‹ Histoire littéraire des Vaudois du PiémontChapitre 27 sur 30 · XXXIII. Del castor · texte numérisé non relu

XXXIII. Del castor

La propriota e la natura del castor es aytal que cant li chaçador o li can lo segon enaysi que la li semljle qu'el non poyssa scampar o fugir, adonca el se arancha li seo boçin cum las soas dent e li laysa en terra e fuy. Adonca li caçador e li can non lo segon plus poys qu'ilh troban li boçin de lui. Carper aquilh il 1 1 segian luy. Emperço que li boçin de lui sian de grant vertu. Lacal propriota nos deven segre cum tôt lo poer. Car cora que nos ayan alcuna cosa chara o alcun membre mot char per local nos poyrian périr, ço es esser près de li can. ço es de li demoni. adonca nos deven talhar aquel membre (c. A.)

N° 8. — Fragments du « Trecenas. » (c. B.)

La pnunicra dyammia pistola Rom. XIII c. O frayre sabent aquest temp. Car hora es ja nos levai- del son. Car la nostra sain es ara plus près que cant cresen. Emngeli segont lue XXI c. En aquel temp Iesbu dis a li sio deciple : Ensegnas seren al solelb e en la luna e en las stelas e apremement de gentper las terras.

La 2 diamenia. i>is. Rom. A i e. O frayres calquecal cosas son scriptas. son scriptas a la nostra doutrina que nos hayan sperança per paciencia e per consolation de las scripturas. Emngeli segont Mathio. XI capitol. En aquel temp cum Iohan agues auvi en li liam las obras de Xrist trametent dui de li sio deciple dis a lui sies tu aquel local es a venir o speraren autre.

La 3" diamenia. pis. Cor. I" 4 c. O frayres l'ome pense nos enaysi enayma menistre de Xrist e despensador de li menestier de Dio. Ayci es ja enquist entre. Evangeli segont Jo. I c. Aquest es lo testimoni de Johan cant li Jusio de Jérusalem trameseron preyres e dyaches qu'ilh demandesan lui tu cal sies.

La é diamenia. pis. Philipença 4 capitol. O frayres alegra vos tota via al Segnor. E dereco dis : Alegra vos. La vostra atrempança sia conegua a tuit li ome. Car lo Segnor es près. Emngeli

PIÈCES J U8TIFIC ATIVE8 .

segont Lac :{ c. La parola del Segnor fo fayta sobre Johan lo filli de Çacharia ;il désert al X V an de L'amperi de Tiberi Cesar.

la diamenia. pis. Gala, 'i c. Mas yo die per canl de temp l'erelier es petit, non se descern alcuna cosa del serf, cum el sia segnor de tuit. Evangeli segont Lac 2 capital. Joseph e Maria la mayre de lui eran marevilhant sobre aquelas cosas lascals cran dictas de lui.

La 6 diamenia Rom. XII c. Donca o frayre yo prego vos per la misericordia de Dio que vos done li vostre cors hostia vivent sancta plaçent a Dio. Evangeli seyant Luc 2 capital. E cuiu Veshu fossa fayt de XII an, lor montant en Jérusalem segont la costuma del dia festival.

La 7 diamenia. pis. Ha. XII c Avent donacions descernent segont la gracia lacal es dona a nos o sia profecia segont raçon de fe. Evangeli segont Johan 2 c. E noças foron faytas al terç dia en la Cana de Galilea e la mayre de Veshu era aqui. Ma Veshu fo apella a las noças e li deciple de lui.

La s diamenia. pis. Ho. xn c. Non volha esser savi enapres vos meseymes, non rendent mal per mal alcun. Evangeli sajou i l/1 s r. Mas cum Veshu fos desmonta del mont, motas compagnias segueron lui. E vevos lebros venent aurava lui diçent.

La 'J diamenia. pis. Ha. /.V c. Xon dea alcuna cosa alcun si non que vos vos ame entre vos. Car aquel que ama lo proyme complis la Ley. Evangeli seyant M1 S c. E lui montant en la naveta. li deciple de lui segueron lui. E vevos grant movement fo fayt al mar. Entro aqui. E li vent e lo mar obedisson a lui.

