipomiferis , terras vel vineas, tam cultum quam incultum, molinis, molinariis, aquis aquarum cum ipsos caput aquis, pratis, pascuis, silvis, garricis, vie ductibus & reductibus; & in alio loco ubi vocabulum est Monte Acuto vindo vobis casas, casalibus eu ni curtes & orreos & ortos & ortalibus & terras vel vineas, cultum vel incultum 3 & in alio loco infra fines de Serralonga, que vocant Insolas, vindo vobis casas, casalibus, ortis & ortalibus & ipsas terras qui ibidem suntj & in alio loco ubi vocabulum est Felgares, vindo vobis casas, casalibus cum curtis & ortos & ortalibus & terras, cultum vel incultum. Ista omnia quod superius resonat, sic vindo vobis omnem hereditatem meam qui michi advenit de parentorum meorum seu ex comparatione vel ipsa bereditate, qui michi advenit de fratre meo nomine Oriolo, qui fuit quondam. Ista omnia quod superius resonat, sic vindo vobis omnia & in omnibus quicquid visus sum habere vel possidere, sic vindo vobis cum exio & regressio & cum omni superposito suo & cum illorum affrontationes ab integro, & accepi ego vinditor de vos emptores pretium sicut inter me & vos bone pacis placuit atque convenit moderato & definito solidos ce tantum, quod vos michi dedistis & ego de présente recepi & nichil de ipso pretio super vos non remansit, est manifestum. Ut de ex presenti die & tempore quicquid de ista omnia facere, agere, vindere aut commutare volueritis, in Dei nomine habeatis potestatem omnique tempore. Quod si ego Recosindus aut aliquis de fratribus vel de heredibus meis aut ulla subrogata persona hominum ad inrumpendum venerit aut ego venero, inferam vel inférant vobis ut in alio loco duplo, ubi perpetim habitura & in antea ista vinditio firmis permaneat omnique tempore. Facta scriptura vinditione in mense julio, viiii kalendas augusti, anno XXVII régnante Carlo rege. Signum Recosindus qui istam cartam vinditionis feci & testes firmare rogavi. Signum Sendredus.

Signum Ermenardo. Signum Vinfredo. Signum Richelmo. Signum Adroarius. Signum

Ermenardus. Teudefredus presbiter qui istam cartam venditione scripsit & subscripsit die & anno quod supra.

Jugement rendu au nom du comte Salomon '.

N judicio Salomonis comitis, Eldesindo vicecomite & de judices qui jussi sunt causas audire, dirimere vel judicare, id est Trasebado, Ermemiro, Absalon, Longobardo, Berane, Galindone judicum & in praesentia Wiliemundo presbitero, Walarico presbitero, Wilterico, Suniario, Wanzane, Suniario, Fredenando, Sanson, Dodone & Gintile saione vel aliorum plurimorum bonorum hominum qui in ipso judicio residebant, veniens homo nomine Ricosindus quique mandatarius Salomoni comité causas perquirere vel mallare, unde & dicens ; « Audite me cum isto mandatario de Witizane abbate & Protasio presbitero, qui ipsas cartas accepit de ipsum alode de villa Canavellas & Tresvallos & Ucenias de Anna & Eldeberto abbate & eas protulit in judicio qualiter tenet in ipsis supradictis locis, casalibus, vineis, terris, hortos & arbores qui débet esse de beneficio seniori nostro. » Tune ipsi judices ad ipsum mandatario nomine Wardina dixerunt : « Quid ad haec respondes? » Et ille dixit : « Ego omnia ista teneo per isto mandato cujus vocem prosequor per cartas legibus faetas quas fecit Anna & Eldebertus abba cum monaehis suis & ad illos fecit Rotrudes pro eleemosyna & illud aliud dimisit filiae suae Annae, & illa fecit carta faciente Protasio ad domum Sancti Andreae eleemosinarum. » Iterum praedicti judices Recosindo misso comitis dixerunt : « Potes habere testes aut scripturas aut ullum indicium veritatis, unde legibus convincere possis ut per trigenta annos quieto ordine fuisset beneficius & proprius non debuisset esse de ista Anna aut de matre sua Rotrude aut

' Cartulalre d'Exala. — Baluze, Regum Francorum Cap'itularia, t. 2, c. 1490.

