VI. Que sont les corps des Samts après leur mort
Ces corps sont un composé de la matière première antérieure et d'une nouvelle' forme substantielle, de la forme cadavérique, produite ex niliilo sui, laquelle donne à la matière un être spécifique, différent de celui qu'elle avait auparavant.
N. B. — Quel est alors le motif qui rend les corps des Saints dignes de notre vénération? Ils ne sont plus spécifiquement leurs restes et leurs reliques.
Ce sont encore leurs corps, conservant leur identité en tant que corps, bien que privés du sentiment et de la vie, à cause de la séparation de l'ùme.
N. B. — Selon cette doctrine, nous rendons un culte aux corps identiques des Saints, ' parce qu'ils sont vraiment leurs restes et leurs reliques.
VIL Qu'était le corps de Jésus-Christ après sa mort et jusqu''au moment de sa résurrection ?
Un composé de la matière première et de la forme substantielle cadavérique, produite ex nihilo sui, comme pour les autres hommes morts.
N. B. — Cette forme cadavérique a-t-elle été hypostatiquement unie au Verbe, ou non ? Si elle ne lui était pas unie , le corps, comme corps, n'était pas alors uni au Verbe ; et, par là, il n'était point digne du culte de latrie, que tous les Pères lui ont toujours attribué.
Si elle était unie au Verbe, ce ne ])ouvait être qu'en .vertu d'une nouvelle [union hypostatique, inconnue aux Pères et à toute la tradition des douze premiers siècles. Il faudra dire de plus que cette forme nouvelle n'aura été prise par le Verbe que pour être rejetée au bout de trois jours.
Le même corps identique qui était auparavant hypostatiquement uni au Verbe : après la séparation de son âme, il reste uni à la môme personne divine.
N. B. — Par là nous sommes en parfait accord avec les Pères de l'Eglise, qui nous enseignent que le corps de Jésus- Christ dans le sépulcre, étant identique à son corps vivant, et restant uni à sa divinité, méritait le culte de latrie.
ECOLE PERIPATETICIENNE
ECOLE CHIMIQUE
VJII. Par quelle raison l'âme de Jésus-Christ est-elle sous les espèces du pain et du vin, dans le Sacrement de l'Autel?
Quoique la substance de l'ûme soit constituée présente sous les espèces sacramentelles , comme forme substantielle du corps, en vertu des paroles de la consécration, cependant elle n'y est pas constituée présente comme âme, en vertu des mêmes paroles.
N. B. — Non-seulement le concile de Trente ne fait pas cette distinction, mais il parle de l'âme de Jésus-Christ par opposition à son corps, et il considère l'une et l'autre comme deux parties constituant l'humanité de Notre-Seigneur.
Dans ce sens, il enseigne que l'âme n'y est pas mise en vertu des paroles du ministre, mais par la raison de la connexion naturelle et de la concomitance, par laquelle les deux parties sont unies ensemble.
L'âme étant pleinement distincte du corps, elle n'y est pas constituée présente en vertu des paroles de la consécration; mais comme elle est, après la résurrection, intimement unie au corps de Jésus-Christ, elle y est mise en raison de la connexion et concomitance , par laquelle les deux parties, âme et corps, sont unies ensemble.
(Gonc. Trid. Sess. xiii, cap. m.)
N.B. — La doctrine du concile de Trente se rattache donc à la théorie ci-dessus exposée et la suppose.
IX. Pour quelle raison le système péripatéticien, sur la composition des corps, est-il rejeté par grand nombre de p/iilosophes catholiques ?
« Parce qu'on n'en a pas connais- « sance, ou qu'on en a une idée « fausse, ou que, par vaine gloire, « on dédaigne de suivre les maîtres « dans les doctrines philosophi- « ques, ou enfin, parce qu'on veut « s'accommoder à l'usage des temps.
Parce que ce système, considéré métaphysiquement, s'appuie seulement sur des équivoques et des pétitions de principes (Gard. Tolomei) et qu'i7 na aucune force démonstrative (P. Zigliara); considéré psy-
— lOi) —
ÉCOLE PERIPATETICIENNE
ECOLE CHIMIQUE
« qui rejettent tout ce qui est « ancien, et inventent toujours de « nouveaux systèmes. » {Scienza Italiana, an. 1877, n" 3, p. 256.)
chologiquement, il donne prise au matérialisme; considéré au point de vue des sciences chimiques, il est en évidente contradiction avec les faits qu'elles constatent; considéré historiquement, il a été, dans sa partie psychologique, toujours combattu par l'école d'Alexandre de Halès, de S. Bonaventure, de Scot, et des Franciscains ; condamné au xiii^ siècle par tous les docteurs des Universités d'Angleterre et par la majorité de ceux de la Sor- ■bonne; abandonné, au xvii% par la plus grande partie des écoles catholiques (1); au xvni% répudié communément par toutes les écoles, à l'exception des thomistes plus rigides (2) ; éliminé ensuite partout de l'enseignement de la philosophie.