La X diamenia. pin. Cala. S c. Donca o frayre veste vos enayma sant e ama de Dio las intralhas de misericordia. Entro aqui. Façent gracias a Dio ço es al payre per lui meseyme. Evangeli segont M1 XI c. En aquel temp Yeshu respondent dis : O Segnor paire del cel e de la terra yo confesso a tu car tu rescondias aquestas cosas de li savi e de li long vesent. Entro aqui. Car lo mio jo es soau e lo mio fays es legier.

La XI diamenia. pis. Cor. 4" 9 capitol. O frayre non sabe car

aquilh que corron a l'estadi acer tuit corron. Entro aqui. Ma la peyra era Xrist. Evangeli seyant M1 "20 c. En aquel temp Yeshii dis a li sio deciple : Lo règne de li cel es semblant a l'orne payre de familha local ysic lo prumier matin loar obriers en la soa vigna. Entro aqui. E moti son li apella ma pauc son li eyleyt.

l.a I? diamenia. pis. cor. 2 XII c. Car o frayre (suffire) volentierament li non savi cum vos meseyme sia savi. Entro aqui. Donca yo me glorijarey volentierament en las mias enfermetaz que la vertu de Xrist habite en mi. Evangeli segont Luc 8 capital. Mas en aquel temp cum plussors compagnias s'ajotesan e de las ciptas s'acoytesan a lui dis per samblanza : Aquel que semena ysic semenar lo sio semeur e domentre qu'el semenava, l'un cagic josta la via e fo scalquia e li oysel del cel manjeron lui. E l'autre cagic sobre la peyra e na seque. Car non bac humor. E l'autre cagic entre las spinas e las spinas ensemp nas oll'egueron lui. E l'autre cagic en la bona terra e na fe fruc a cent dobles. Dirent aquestas cosas cridava : Aquel que ha aurelhas d'auvir auva. Mali deciple de lui demandavan cal fos aquesta semblança a lical dis : a vos es dona a conoyser lo segret del règne de Dio. ma a li autre en semblanças que vesent non vean e auvant non entendan. Ma aquesta es la semblança. Lo semenc es la parola de Dio. Ma aquel que cagic josta la via. aquisti son lical auvon. D'aqui enant lo dyavol ven e toi la parola del cor de lor, que c resent, non sian fayt salf. Ma aquel que cagic sobre la peyra. aquisti son lical cum ilh auren auvi recebon la parola cum goy e aquisti non ban reyç. Car ilh creon a temp e al temp de la temptacion se departon. Ma aquel que cagic en las spinas, aquisti son lical cum ilh auren auvi anant son otïega de las curas e de las riquezas e de li deleyt de vita e non portail fruc. Ma aquel (pie cagic en la bona terra, aquisti son lical auvent la parola recebon ley en bon cor e en noble e portan fruc en paciencia.

La i:{ diamenia. pis. Cor. p" 13 Capitol. O frayre se yo parlarey per lengas d'ornes o d'engels. Entro aqui. Ma carita es major d'aquestas. Evangeli segont Lue IS e. En aquel temp Veshu près li sio XII deciple e dis a lor. Vevos nos monten en Jérusalem e totas las cosas lascals son scriptas del fil h de la vergena per li propheta seren complias. Car el sere liora a las genz e sere scarni e sere scupi e sere batu. E cum ilh l'aoren batu. auciren

lui e resucitare al 3 dia. E ilh non entenderon alcuna d'aquestas cosas. Car aquesta parola era rescondua a lor. e non entendian aquelas cosas que eran ditas. Ma fo fayt cum ïeshu s'apropies de Jéricho un cec seya josta la via mendigant. E cum el auves la compagnia trapassant demandava cal cosa fos ayço. Ma ilh (liseron a lui que Veshu Naçario trapasses. E el cride dirent : 0 Veshu fdh de David marceneia de mi. E aquilhe lical denant annavan castigavan lui qu'el tayses. Ma el cridava mol majormenl: 0 fdh de David marceneja de mi. Ma Veshu istant comande lui esser amena a si. E cum el se fos apropia demande lui diçent cal cosa voles que yo faça a tu. Ma el dis: 0 Segnor que yo veya. E Veshu dis a lui : Regarda, la toa fe fey tu salf. e el vie viaçatnent. e seguia lui magneficant Dio. E tôt lo poble poys qu'el vie done lausor a Dio.