18 uoùt.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

Diplôme de Charles le Chauve pour le monastère d'Arles\

N nomine sancfae & individuae Trini-

avio siio Berane comité aut in isto aut in alio aut in tertio placito? » Et ille Recosindus in suo responso dixit : « Noii possum habere qiiod dicitis nulloque tempore. » Tune ipsi judices interrogaverunt ipsum mandatario coenobio Sancti Andreae si potuisset adsumere vocem datoris & firmare legibus cum testimonia ipsas cartas

& ipsum alodum ut infra istos trigenta ^ ^^^'S- Karolus gratia Dei rex. Quicquid annos aut supra legibus aut quiète tenuis- V^^ ^ei sanctorumque amore & honore set aut possessores fuissent Anna aut matre sua Rotrudes qui istas cartas donationis eleemosynarum fecerunt ad Sanctum Stephanum vel Sancto Andreae ex voci vel patri suo Berane. Et ille respondit : « Sic possum habere taie testimonia quomodo Bera cornes habuit ipsum alodem ex comparatione vel alode parentorum suorum & quiète possedit & dimisit filia sua Rotrude, & Rotrudes quiète tenuit per trigenta annis & supra & quiète dimisit fîliae suae Annae vel Eldeperto abbate pro carta donationis per legis ordine. » Unde sic dédit iste Wardina mandatarius vel Protasius presbyter taie testimonia qui juraverunt ad séria cmiditione sicut superius scriptum est. Iterum praedicti judices Recosindo mandatario Salomonis comitis dixerunt : « Fac cito exvacuationem , sicut superius responsum dedisti. » — « Sic me exvacuo ego Recosindus ab interrogatione judîcum quod non possum diffamare ipsos testes & ipsas scripturas, nec testes ampliores nec meliores ut legibus convincere possim ut beneficius debeat esse, nec per scripturas nec per ullum indicium veritatis nec in isto placito nec in alio nec nulloque tempore, & haec mea evacuatio vera est quod negare [non] possum in vestro supradicto judicio. » Facta exvacuatione sub die XV kalendas septembris, anno XXVIIII régnante Karulo rege. Recosindus subscripsi & feci. Fredemundus subscripsi.

Signum Ermefredi. Signum Godemarii.

Vacanus subscripsi. Sig. Ermenrici. Sig.

Isidori. Sig. Ausiliro. Sanson subscripsi. Ennimirus. Galindo subscripsi. Absalon subscripsi. Titwardo subscripsi. Bera sub-

scripsi. Juliono Dei miseratione presbyter ^^^ Villa-Asperia prope supradictos balneos qui bannum evacuationis scripsi & subscripsi sub die & anno qUO supra. ' ^i^rca Hlspanlca, c 793 j ex canularlo monas-

terii Arulensis.

agimus, profuturum nobis ad praesentis f*Jvrier. vitae curricula felicius transigenda & ad futurae beatitudinis praemia facilius obtinenda non dubitamus. Comperiat igitur omnium fidelium sanctae Dei Ecclesiae nostrorumque praesentium ac futurorum solertia, quod ob Dei & sanctae Mariae ejusdem Dei genitricis amorem & honorem libuit celsitudini nostrae quoddam monasterium in honore ejusdem sanctae Mariae in pago Rossilionensi in Valle-Asperia fundatum, cum Hilperico venerabili ejusdem coenobii abbate cunctisque monachis sibi subjectis omnibusque sibi pertinentibus & appenditiis suis, in nostrae immunitatis munimine defensionisque mundeburdo recipere ac firm-iter Domino protegente tenere. Unde hoc altitudinis nostrae praeceptum fieri eidemque sacro loco dari jussimus, per quod praefatum monasterium cum eodem abbate & monachis sibi subjectis cunctisque appendiciis suis, cum ecclesia Sancti Johannis in loco qui dicitur Riart sita, & in comitatu Russilionensi cella quae vocatur Cotsio, & super fluvium Fullonicas cella Sancti Martini cum ipso Fontanile, jiixta praefatum monasterium cella sancti Quintini martyris cum balneis omnique integritate, & in ipso pago super rivum Ferrari i villare quem ipsi monachi de Raganteo comparaverunt, & in pago Bisuldunensi super fluvium Sambucae cella Sancti Pétri, & in ipso pago qui dicitur Cerasia cella Sancti Michaelis & cella quae dicitur Casa Mauri cum suis terminis & villare Albaniano cum suis terminis, & in villa Cuberia cella Sancti Cypriani, & in praefato pago Russilionensi