Enfin , considéré théologiquement, il crée des difficultés insolubles dans le domaine des dogmes, et il n'est pas d'accord avec la doctrine unanime des Pères de l'Eglise, au sujet des deux substances (âme et corps) adéquatement distinctes dans l'homme.
[IJ G. Rhodes, S. J. — Philosnphia peripatetic, 1. II, Disp. 15, q. 1, Sect. 4, p. 2.
(2) R. Mayer, S. J. — Philos, perip., t. IV. Disp. I, a. 5, 11. 78.
II. flaereticce queedam opînîoncs pcr domiuum archiepiscopum Cautuariensem declaratae et damnatse.
(Ex collectione Conciliorum a P. Harduino édita, tom. Vil, p. 1066.)
In nomine Domini, amen. Anno ejusdem MCCLXXXVI. Indictione IV, iiltimo die mensis Aprilis. Reverendus in Christo pater dominus Joannes (Peckham), Dei gratiâ Cantuariensis Archiepiscopus, totius Anglise primas, pro tribunali sedens in ecclesiâ beatse Mariae de arcubus, Londini, assidentibus sibi Venerabilibus Patribus, dominis Olivero Lincolniae, Godefrido Wigorniensi, et Richardo Herefordiensi episcopis; prsesentibus eliam venerabilibus viris magistris, Gilberto de Sancto Leofardo officiali curiae Cantuariensis , Herveo de Saham cancellario Universitatis Oxonii, Petro de Sancta Maria archidiacono Surreyœ, Henrico de Vassington officiali Lincolnise, Rogerio de Sevanak officiali Herefordiensi, Roberto de Lacy juris civilis professore, Jacobo de Moun, et aliis pluribus solemnibus et venerabilibus personis, in multiludine copiosa : infrà scriptos errores, quos de novo audierat in sua provinciâ suscitâtes, tamquam hsereses declaravit, et pronunciavit esse damnâtes, in scriptis proferens sub hâc forma :
Hi sunt articuli noviter divulgati, quos inter haereses damnatas in se vel in suis similibus, numerandos esse credimus : et hsereticos esse censemus, pertinaces eorum omnium etcujuslibet defensores, tanquam falsarum et novarum opinionum, causa inanis gloriae, sectatores :
Primus articulus est quod corpus Christi mortuum nullam habuit formam substantialem eamdem quam habuit vivum ;
Secundus est, quod in morte fuit introducta nova forma substantialis et nova species, vel natura, quamvis non nova assumptione vel unione Verbo copulata : ex quo sequitur quod Filius Dei non fuerit tantùm homo, sed alterius speciei ;
Tertius est quod in illam formam vel naturam de novo introductam per mortem facta fuisset transsubstantiatio panis, virtute verborum sacramentalium scilicet : Hoc est corpus meum, si in toriduo mortis fuisset facta consecratio ;
Quartas articulas est, quod modo, scilicet post resurrectionem Christi, virtute verborum sacramentalium, convertiturtotaspanis in totum corpus Christi vivuin : ità quôd materia panis convertitur in materiam corporis Christi, et forma panis convertitur in formam corporis, scilicet in id quod est anima intellecliva, secundum quod forma corporis est et dat esse corporeum, et hoc virtute verborum sacramentalium ;
Quintus est, identilatem fuisse numeralem corporis Christi mortui, cum ejus corpore vivo, tantummodo propter identitatem materia?, et dimensionum interminatarum, et habitudinis ipsarum ad animam intellectivam quae immortalis est ; esse insuper identilatem numeralem corporis vivi et mortui, ratione existenliae utriusque in eâdem hypostasi Verbi ;
Sextus est, corpus cujuscumque Sancti vel hominis mortuum, antequàm sit per putrefactionem mutatum in auras vel elementa, non esse idem numéro cum corpore ejus vivo, nisi secundùm quid, scilicet ratione materiae communis : sicut sunt unum qu^e invicem transmutantur, ut caro et vermis : et ratione accidentis communis, scilicet quantitatis ; simpliciter autem esse diversum corpus mortuum a vivo, specie et numéro ;
Septimus est, quôd qui vult ista docere, non tenetur in talibus fidem adhibere auctoritati Papse, vel Gregorii, vel Augustini, et similium, aut cujuscumque magistri, sed tantùm auctoritati Bibliae, et necessari;e ralioni ;
Octavus est, quôd in homine est tantùm una forma, scilicet anima rationalis, et nulla alia forma substantialis : ex quâ opinione sequi videntur omnes haereses supradicta3.