N" 9. — Fragments des « sept sacrements » d'après le ms. 208 de Genève et la confession taborîte.

De li sept sacrament.

Del baptisme.

Totas aquestas cosas (li exorcismi, lo soflar, lo seng de la croez, h. ille) encerque l'administracion d'aquest sacrament son fora besogna, czo es non de neccessita ni de substancia requist al sacrament del baptisme, de lasquals moti pon penre majorment occasion d'arror e de sobresticion que hedifieacion de salu. E segond alcuns doctors non son d'alcuna vertu ni profeit. Dont Thomaso d'Aquino. en la tereza part de la soa summa al prumier article, di que al sacrament del baptisme, se fay alcuna cosa laquai es de nécessita del sacrament. e alcuna cosa que pertang ha alcuna solempnita del sacrament, h. ille.

Confession taborite.

Quœ de necessitate baptismi sint, et quœ non.

Caetera vero omnia, (exorcismi. etc.). quœ in ritu baptizandi

observât Ecclesia, sont, praeter necessaria, seu non de necessitate aut substantia ad sacramentum baptismi requisita. A quibus multi capiunt occasionem erroris et superstitionis. et secundum aliquos, ut refert Thomas super Dist. 6. 4. Sent., non aliquid efficientia, sed solum signifieantia, quid efficiaturin baptismo, etc.

De lu cresma.

Ara s'ensec de la cresma laquai al présent es apella confermacion; es vistmancar de fundament d'escriptura, rzo es qu'el sia prumierament consacra del vesco e confeita d'oli d'olivas e de balsamo a l'ome viant, bapteia al front en figura de crocz, en aquesta forma de parollas : Vo ensemp segno tu del seng de la crocz, e confermo tu per seng de sain, al nom del Payre, e del Filh e del sant Sperit. Loqual es fait cum alpisacion de mans e cum encerque ligament de toalhon blanc al cap. Loqual comunament apellan ara sacrament de confermacion. non es vist esser ordona de Xrist ni de li seo apostol. Car Xrist. exemplari de tola la gleisa. non fo en sa persona talament conferma. ni non requis al seo baptisme cresma d'aquesta maniera, mas aiga singular. Lo Doctor evangelic scri al tracta del mont. h. ille.

De chrismate, quod nunc vocant sacramentum confirmationis, carente scripturce fu/ndamento.

Initio autem chrismatis prius ab episcopo consecrali. quod ex oleo olivae et balsamo conficitur. hominis viatoris baptizati in fronte, in figura crucis in bac forma verborum : Consigno te signo sancta' crucis. confirmo te signo salutis. in nomine Patris, l'ilii et SpiritusS., Amen, quam cum alapizatione et capitis veste linea circumplexione, et aliis ritibus et sensu modo consuetis, nanc communiter vocant sacramentum conlirmalionis. non videtir nobis. <piod sit instituta a Christo, nec ab ejus apostolis. Christus enim exemplar totius Ecclesia' non fuit in persona sua tabler confirmatus, nec in baptismo suo chrisma hujusmodi. sed simpliciter aquam requisivit. ut Doctor scribit Evangelicus (Wicleph in tractatu de monte), etc.

Dr la comunion drl cors c del sang de Vrist.

