‹ Histoire poétique de CharlemagneChapitre 230 sur 246 · LE FRAGMENT DE LA HATE · texte numérisé non relu

LE FRAGMENT DE LA HATE

|Voy. pige 50.)

El cffcctu veluti spondet sibi versuta arrisio superbæ fortunn* hoc

propc tota. Sibilat imbor telorum , suspensus in acre, et instat quantum magis evalet imputsus manu. Rotatur sublimior ordo in fossa suis vulneribus, et dat graves lapsus posteriori ; iutimatque ipse ruens aucnieuta perirulo addita suis ponderibus. Ncc adhuc sensit utcrque inopina gesta malorum, alta sensibug catenatis formidine et pari turporc ; dum recrearet spiritus jam suffitiens sibi lassos artus, a longe impingit altemus furor et urguet Ciesarias aties, quibus crat negatus omnis aditus in arte et armis, licct usus uhique esset virtute, et licet patrasset impatiens virtutum mira bellorum, et strepit liberior sibi per propugnacula et per murales latebras. Resultatque aligerum semen super tegmina clipcorum ut sit grando, et deservit ferro cornes et revocata vis suorum modo neseia sicci ventris alrocisque gulæ quam male sustinuit, nec unquam plus saliaverat suas mentes casde, sicut merentur pia vota. Prope facit mucro omnes dcitras intentas sibi, repetitque Cesarius miles propiora menia, fossœque redundans capit in sublime. De sursum distillât acutus palus plagasque scrit, degeritque pugnans molaris corpora subeuntia confusis armis; modo truditur dui a castello vi et amittit foras iler vasta cede, perditque neeatque, utpotc prèstant mille manus suffragia homini. Deseribitur ante fores clccta majorque corona virorum servare 1 aditus fallantes, ut tuta sint terga habeantque fldem. lllic ridet Gradivus notans sanguiuolenta brachia *. Et alternat

' Cod. ««rrire.

* Cf. Roland, cxjxi

Ja avez toi amUdou* Ica braz aaouhm.

Bcipant U qaet • t Col?* I al fait inull fenz

APPENDICE

equum commissus tntis viribus multifidis tnirisque modis intus forisque, quacumquc potest ponpare se niinari cornu. Inter hec vit® labantis gravitate rcrum, tribuit quarta dies suum mane, fugiente astro lareris tencbris. Et effacerai Solaris orbita præclarum orbem quippc ru! cscens ad casum, sicut prodidit ipsa nuntia sinceri ortum. I.iqui'l innoluisse accederc agmen 1 prélat* pubis, procul pnovoniente aura publici faminis. Nec mora : tanquam certabat cupidus hiatus ammi, adsunt exhausto cornipedc et clavique excrcita triumpbato orbe iu multis parlibus. Illic et ’ pertonat ardens miles Emoldi ad muros, et ipse tenens pilum scieutcr anbelat ante suos, perfunditque sudor ubique proruptus ducem, lucentque oculi et concrescunt spum® per ora, pulsantquc truces venæ in pectore, nunc poplex titubabat, nune adstat lirai ior quercu. Plcnc fruetilicat juventus Bernardi exporta in adversis rebus et qualiscumque résistât; favet fortuua suum velle *, certatque valere. Sed tamen per cunta, neque degencratur ab ullo obice, quisquis minus gravier omnibus obstat. It gravis fremitus Berlrandi qua eminet fortior pars urbis fossa et muro, permittentc sua mente quæque obnoxia, trucidatque pugiles, quo sonitu cadit intolerabilis ictus de cœlo. Nihil expulerunt arma minilantia mortem précipitent gradum vel rétro vel immo parum, nec teterrimus imber sagittarum. Et magis ingerit gradum, cernens horrerc sua fata, et sunt gaudia probare gravius pcriculum , et conputat se esse aliquid in hoc. Jam amovet vivida manus juvenis muros, et jam rumpuntur ferrea flagella portarum cum toto poste. Prestatur iter, meliusque undique produntur ruin®. Committitur ferrum hosti : moventur virtutes pro se cl quxque dextera habetur pigra agilis, perterrita acris; bic cavet hasta loco, sed solus dimicat ensis * ; namque vacat omnis plaga, nisi fartim dedila utero seu pectoribus, quia talis erat pressio, ut non poluit ulla manus suspendi ictu. Incertum est ubi plcnius edit Mars vicos pallentes morte, præclariusquc ferat aures gemitu : perambulat enim introitum urbis et medium, tenetquc extremum. Nec alter conspicitur inter tanta spalia, nec habet eolorem majori fato. Natant atria, rura, domus tabulæquc, limina, postes; in alta tabe madescunt sublimia saxa. Undique stal fusus cruor, undique rubescunt stagna. Tumescunt aéra, incubât atra nox per urbem. Mox cucurrit uterque satelles ad cornipcdes, serpente frelo concreti sanguinis usque genua, tenenteque mersa vestigia instautuni sibi. Pariterque concurrunt reges, lacessuntque Martem cmissis viribus, quoniam bene creditur illis posse unum diem largiri totnm orbem. Redit unusquisque acrior labori sni propositi. Et tradunt plures sua vulncra fatis. Opactum telorum nec jam saturabile! Labat altercatio Martis ad campos strigilis; namque. nihil amplius potest vigens stare urbi superante modo; neque vult ut libéré laxet cuncta colla ferro, reccptetque apertos motus , congaudeatque auxiüatrix hasta vibrando. Stupet terra campique, latentes subcetu, potuissc urbem tenerc tantos virus 1 extraque fudisse. Hic est ratio ad quas manus potuit triumphus

* Ce mot manque dans le ma. M. Perte sup- 1 Komanisme évident.

plde nomtn. ' 'Ver* eotter conservé par le copine.

