N*. XII
(Voir page 218.)
[M. van Aitzema a communiqué le discours du Frinoe i II* casion de la présentation de l'état de guerre le 82 Juin 1649. ft voici la copie:
* Sijn Hoogheyt, sijn Excellente Stadthoader *, ende de Rmet m State waren tôt noch toe gbewoon haer Ho. Mo. te encourageiei tat het dragen vande lasten vanOorloge, met de hoope van een getackjfc uylkomste van de selvige. Altans (den twee en twintigsten Juny [IWfl) congratuleerden sy den selfden over de ghelackige uytkomstc vin titt en bedanckten haer over baren sonderlingen y ver ende groote sorgho die sy tôt het uytvocren vande Oorloge ende bescherminge m à Lande nu tachtig Jaren langh hadden betoont, daer door sy hara » derdanen, cen volck dat van aile Eeuweu, in vryheyt hadde gdeA ende daer van door listigheyt ende ghewelt wiert berooft, wederoaa hare vorige vryheyt hadden gestelt, ende ghelijck haer Ho. Mo. èm het beleyt ende courage vande Heeren Frincen van Orangieate Oorlogh tôt soo een geluckigh eyndc hadden ghebracht, soo wiklaV ooek vande voorsichtigheydt van den selven vertrouwen, dat sy ktM Staet in Vredc souden weten te mainteneren, met onderhoudinge ifl ecnigheydt onder de Frovincien ende Leden van dien, als mode wà versorginge dat de Fronticren met behoorlycke besettinghe van Crjgkf Volck mochten blyven versien.
#Hct ware te wenschen, seyden zy, dat trouw en vromigbej* onder Frincen ende Staten soodaenigh wacre, dat men sich op bcWé telijck bc-eedigbde ende besegeldc Tractaten raocht verlaten; maerdsl de continucle practycquen van de werclt lccrden, dat sucht tôt Ha* seben krachtiger was als aile Eeden ende Yerbonden; gheen Gebergkte soo hoogh, geen Zeen soo gevaerlijck, geeue Rcvieren soo breed «ri» soo rapide» geene deserten soo groot ende woest, ofte sucht van Ht* seben wist 'er over ende door te koracn; daeromme ooek aile Statet van de werclt, haer behoudenisse niet op Tractaten met haer Nabotren, maer op haer eygen zorghvuldigheydt moesten laten aenkomn, met haer Fronticren wel te fortificercu, ende de selvige met goct Guarnisocn beset te houden, wel w étende, dat als de Naebuyren océans van voordccl sagen, haer daer van niet en souden laten diverteicn, door Tractaten ende Alliancien, die men aider ley ûiterprotatien wist
Le Prince Gouverneur de U Frite.
t ghcven, ende de sehuld te leggen op de zwackste die overvallen
licrd. Sy wilden vertrouwen dat de Koningh van Spangien, met den
vdeke haer Ho. Mog. nu een Tractaet van Yrede badden gheslooten,
t$nwoord ende be-eedighde beloften soude houden, evenwel moeste mcn
kkennen dat de béate guarantie daer van beat ont in onse eygen zorgh-
nldigbeydt, met onse Frontieren door behoorlijck aental van Krjjgha-
volèk wel te becetten, opdat de zorghloosheydt noch hem, nochte nie*
mat inders ter werelt, hy waa dan wie hy was, appetyt en gave om
far op te attenteren.
«Men aach dat gantsch Europa in den brandt van Oorloghe stack, «ttot verrait was met een groot aental van seer machtige Heyrlegers, mie g&elgck als de uytkomsten van de Oorloghen onseecker waren mie met konden voorsien worden de onverwachte vervolgen, die de Mm) met haer brachten, die aldermeest te vresen atond den gheenen à» »et versien waren met hehoorlycke defensie, daerom syn Hoogâtjdt, sgn Exoellencie Stadthouder ende den Raedt van State haer tatyr gbeacht badden haer Ho. Mog. voor te draghen, wat aental m Crflghs-Volck sy noodigh achteden, wat haer Ho. Mo. by deae eotjnetore van tyden in dienst behoorden te houden, daer mede haer Ho» Mog.Frontieren bezet ende haeren Staet teghen aile onheyl mocht Ujrm beachermt.
•Mm wist wat aental van volck te paerde ende te voet raen in de Trêves tôt besettinge van de Frontieren in dienst van den hadde gehonden, ende oook met hoeveel aensienlijeke Stcden •m smighten Eorten desen Staet 'taedert vergroot, verbreyt, ende isAesrijjekt waa, die aile te samen mede hare besettinge moeaten Wkbea, ende evenwel veraocht men weynigh volck aoo te voet als te paerde by desen Staet meerder als goct gevonden was, dat in den ver- Un Trêves in dienst soude werden ghehouden, daer uyt men konde meaen, hoe ongeerne s'yu Hoog-gedachte Hoogheyt, aijn Exccllentie Stadtoonder ende den Raet van State de Provincicu soude beawaren Mtosderhoudtvan groot aental van Cryghavolck, die sy liever sagen ntmer selven in tijdt vanVrede ontlasten van haer schulden, in tijdt m oorloge gemaeckt, omme daer door aen hare vyauden gevreest ende Ko hare vrienden conaidcrabelder te weseu, ooek in posture te siju ■ teghen aile opkomende swarigheden, waer die van dacn mochten n, ordre te konnen stellen/*
(Saken van Staet en Oorlogh, III. p. 351 sv.)