Cum lo sacrament del cors e del sang del Segnor es segnal

I'IÈCES JUSTIFICATIVES.

députa per divina ordonancza a signîficar perfectament lo nuriment speritual de l'orne en Dio. laquai i.stant es conserva la vita speritual e laquai mancant defalh, diczent la verita : Si vos non manjare la carn del lilli de la Vergena. h. il le . Del quai saerament per le d'escriptura nos tenen e eonfessen purament de cor aiczo: que lo pan. loqual Xrist recebenten la soa eina benaiczic, e frams e done a manjar a li seo disciples, e al recebement delqual per lo menistier de li fidels sacerdot lia laissa la memoria de la soa passion, es en la soa natura veray pan. Loqual. per aquest pronomen, es demostra en aquesta proposicion sacramenlal : Aquest es lo meo cors. E cum aquest sia lo veraj cors de Xrist. na de la Vergena. non entendent idempticament d'una numéral idemptita, mas sacramentalment. reaiment e verament. loqual per la soa union al cors de Xrist es de liaver en granl e en débita reverencia. loqual li fidels honran non coma substancia de pan. mas de quant es cois de Xrist. coma es devant dit. Delqual veray cors, en aquel meseyme esser. es de creyre verament, reaiment, sacramentalment e speritualment. mas non mesurivolment, czo es cum tolas proprietas tant essencials coma accidentais, conséquent lui meseyme, aquel meseyme cors de Xrist sesent al cel en la destra del paire. Alqual lot fidel deo attendre en la ment susleva per consideracion circa la natura material del saerament. cum la cura de li fidel deo esser per cogittacion, e per affection e per resemilhament al cors de Xrist. local es desobre, e dereco entendre al saerament al modo devant, dit. e manjar lui speritualment e sacramentalment per fe forma. E similhantament es d'entendre del saerament de! calici. h. ille.

De sacramento dominici corporis et sanguinis séu cœmf dominiceb.

... cum sacramentum dominici corporis et sanguinis sil signum ex divina institutione deputatum ad signifîcandum efiicaciter spiritualem nutritionem hominis in Deo, qua assistente vita spiritualis conservatur et qua déficiente déficit, dicente ve-

ritate Jolian. 6. : Nisi manducaveritis carnem filii, etc De

quo istud ex fide scripturae tenemus et corde synceriter confitemur, quod panis. quem Christus in sua coena accipiens suis ad manducandum dédit discipulis, et in ejus (ligna perceptione per ministerium fidelium sacerdotum reliquit memoriam sua1 pas-

sionis. est in natura sua verus panis. qui pronomine hoc demonstratur. In hac propositione sacramehtali : hoc est corpus meum. et cum hoc verum corpus Christi de virgihe sumptum et pro nobis traditum. non identice. non de materiali idéntitate intelligendo. sed sacramentaliter. realiter et vere. qui prôpter sui habitudinem ad corpus Christi. in si hî débita habendus est reverentia, et fidèles illum venerantur, non ut est panis substantia, sed de quanto, ut pnemittitur. est corpus Christi, cujus verum corpus in eodem esse veraciter. sacramentaliter et spiritualiter est credendum. Non autem cum omnibus proprietatibus. tam essentialibus quam accidentalibus consequentibus ipsum. idem corpus Christi in cœlo in dextera Dei sedens, nec ad sensum ponentium. corpus Christi taliter ibi esse, quod ille niodus praesupponeret desitionem substantiae panis et conversionem substantialem ipsius in corpus Christi. Ad quod omnis fidelis in mente deliet attèndere. suspensa consideratione circà naturam materialis substantiae sacramenti. cum solicitudo fidelilum vere adorando. genua flectendo et cogitando. esse debeat in imitatione Salvatoris nostri. et devotione ad ejus corpus quod sursum est et quod etiam modo pra'dicto est in ipso venerabili sacramento: et proportionabiliter de sacramento calicis sentiendum esse. etc.

Del ovdonament de pveives et de diaques.