* Perte illicet. 1 Autre romaniime.

APPENDICE

venisse, si superstet • felii vena. 0 rector cœlorum et nrbis, quem commuvi prece, permilte mihi roganli veniam dicendi vel aliquid, adestoque, sanctissime pra-sul, meo auiiliu. Eere inestuat indomiteque tuinet hacrania regum per imtnensos orbes Mavortis et angit forliinara per se nique relabi quo velit ipsa. At ercontra magis continct se Carolus imperator, ut fortis, fixus pietate Tonantis, quem semper seiebat pr.T-cutem largumque, instigalque ardentes nianus amuri billorum, nec cogil formblo sequi tam vaiidura regem, sed cogit mens præcedere.Se prope tollit lumina ad sidéra, soluta mananti rore lacrimarum, bumectatque gênas : ne tripudict gens offensa superno régi palma receptetque superba spolia. Optinet dm sublimis equo quem redemit limita eæde médius phalanges mucrone docili penarum, et hue illucquc seminat mortes. Ergo reitiunt élu mbes dcxlnr arma, quibus negatur ut stent; laborat belliger eventus emtilusque ordo fratrnm 5 conferre acre senium Borel palris, homini vafro per incendia pugnæ. Nec tnora : hauritur ubsisteni. hospes corporis per munimina clipei et per trilicem tunicam. Summittitque caput, sed vertuntur crura in altum : modo dehiscunt colla confrarta solo. Itespirat / yibelinut agilis et audai, puer par parenti suo virtute, sed suppar mole, compcnsandus in omnia ferro judice. Circumdedit unum e natis Hurel visu, procul frementem jnter mille pollenti * dextra : rompit iter telis intentus ilti exhortansque equum talo monitore, et stalim dexeuil ante euin collocatque ensem ardentem inter medium limporis, et exfibulat e suo usu cervicem oui magis adhærebat totanique medullat ulrimque : occubuit lingua projecta plus uno pede. Propalat sitibunda eupido laudis Ernaldutn quanti pretii sit quantoque actu refulgeat. Quiequid enim parai Bdlona lacerat trabitqur. ut leo quod reperit, dum pridem sapuerc sautia commerlia durs faucis nihil prædarum. Putis est cognosccre alium fraternie stirpis ante suos obtutus, acdinatquc habiiem aticm hasluî in ictura. Déclarât insatiabilis eupido humane laudis quanti pretii sit quantoque refulgeat actu animositas Ernaldi. Quiequid enim bellicæ virtutis offuio natur opus, id ah eo haitd segniter complctur. Haud secus fainelica rabics leonis grassatur occurrente sibi præda quam virtus Ernaldi per prodia. Post mulla vero féliciter acta aspicit quendam fraternæ cedis rcum, qui nil moratus validam in hune contorserat hastara, cui volanti torax lit pervius hostis ; quo ictu impellitur corpus militis longius deeem cobilis; sicque excussus equo vitam demiserat orco‘. Prælerea surcedit bello Berlrandi borrenda nianus, qua: validam formidinem incusserat hostibus, armisqtie fcralibus dura dat fata multis mortalibus; dextera namque palatini nulli bostium parcere suevit, veniamque orantem moi ensis reliquit eianimim. Forte Uantur sibi obvia tria juvenum corpora, quorum prior paululum rcsistens duram ibi invenit * mortem : namque terribile fulgur gladii per medium capitis, guturis, an tr unique pectoris umbilicique recepit, egestaque visetra

I Cod. wperitaet,

* Cod. fatorvm.

* Cod. patient*. Cette phrase se laisse fie liemeat remettre eo vers :

B natis B«rrl visa drcamdcdlt onnrr, Pollenti désira procut tnter mille trcmeoiem. * Vers entier conservé.

1 Cod. inuerat.

APPENDICE

in gremio delabuntur tcpentia; ni'gat quippe trilex tunica atiei reponcre ohstacula. Nec sufïïcit vero humanum interemisse corpus, \erum etiam cquus vila invenitur privatus : supcrfuil enim cnsi spinas partire caballi, tandemque e lapsus terra» medio tenus reperitur incussus, quem Berlrandus retraliens residuos versabat in hostes1. Ncc niora, palet internus humer et additur aura ; quin etiam rumpuntur fur lia phalerarum vincula et cingula bratteolis crcpitantia. Grassatur quoque per campurum spatia Berna rdi terribilis audatia; is nempe acriter inserviens Marti multorum mortalium corpora luce privavit; gaudet enim.fclicis honore palmæ quem sic sublimât casus fortunæ.

1 De persil K exploit* ne sont pas rare» dans raillait (voy. ci -dessus, p. 144, note t). Cf. aussi les chansofts de gestes ; Guillaume üoiart les en page 237.

D'après Albéric des Trois-Fontaines.

APPENDICE

Habel Estounuu Muliar* Soie* du Plewi* S. Morand

APPENDICE

Page 1