Sôç)

349 PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC. 35o

villare qui dicitur Cotaletus cum finibus

& atljaceutiis suis cuuctisque sibi perti-

nentibus, cum omnibus etlam ad praefa- lyï*

tum monasterium aspicientibus, cum do-

mibus, aedeficiis, curtiferis , viridariis, Diplôme de Charles le Chauve pour le

hortis,vineis, terris, silvis, pratis, pascuis, ^ ,- j n -j ,

', .'/ ' ', .. ' monastère de ôorede\

aquis aquarumve decursibus, farinarns,

piscatoriis,exitibus & regressibus omnibus- JN nomine sanctae & individuae Trini- " ■

que aut regali dono aut quorumlibet Deum -*■ tatis. Karolus gratia Dei rex. Quicquid A,"

timentium largitionibus aut comparatio- pro Dei sanctorumque amore agimus, pro-

nibus aut commutationibus aut omnibus futurum nobis ad praesentis vitae lubrica février,

apprehensionibus, quas ipsi monachi pro- curricula facilius transigenda & ad future

priis manibus de eremi vastitate traxerunt beatitudinis praemia facilius obtinenda

aut quolibet adtracto vel adquisito quae non dubitamus. Comperiat igitur omnium

juste & rationabiliter possidere videntur fidelium sanctae Dei Ecclesiae nostrorum-

aut in futuro acquirere potuerint, in nos- que praesentium ac futurorum solertia,

trae immunitatis mundeburdum, tuitionem quia quidam venerabilis abba monasterii

ac defensionem recepinius & pleniter in sancti Andreae apostoli, in pago Elenensi

futuro retinere volumus. Quapropter prae- super fluvium Tacionem' siti , nomine

cipimus atque firmamus ut nuUus judex Johannes, ad nostram accedens magnitu-

publicus vel quislibet ex judiciaria potes- dinem, ostendit nostrae auctoritatis prae-

tate in ecclesias aut loca vel agros seu ceptum, in quo continebatur quod piae

reliquas possessiones ad causas audiendas recordationis genitor noster & nos idem

vel injusta freda exigenda vel paratas fa- monasterium cum ejusdem abbatibus &

ciendas aut ullas redibitiones vel illicitas monachis omnibusque ad illud pertinenti-

cccasioiies requirendas aut fîdejussores l^us in suae nostraeque immunitatis tui-

toUelidos vel illorum homines distringen- tione misisset, humiliter postulans ut

dos ingredi audeat nec ea quae supra me- iterum eandem immunitatis auctoritatem

morata sunt penitus exigere praesumat. renovare dignaremur. Cujus postulationi-

Sed liceat praefato abbati suisque succès- l^us ob Dei sanctique Andreae apostoli

soribus absque cujuspiam inquietudine amorem & honorem assensum praebentes,

quiète cum monachis sibi subditis vivere, suscipimus nominatum abbatem cum suo

Deo deservire ac pro nobis conjuge & monasterio ac monachis ibidem degenti-

prole totiusque regni nostri stabilitate bus sub nostrae immunitatis praecepto

Deum exorare. Licentiam etiam habeant cum omnibus cellulis ad eum pertinenti-

ipsi monachi secundum regulam sancti bus in supradicto pago Elenense; unam

Benedicti ex sese abbatem eligendi. Ut videlicet in honore sancti Martini sitam,

autem haec nostrae auctoritatis praeceptio i" qua primitus Miro quondam abba ha-

inviolabilem obtineat fîrmitatem, manu bitare coepit ipsamque vallem cum prae-

propria subter eam fîrmavimus & anuli ^^t^ cellula cum omni integritate concedi-

nostri impressione sigillari jussimus. mus^ necnon & atiam cellulam concedimus

Signum Karoli gloriosissimi régis. in honore sancti Vincentii constructam

Yrogius notarius ad vicem Goslini re- seu & villare quod dicitur Garricis cum

cognovit. ipsis domibus, quas Sisegutus quondam

Data VII kalendas martii, indictione 11, abba aedifîcavit per jussionem Ludovici

anno XXIX régnante Karolo gloriosissimo imperatoris, cum ipsis fiscalibus terris,

rege. Actum in monasterio Sancti Diony- cum terminis vel adjacentiis suis vel om-

sii, in Dei nomine féliciter. Amen, nia quaecumque ad eorum pertinent dominium, cum domibus, aedificiis, curtife-