. . . Dont d'aquest sacrament de l'orde nos tenen aiezo per te

d'escriptura, e confessen d'entier cor. que" orde es apella

poissaneza dona de Dio a l'ome convenivol e capacz al menistier human concorrent alcuna vecz ha alcun ha ministrar debitament e sacramentalment a la gleisa differencialment de H

laye, lo naissament delqual en la nova ley fo de Xrist2 Del-

qual sacrament nos confessen aiezo. que el non se ha pi r fe

1 Orde es segond Jérôme viore segond Vecangeli, e menar la soa vita segond ïi comandament en istament de paureta despreeziant lo mont cum desirier e cum pura obra havent lo cor mond. E. (Ce passage manque dans le texte latin.)

! Dont di sanct Jaco de la religion vera: Si alcun pensa si esser religios non refrénant la soa lenga de mal, h. ille. (Ce passage manque dans le texte latin.)

d'escriptura: mas per costuma de la gleisa. che l'orde se done de li sol vescos. Circâ La celebracion delqual es profeitivol l'oracion, lo dejuni e la diligent examinacion de l'umilita de l'esleit c de tota cosa non reprenivol. Mas las lettres testimonials, l'ognament de las mans. lo donament de la centura e de l'ampula en las mans, e Las autras cosas cpie encerque aiezo se observa romunamenl fora l'espressa scriptura, non es de substancia ni de neccessita requist a l'orde.

De sacramento ordinis.

.... De i I lo ergo ordine ex fide scriptura' tenemus. et corde synceriter confitemur, quod, quantum ad propositum sufficit*, vocatur |(olestas a Deo homini idoneo. ministerio humano quodam quandoque concurrente, ad débite, differenter a Laicis.i. e. sacramentaliter, Ecclesia1 ministrandum, cujus exordium in nova lege fuit a Christo. De cujus sacramento istud confitemur : quod non ex lide scriptura1. sed ex consuetudine habetur Ecclesiae. quod ordo a solis-tantum episcopis conferatur. intelligmdo, Episcopum plus sacramentalis, essentialis autkoritatis habere ultra alios rims ci simplices sacerdotes. Circa cujus celebrationem utilia confitemur orationem, jejunium et diligentem dehabilitate electi examinationem : literas autem testimoniales, manuum unctionem. zonam. ampullse in manu s dationem et alia, qua3 circa lia'c, prseter expressam fidem scripluraî communitei- ohsei vantur. confitemur non de substantia seu necessitate ad ordinem requisita. etc.

Del matremoni.

. . . Encerque la celebracion delqual es profeitivol l'oracion, lo dejuni e la débita amonestaneza. e ensegnament. e avisanient encerque aiezo. Mas lo compausament de las mans. e lo encer- (]ueligament de l'estola. e las autras cosas que se observan encerque aiezo comunament per costuma humana outra l'espressa scriptura. non es de substancia ni de neccessita requist al matremoni.

1 Les mots en italique manquent dans le texte vaudois.

De sacramento malrimonii.

Circa ejus celebrationem utilia profitemur orationem,

jejunium, et amborum debitam circa hoc instruetionem et proclamationem, manuum autem complicationem et earum stola circumpositionem. et alia, qua' circa hoc consuetudine humana, praeter expressam scriplurae fidem communiter observantur, dicimus non de substantia seu necessitate ad matrimonium requisita.

/>/ ognament del oli de li enferm.

Mas l'oncion del enferm.... (jue comunament apellan sacrament de l'extrême honcion perforczant se fundar lui al dit de sant Jaco apostol, non es vist esser ordona de Xrist ni de li • apostol de lui.... Car si aquesta honcion corporal fossa sacrament, coma se di. Xrist e li autres apostols non taisirian la debita manifestacion e execucion de ley.

De c.iire mu unctione infirmant m, etc.

Unctio autem inlirmi..... quam communiter vocant sacramentum extremœ unctionis. ipsum in dicto Jacobi Apostoli fundare nitentes. non videtur instituta esse a Christo. nec ah ejus apos-

tolis quia si ista (si enim ista) corporalis unctio foret sacra-

mentum, ut modo lingitur. Christus et cœteri apostoli ejus promulgationem et executionem debitam non tacerent.