Istos igitur octo articulos, haereses esse damnatas, in se vel suis similibus, et blasphemias, firmiter agnoscentes : omnes eorum afïirmatores pertinaces, publiée vel occulte, sub quocumque verborum pallio, excommunicatos esse et anathematizatos denunciamus ; et praecipimus, tàm in aclibus scholasticis, quàm in aliis, ab omnibus arctius evitari, sub intcrminalione anathematis, quod poterunt formidare non immérité ex certà scientià contrarium sentientes.
Illos insuper, qui contra inhibitionem praedecessoris nostri et nostram, ac Venerabilis Fratris Lincolniensis Episcopi, de consilio Oxoniensium magistrorum, spretis inhibitionibus nostris
opinionem de unitate formariim defendere prœsumpseriDt, pronuntiamus incidisse in pœnas a praedecessore nostro hujusmodi praesumptoi ibus impositas, et a nobis posteà confirmatas ; quas pœnas iisdem imponi volumus indilate. Et nihilominus iilos qui super talia fundamenta, prsedictas hsereses seminarunt, ut dicitur, cum convicti fuerint vel confessi, volumus, prout justum faerit in forma canonica subjici ecclesiasticœ disciplinse.
(Ex Ms. in registre principali archiepiscopi Cantuariensis, nuuciipato Peckham, edidit Collecter Anglicanus, tomo 2.)
III. Décisions «le FEg^lisc, relativement à l'union de rame et du corps, dans l'homme.
i' Defimtio Concilii Viennensis (anno 131 i) contra errores Johaymis Pétri OUvi. (Clemenlina de summa Trinitate et catholica fide.)
Confitemur unigenitum Dei Fiiium. .., humanum corpus passibile, et animam intellectivam seu rationalem ipsam corpus vere, per se et essentialiterinformantemassumpsisse...
Porro doctrinam omnem seu positionem temere asserentem aut verlentem in dubium quod substantia animae rationalis seu intellectivœ vere ac per se humani corporis non sit forma, velut erroneam ac veritati catholicae inimicam fidei, praedicto sacro approbante Concilio, reprobamus ; defmientes, ut cunctis nota sit fidei sincerse veritas, ac prsecludatur universis erroribus aditus, ne subintrent, quod quisquis deinceps asserere, defendere, seu tenere pertinaciter prœsumpserit quod anima rationalis seu intellectiva non sit forma corporis humani per se et essentiaiiter, tanquam haereticus sit censendus.
2° Defmilio Concilii Lateranensis (anno 1513). [Bulla « Apostolici
Regiminis. »]
Hoc sacro approbante Concilio damnamus et reprobamus omnes asserentes animam intellectivam mortalem esse, aut unicam in cunctis hominibus ; cuni illa non solum vere, per se et essentiaiiter humani corporis forma existât, sicut in canone felicis recordationis démentis Papse V, prsedecessoris nostri, in generali Viennensi Concilio edito continetur ; verum et immortalis, et pro corporum quibus infunditur multitudine singulariter multiplicabilis et multiplicata et multiplicanda sit.
3° Ex Brevi PU PP. IX de librls et doctrina Guentheri, ad Gardinalem Archiepiscopum Coloniensem (15 Jun. 1857).
Noscimus iisdem libris laedi catholicam sententiam ac doctrinam de homine qui corpore et anima ita absolvatur ut anima eaque rationalis sit vera, per se atquo immediata corporis forma.
4» Ex Brevi ad Episcopum Breslaviensem circa doctrinam Baltzeri
(30 Aprilis 1860).
Hanc sententiam quae unicum in homine ponit vitae principium, animam scil. rationalem, a quo corpus quoque et motum et vitam omnem et sensum quoque accipiat, in Dei Ecclesia esse communissimam atque Doctoribus plerisque et probatissimis quidem maxime cum Ecclesiae dogmate ita videri conjunctam ut hujus sit légitima solaque vera interpretatio, nec proinde sine errore in fide negari possit.