LE FRAGMENT DE LA HATE

(Voy. pag« 50.)

Et efTectu veluti spondet sibi versuta arrisio superbœ fortunœ hoc

propc tf>U. Sibilat imber telorum , suspcnsus in aère, et instat quantum inagis evalct impulsus manu. Rotatur sublimior ordo in fossa suis \ulneribas, et dat graves lapsus posteriori ; intimatque ipse ruens aucmenta pericalo addita suis ponderibus. Née adhuc sensit uterque inopina gesta malomm, alta sensibus catenatis fonnidine et pari torpore ; dum recrearet spiritus jam sufGtiens sibi lassos artus, a longe impingit altemus furor et urguet Cœsarias atics^ quibus erat negatus omnis aditus in arte et armis, licet U8U8 ubique csset virtute, et licet patrasset impatiens virtulum mira bellorum, et strepit liberior sibi per propugnacula et per murales latebras. Resultatque aligerum semen super tegmina clipeorum ut sit grando^ et desenrit fcrro comes et revocata vis suorum modo nescia sicci ventris atrocisque guis quam maie sustinuit, ncc unquam plus satiaverat suas mentes oede, sicut mercntur pia vota. Prope facit mucro omnes deitras intentas sibi, repetitque Cesarius miles propiora menia, fossœque redundans capit in sublime. De sursum distillât acutus palus plagasque serit^ degcritque pugnans molaris corpora subeuntia confusis armis; modo truditur dux a castcllo vi et amittit foras iter vasta cède, perditque nccatque, utpote prcstant mille manus sufTragia bomini. Describitur ante fores electa majorque corooa virorum servare ^ aditus fallantes, ut tuta sint terga habeantquc fidem. Illic ridet Gradivus notans sanguinolenta brachia *. Et alternat

I Cùd. Mrvtre. '* *^n ^ot aaibt4oiit Ict bru taochni.

t Cf. BoUU, MIXI : »«i»Mlll qw'tiColptitlftUnull fcu

i66 APPENDICE.

equum commissus lotis viribus multifidis mirisque modis intus fomque, quacamque potest ponpare se minaci cornu. Inter hec yitœ labantis grayitaie reruin^ tribuit quarta dies suum mane, fugiente astro laceris tenebris. Et effecerat solaris orbita praeclarum orbem quippe rubescens ad casum^ sicut prodidit ipsa nuntia sinceri orium. Lîquet innotuisse accedere agmen ^ prelaUe pubis, procul praeveniente aura publici faminis. Nec mora : tanquam certabat cupidus hiatus animi, adsunt exhausto comipede et clavique exercita triumphato orbe in multis partibus. lUic et ' pertonat ardens miles Emoldi ad muros, et ipse tenens pilum scienter anh^ lat ante suos, perfunditque sudor ubique proruptus ducem, lucentque oculi et concrescunt spumœ per ora, pulsantque truces venœ in pectore, nunc poplex titubabat, nunc adstat finnior quercu. Picne fructiûcat jnventus Bemardi experta in adversis rébus et qualiscumque résistât; fayetfortuna suum Telle *, certatque Yalere. Sed tamen per cunta, neque degeneratur ab ullo obice, quisquis minus gravior omnibus obstat. It gravis fremitus Bertrandi qua eminet fortior pars urbis fossa et muro, permittente sua mente quœque obnoxia, trucidatque pugiles, quo sonitu cadit intolerabilis ictus de cœlo. Nihil expulerunt arma minitantia mortem prscipitem gradum Tel rétro Tel immo parum^ nec teterrimus imber sagittarum. Et magis ingerit gradum, cemens horrere sua fata, et sunt gaudia probare graTius periculum , et conputat se esse aliquid in hoc Jam amo- Tet TiTîda manus juTcnis muros, et jam rumpuntur ferrea flagella portarum cum toto poste. Prestatur iter, meliusque undique produntur ruinae. Cornmittitur ferrum hosti : moTentur Tirtutes pro se et qusque dextera habetur pigra agilis, perterrita acris; bic caTet hasta loco, sed solus dimicat ensis * ; namque Tacat omnis plaga, nisi furtim dedita utero seu pectoribus, quia talis erat pressio, ut non potuit ulla manus suspendi ictu. Incertum est ubi plenius edit Mars Ticos pallentes morte, prœclariusque ferat aures gemitu : perambulat enim introitum urbis et médium, tenetque extremum. Nec alter conspicitur inter tanta spatia, nec habet colorem majori fato. Natant atria, rura, domus tabulœque, limina, postes; in alta tabe madescunt sublimia saxa. Undique stat fusus cruor, undique rubescunt stagna. Tumescunt aéra, incubât atra nox per urbem. Mox cucurrit uterque satelles ad cornipedes, serpente freto concret! sanguinis usque genua, tenente* que mersa Testigia instantum sibi. Pariterque concurrunt reges, lacessuntque Martem emissis Tiribus, quoniam bene creditur illis posse unum diem largiri totum orbem. Redit unusquisque acrior labori sui propositi. Et tradunt plures sua Tulnera fatis. Opactum telorum nec jam saturabile! Labat altercatio Martis ad campos strigilis; namque nihil amplius potest Tigens stare urbi superante modo; neque Tult ut libère laxct cuncta colla ferro, receptetque apertos motus, congaudeatque auxiliatrix hasta Tibrando. Stupet terra campique, latentes subcetu, potuisse urbem tenere tantos Tiros * extraque fudisse. Hic est ratio ad quas manus potuit triumpbus

1 Ce mot manqua dtu te ml. M. Pettz wap^ * fiomanûme évident. plée nomen, * "^^^ entier conaenré par le copiste.

* Parts iUieei, * Autre romaniime.