' Recueil des historiens de France, t. 8, p. 61 3. ' Var. Tacitum.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

ris, viridariis, hortis, vineis, silvis, terris, pratis, pascuis, aquis aquarumque decursibus, farinariis, piscatoriis, exitibus & egressibus, perviis, adjacentiis & quicquid aut regali aut aliorum Deiim timentium donatioue aut emptioae aut commutatione aut eorumdem monachorum manuum propriarum apprehensione aut quolibet adtracto vel acquisito juste & rationabiliter possident aut in future acquirere potuerint, in nostrae immunitatis tuitione

Vente faîte par Sigmunde 6* Flurîdia à Audesinde, évêque d'Elne, de la sixième partie d'une propriété située dans le comté de RoussiUon\

IN nomine Domini. Nos Sigmunda & Fluridia pariter vinditores vobis Audde-

ac mundeburdo recepinius & in futuro sindo episcopo emptori nostro. Constat nos

firmiter tenebinius. Quapropter praecipi- vobis vindere deberemus, sicuti & per hanc

mus atqiie firmamus ut nuUus judex pu- scripturain vindictionis nostre vindinius

blicus vel quislibet ex judiciaria potestate vobis in comitatu Rossolionense, in terri-

in ecclesias aut loca vel agros seu reliquas torio Helenense, prope ipso vico Helna,

possessiones ad causas audiendas vel in- vindimus vobis terram nostram quam ha-

justa freda exigenda vel paratas faciendas bemus per adprisionem parentum nostro-

aut uUas redhibitiones vel inlicitas occa- rum ; &infrontat vel inlaterat ipsa terra de

siones requirendas aut fideijussores toi- ab undique in terra de vos ipso emptore

lendos vel homines illorum distringendos & in via que vadit de Helna ad BercaJe silva

ingredi audeat, nec ea quae supra mémo- vel in terra de Eodoberto. In hanc terram

rata sunt penitus exigere praesumat. Sed vindimus vobis portionem nostram ab in-

liceat praefato abbati suisque successori- tegre, quam ibidem habemus, id est sextam

bus absque alicujus inquietudine quiète partem de omnem ipsam terram, & accepi-

vivere & Domino deservire & pro nobis mus nos vinditores de vos emptore pre-

conjuge & proie totiusque regni nostri cium sicut inter nos vos emptore remansitj

stabilitate Deum exorare. Et quandocum- est manifestum. Quem vero portionem

que divina vocatione memoratus abba aut nostram, id est omnem sextam partem in

successores ejus de hac luce migraverint, praescriptam terram quem abemus, de nos-

quamdiu inter se taies invenire potuerint, tro jure in vestro tradimus dominio ab in-

qui eos secundum regulam sancti Bene- tegre, cum omni voce oppositionis nostre

dicti regere & ordinare valeant, licentiam vel repetitionis abendi, vendendi, commu-

habeant ex seipsis eligendi abbatem. Ut tandi vel quidquid de jam de istam sextam

autem haec nostrae auctoritatis praeceptio partem quam in predictam terram habemus

inviolabilem obtineat firmitatem , manu facere volueritis, abeatis potestatem ex pre-

propria subter eam firmavimus & anuli sente die & tempore. Et qui contra hanc

nostri impressione sigillari jussimus. scripturam vindictionis a nos vobis facita

Signum Karoli gloriosissimi régis. & a vos recepta venerit ad inrumpendum

Frotgarius notarius ad vicem Goslini aut nos venerimus, inférant vel inferamus

recognovit. vobis aut partique vestre ipsam portionem

Data VII kalendas martii, indictione II, nostram, sicut sepedictum est, sextam par-

anno XXIX régnante Karolo gloriosissimo tem de dicta terra quantum ad eo tempore

rege.Actum in monasterio Sancti Dionysii, inmeliorata fuerit, simul cum praescripto

in Dei nomine féliciter. Amen. precio pariter dupla vobis perenniter abi-

tura, & insuper hec scriptura vinditionis inrumpi non permittatur, sed in omnibus firmam & stabilem abeat roborem. Facta

6 décembre.