N° 10. — Fragments du « Purgatoire, » d'après le ms. ÎOX de Genève et la confession tahorite.

Ms. de Genève (208).

Ara es a dire de la materia del purgatori. loqual moti promovon e predican publicament coma article de le mancant de fundament d'escripturas, diczent que enapres lo montament de

Xrisl iil eel. alcunas armas, e specialment d'aquilh que devon esser salva. non havent satisfait en aquesta vita per li lor pecca, aquellas issent de li cors sostenon penas senssiblas en aquel purgatori e son purgas enapres aquesta vita. De liqual. enapres la purgacion, alcunas salhon prumieras. alcunas enapreSj alcunas al (lia del judicii. alcunas ara devant lo dia del judicii. Sobre loqual per compliment de la lor avaricia moti ensegnon uiotas eosas, ensegnant cosas non certas. diczent que aitals armas sian tormenlas alcunas entro al col. alcunas entro a la centura. las autras per lo dee.E enaysi se jierforczan fabular en motas manieras del dit purgatori. K que alcuna vecz sesent en taulas l'an aqui convili e aiczo specialment en la testa de las armas, quant lo es offert largament a li preires de lor. E que alcuna vecz cuelhon las brisas sot la taula de li rich, pertotas aquestas cosas e per motas autras meczongias. l'avaricia e la symonia de moti es creissua e obra, e las clostras son auczas e li temple sumptuos son hedifica. e multiplica sobre-habundianl inoulecza de autars, e non numbrivols monachs e canonicis. Dintremenant e douant occasion d'alargament e de dissolucion. e han dona la parolla de Dio en despreczi. E lo polde es enganna en la substancia e en las armas e fan l'orne sperar en cosas non certas. E moti fidel son rescondu emperczo qu'ilh non ausan confessar lui per fe e son condempna. e marturicza a mot crudella mort.

Donca nos sen a parlar d'aquel purgatori e nottificar encerque lui la nostra entencion. Prumierament e devant totas cosas nos supponenque las armas de li dever esser salva, non satisfaczent en aquesta vita per li lor pecca. son finalment d'esser purga de totas las lor non mundicias segond l'ordonament de Dio en li lor temp. Coma es dit en l'apocalix 21. Alcuna cosa socza faczent abominacion ni meczongia non intrare en ley. Nos supponen secondament, h. i Ile- Confession taborite (p. 42 ss.).

Jam restât circa alium punctum. videlicet Purgatorium. nostram exprimere intentionem. quod aliqui ex magistris Pragensibus et Sacerdotibus eis adhaerentibus pro fidei articulo summa cum diligentia promovent. publiée docentes. (juod post Christi

in cœlum ascensionem animae quaedam specialiter eorum. qui salvandi sunt, non salisfacientes in hac vita pro peccatis, de corporibus exeuntes, pœnas corporales sustinentes sensibiles in eodem illo purgatorio post hanc vitam purgantur. de quo post purgationera exeunt, aliqua; prius. aliquae posterius. aliquae in ilie judicii, et aliae nunc ante diem judicii, quodque fidèles in vita hic talibus propter vinculum charitatis et spiritus possint et debeant jejuniis et orationibus. eleemosynis et sanctis oblationibus pie suffragari. Supra quo purgatorio pro suppletione suae avaritiae multi multa fîngebant incerta, docentes quod taies anima1 aliqua3 ad collum, aliquae ad cingulum, alia1 per digitum torqueantur in dicto purgatorio, et quod aliquando ad mensem sedentes in ipsa ibidem convivantur, et specialiter tune, quando in anniversario animarum large Sacerdotibus eorum offerunt superstites, et quod aliquando suit mensa divitum fragmenta colligunt, per quae omnia et alia circa hoc conflcta mendacia avaritia Sacerdotum crevit, et simonia exercebatur. et erecta erant claustra, asdificata sumptuosa templa. multiplicata super- (lua Altaria, et innumerosa Monachorum multitudo et Canonicorum. etc., iis introducta, occasio data dissolulioni et verbi Dei inadvertentiae et populus in facultatibus et animabus multum est deceptus. (juem in incerto sperare faciebant. et multi fidèles absconditi propter hoc, quod illud purgatorium pro fide astruere noluerunt, sunt condemnati et incinerati.

De illo ergo Purgatorio locuturi supponimus. Suppositio prima. Primo, quod anima1 salvandorum sunt suo tempore secundum Dei ordinationem ab omnibus suis inquinamentis finaliter expurganda3, patet ex illo Apocal. 21 : « Non intrabit in illam aliquid coinquinatum. »

Suppositio secunda. Supponimus secundo, etc.

Ms. de Genève (208).

Emperczo quai cosa el (Hus) senta d'aiczo el ho manifesta (inalment, quant en aijuel sermon el scri enaisi : Mas lo corre dubi perque li omes dei temp modem se perforczan tant en li ajutori de li mort, cum en tota la sacra scriptura lo Segnor non ensegne aiczo expressament si non lo libre de li Macliabey loqual non es dei velh testament enapres li iudey, ni cerlament canonica, h. i 1 le .

Donca respondent ;il dubi devant dit sotjong : A i< i es vist a rai que la prima causa es lo decebament de li sacerdot, procèdent d'avaricia. liqual non ensegnan lo pohle al modo de li prophetas de Xrist e de li apostols curiosament ben viore, mas ensegnan offrir promettent a loi' sperancza de viaciera béatification e liberacion del purgatori. Hec ibi magistri hujus.

Has (Histor. et Monum. Joann. Hus, P. II, p. 82 b).

Sed currit dubium, cur hommes moderni temporis ad tantum innituntur mortuornm suffragiis, cum in tota scriptura non docuit hoc Spiritus Domini expresse, pneter librum Machabœorum, qui non est de veteris Testamenti apud Judaeos Canone, in quo 2 Mach. 12 dicitur. quod vir fortissimus Judas facta collatione duodecim millia drachmarum argenti misit Hierosolymam oITerri pro peccato sacrificiorum et concluditur sic : Sancta ergo et salubris est cogitatio pro defunctis exorare. ut a peccatis solvantur. Denique nec Prophetae, nec Christus cura suis Apostolis. nec sancti eorum sequaces propinqui orare pro mortuis docuerunt explicite, sed docuerunt valde sollicite populum. ut vivens sine crimine. foret sanctus.

Hic videtur mihi, quod prima causa est seductio Sarerdotum procedens ex avaritia. qui non instar Proplietarum. Christi et Apostolorum docent populum sollicite bene vivere. sed multum <locent offerre. ponendo eis spem beatificationis et velocis libprationis a purgatorio. Etc.

Nu 11. — Fragments de « l'Invocation des saints, » d'après le ms. 208 de Genève et la confession taborite.

Ms. de Genève (208).

Ara es a dire quai cosa nos nos tenen de l'envocacion de li sant. laquai moti promovon e predican publicamenl e cura grant diligencia. coma per article de fe, diczent <pie li sant essent a la patria celestial son d'esser prega de nos viant en

aquesta vita al modo alqual moti sacerdot, e Ira. e autres populârs costumeron per lo lor amaistrament, enjognent a lor dejunis, oracions, encens e offertas, h. i. per neccessari ajutori d'envocar. Per laquai envocacion, magnifîcacion e auctofisacion de lor al poble, lo polde es vist sentir d'aiczo erronicament e carnalment. Cresent que coma se fai devant lo rey terrenal essent ira, li autre non essent enaysi ira entercedon per alcun mitigant la soa ira devant lui, enaysi lo poble extima esser fait devant Dio, czo es que li sant irant se al peccador menez que Dio mitigan Tira de Dio devant lo peccador. E aiezo non es vist esser de creire. Cum enaisi non séria vist vera conformita de la volunta de li sant cum la volunta de Dio. Car lo non séria vist que ilh se iresan en aquel alqual Dio se ira e séria endegna. Secondament qu'aquesta envocacion e magnifîcacion de li sant.

10 poble encorre en ydolatria confldant se plus a alcun sant e servent a lui plus alïectuosament que al sol Dio. E aiezo demostran en fait per plus resplandent ornament d'autars. e de sons de campanas. e per multiplicament de candelas, e per autras l'estivitas en las solempnitas de lor, per lasquals cosas apareis a

11 simples que li sant sian plus misericordios que Dio e que aquel loqual el aure condampna, ilh meseymes lo deslioran encara per las oracions de la condampnacion. Per laquai cosa outra d'aiczo li simples prenon a lor que li sant desiran dons, offertas, e propias lausors, e que maximament entercedon per aquilh liqual donaren a lor encens, offertas e autres honors lasquals cosas son de excomunigar... e totas cum tota obra d'esquivar.

Dont d'aquesta envocacion quai cosa nos senten de ley, nos notiflquen la nostra entencion segond la verita de la sacra scriptura. Prumierament e devant totas cosas nos supponen quai sia lo nom d'aquella envocacion. Envocar, segond que scri Joban Andréa, es mandar per vouez meseyme lo desirier de tota la ment, e de tota l'arma en l'oracion al sol Dio. E lo doctor evangelic sobre aquella parola : Del cor es cresu a justicia, scri : Envocar es la creatura envocar en l'animo lo seo Dio segond carita

Confession taborite.

Jam restât circa alium punctum, in quo a nobis adversantibus

discrepamuSj videiicet invocatione sanctorum nostram enodare intentionem. quam quidam ex magistris Pragens. pro (idei arti- €ulo magna cum diligentia prœdicant publiée promoventes, quod sancti exuti corpore sunt a nobis viatoribus modo, quo communiter sacerdotes et alii populares ex eorum instructione consueverunt ipsis injungentes jejunia. orationes, incensa, oblationes. etc5 pro sufïragio et intercessione necessario invocandi. Per quam invocationem et ipsius in populo authoiïsationem et magniflcationem populus ex eo carnaliter et erronée de Deo et sanctis sentire videbitur. (Lydius. p. 70 ss.)

. . . aestimantes. quod sicut fit...., ut coram rege terreno. ipso irascente, alii non sic irati pro aliquo intercédant, iram ejus erga ipsum mitigantes. sic apostolus aestimet fieri coram Deo. quod sancti minus quam Deus irascentes peccatori iram ejus erga peccatorem mitigarent. Ex quibus apparet simplicibus, quod sancti magis miséricordes sint quam Deus. et quem ipse condemnaverit illum ipsi adhuc a condemnatione suis intercessionibus libèrent. Ex quo ulterius continuant, quod si inter Deum et sanctos difformitas voluntatum, ita cui ipse indignaretur, ipsi eidem non viderentur indignari, et per consequens ex tali sanctorum magnificatione ipsis plus confidunt et actuosius ipsis serviunt quam soli Deo, et sic in crimen idololatriaî incidunt. Ex quo ulterius simplices aîstimant. quod sancti laudes et munera diligant et quod non nisi pro illis intercedunt, qui eis offerunt et quanto plus aliqui eis obtulerint. tanto diligentius intercedunt pro eis. etc. (p. 235 s.)

Quod detestandum et summopere fugiendum est. Dequa sanctorum invocatione locuturi, primo et ante omnia supponimus. quid nominis invocationis, illud videiicet. quod exemplum de lus qui filii sunt, legitur capitulo per venerabilem. In novella per Joannem Andrese scribitur : Invocare est ipsius desiderium ex tota anima e mente ad solum Deum in oratione per vocem emittere (p. 71)

N° 12. — Fragments du catéchisme vaudois des « Interrogations mineures » (d'après le ms. 22 de Dublin) et du catéchisme des frères de Bohême (d'après l'édition de 1524).

Ein christicke untterweysung der klaynen Kinder iw Gelauben, durch ein weyss ei/ner Frag MDXXIV.

Page 1