▼eniBse, si supentet ^ felix vena. 0 rector cœlorum et orbis, quem commovi prece^ permitte mihi roganti veniam dicendi Yel aliquid, adestoqne, sanctissime praesul, meo auxilio. Ecce inestuat indomiteque tumet baccania regum per immensos orbes Mavortis, et aogit fortunam per se neque reiabi quo velit ipsa. Ai eccontra magis continet se Carolus imperator, ut fortis, fixus pietate Tonantis, quem semper sciebat praeseutem largumque, iostigatque ardentes manas amori belloram, nec cogit furmido aequi tam validum regem, sed cogit mens praecedere. Se prope tollit lumina ad aidera, solata mananti rore lacrimarum, humectatque gênas : ne tripadiet gens offensa superno régi palma receptetque superba spolia. Optinet dux sublimis equo quem redemit multa caede médias phalanges mucrone docili penarum^ et hue illucque seminat mortes. Ergo reitiunt elambes dcxtrae arma, quibus negatur ut stent; laborat belliger eventus emolusqne ordo firatrum * conferre acre senium Borel patris , homini Tafro per incendia pugns. Nec mora : hauritur subsistens hospes corporis per munimina clipei et per trilicem tunicam. Summittitque caput, sed vertontur crura in altum: modo dehiscunt colla confracta solo. Respirât fyibelinui agilis et audax, puer par parenti suo virtute, sed suppar mole, compensandus in omnia ferro judice. Circumdedit unum e natis Borel visu, procnl f^mentem inter mille poUenti * dextra : rumpit iter tells intentus illi exhortansque equum talo monitore, et staiim devenit ante eum collocatque ensem nrdentem inter médium timporis, et exûbulat e suo usu cerricem cui magis adhœrebat totamque meduilat utrimque : occubuit lingua projecta plus uno pede. Propalat sitibunda cupido laudis Ematdum quanti pretii sit quantoque actu refulgeat. Quicquid enim parât Bellona lacérât trahitquc ut leo quod reperit, dum pridem sapuere sautia commertia dire faucis nihil prsdarum. Potis est cognoscere alium fraterns stirpis ante suos obtntus, acclinatque habilcm aticm bastae in ictum. Déclarât insatiabilis cupido humane laudis quanti pretii sit quantoque refulgeat actu animositas Ernaidi, Quicquid cnim bellicae virtutis officio natur oposy id ab eo haud segniter complctur. Haud secus famelica rabies léonin grassatur occurrente sibi praeda quam yirtus Ernaidi per prœlia. Post multa tero féliciter acta aspicit qucndam fratemae cedis rcum , qui nil moratus validam io hune contorserat hastam, cui volanti torax fit pervius bostis ; que ictn impellitur corpus militis longius dccem cubitis; sicque excussus eqao Titam demiserat orco\ Praeterea succedit bello Bertrandi horrenda manas, quae talidam formidinem incusserat hostibus^ armisque feralibus dnradat fata muitis mortalibus; dextera namque palatini nuUi hostium parcere suevit, teniamque orantem mox ensis rcliquit exanimem. Forte dantor sibi obria tria juvenum corpora, quorum prior paululum resistens doram ibi invenit * mortem : namque terribile fulgur gladii per médium capitifl, guturis, antrumquc pectoris umbilicique recepit, cgestaque viscera

> CM. ptUmU. C«tt8 phiBM ic UiiM facile*

B natto Bord ?1m droisdcdlt bboip, PoOeBtt dciin procsl iotcr Bitte trcaeatea.

* Ven entier eoneené.

* Cod, iauenti

in gremio delabuntur tepentia ; negat quippe trilex tunica atiei reponere obstacula. Nec sufGcit vero humanum interemisse corpus, verum etiam equtts vita invenitur pri valus : superfuit enim ensi spinas partire caballi, tandemque elapsus terrae medio tenus reperitur incussus, quem Berirandus retrahens rcsiduos versabat in hostes^ Nec mora, patet internus humor et additur aurae ; quiii etiam rumpuntur fortia phalerarum vincula et ciogula bratteolis crepitantia. Grassatur quoque per camporum spatia JSemardi terribilis audatia ; is nempe acriter insenriens Marti multorum mortalium corpora luce privavit; gaudet enim felicis honore palnue quem sic sublimai casus fortuns.

t De pareils exploits ne sont pas rares dans raillait (voy. ci-dessus, p. 144, note i). Cf. aussi les chansons de gestes ; Guillaume Goiart les en page SS7.

/llâl/l

Ifi