' Cartulaire d'Elne, f" i 28 v° ; & copie dans la collection Moreau, à la Bibliothèque nationale, vol. 2, {° 90.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

scriptura vindictionis sub die viii idus de- me & heredes meos. Et in alio loco qiieni cenibris, aiino XXX régnante Karulo rege. dicunt Balaone sic vobis dono in commu- Signum Sigmunda. Signum Fluridia qui tatione illam medietatem, quae mihi advepariter hanc vinditionem fecinius & testes nit ex comparatione de homine nomine firmare rogavimus. Dagerius presbiter. Ere- Attone, sicuti & inde jamdicta conjux mea mis levita. Signum Aldoni. Signum Garni- quae fuit Rasegontia quondam de ipsa alia zani. Signum Vidriundi. Signum Petroni. medietate vobis donationem fecit. Et affron- Signum Franconi. Signum Beraldi. Signum tat de Oriente in terra de jamdicto Attone Sisulfi. Sanctus presbiter hanc vindictio- & de Meridie in semmitario qui inde disnem scripsi & subscripsi die & anno quo currit & de Circi in terra Bellone & de supra. Aquilone in semmitario quousque in ipso

Brodio quomodo aqua vergit. Ista omnia ^ ~~~~ superius scripta sic vobis dono in vestra

commutatione pro ipsas terras quae de 17^' vobis recipio, quae sunt infra de villa

Cella-vinaria quae diciturTerras, quod ego

Donation faite par Adulfus à Egica, jamdudum tradidi ad domum sanctorum

ahbéf ^ aux religieux de Caunes\

Ans

N nomine Domini Dei & Salvatoris nostri. Ego Adulfus commutator vobis Egilkane abbate vel cunctae congregatione sanctorum apostolorum Pétri & Pauli Cannes

apostolorum Pétri & Pauli Cannes monaiterii, praesente Egilcane abbate vel monachis, seu propter remedium animae meae & haec omne de meo jure in vestro trado dominio ut quidquid exinde facere, agere vel judicare volueritis, liberam & firmam

monasterii, qui est fundatus super fluvio habeatis potestatem faciendi quod vultis.

Argentoduplo, sic convenit internes ut In ea vero deliberatione, ut dum tgo Adul-

aliquid de alode meo vobis commutare fus vivo, per vestrum dominium teneam &

deberem, sicuti & facio. Dono vobis in possideam, post obitum vero meum absque

suburbio Ventaionense,'territorio Narbo- uUa dilatione remaneat ad domum sanc-

nense, in villa quae dicitur Obtesa illam torum apostolorum Pétri & Pauli rever-

meam portionem id est illam medietatem tere faciat. Si quis sane, quod fieri mi-

quae comparavi de homine nomine Hic- nime [credo] esse venturum, quod si ego

tario quondam in casas, in casaliciis, in Adulfus aut aliquis de haeredibus meis

terras cultas & incultas, in ipsa fonte & vel quislibet homo aut aliqua ex adverso

in ipso molendino vel molinares, & orteis veniens supposita vel subrogata persona,

vel ortalibus, pomiferis & impomiferis, quae contra hanc commutationem

pratis, pascuis, silvis, garricis, aquis aqua- ego venero ad irrumpendum in praemis-

rumque ductibus & reductibus, quidquid sis & sit socius Juda Scarioth, & insu-

dici aut nominari potest, quod in ipsa per ista omnia in duplo comp\)nere faciat

villa habeo, sic vobis committo, unde jam- & in antea commutatio ista firma &stabilis

dudum conjux mea Rosegontia, quae fuit haec permaneat. Facta commutatio ista in

quondam, vobis supradicto abbate vel mo- mense régnante domino nostro Karolo

nachis de illa sua medietate scripturam gloriosissimo rege, anno trigesimo regni

donationis fecit. Et habet affrontationes ejus. ipsa villa de parte Circi in alode Bellone, de Aquilone usque in summa serra quomodo aqua vergit, de Altano infrontat in guttina quae discurrit super ipsa Devesa quae cadat in rivo Octodupro & de Meridie subjungit in monte qui dividit inter

' Copie dans la collection Doat, à la Bibliothèque nationale, t. 58, f" 228.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC