Il n'y avait guère de couvents trinitaires dans ce dio
mino. Univcrsitati vestrae si gn incamus quod nos virum religiosum et honestum fratrom Vincenlium, ministmm domus uosti-î ordinis de Massilia, in omnibus terri toriis praenominatis provincialem constîtuimus et ordinis nostri custodom, dantes eidem Vincentio plenariam po testât cm ac spéciale mandatum agendi, deffendendi, disponcndi, trausigendi et ordinandi de rébus et personïs ordinis in territorio conslitutis, visitandi quotienscumque et quandocumque volueril ac corrigent!] eosdem ta m in capitibus quam in membris, ministros et procuratores deponendi, si necosse sit, et alios subrogandi et constituendi, fratres simplices emittendi et revocandi, et omnla alia faciendi quaccumque nos faceremus el facerc possemus si présentes essemus, ratum et firmum habentes quidquîd in predictis omnibus duxeril faciendum scu etiam ordinandum, secundum Rcgulam propriam et nostri ordinis discipliuam. Preeipimus itaque universîs vobis ac sîngulis qualinus predicto Provincial! obediatis in virlute sanctae obedientiae'. In cujus rei testiraouium présent! bus litteris sigillum oostrum duximus apponeiidum, unnii Domini millesimo ducentesimo septuagesimo tertio, in capitulo nostro generali, die Mercurii post Dorainicam in qua cantatur canticum Domini.
VJ8Î, mai- — Privilège do la francise do la maison do Lens (Archives de l'Etat a Mons, CarLulaire de Lens, p. 9).
A tout ccaus ki ces présentes lettres verout et oront Jehans sires de Lens en Braibant salut en nostre Signeur : je fait savoir à tous ke jou pour Dieu et pour le remission de mes pechiés aï affranhit le lieu de le Trlnitet de Lens, tout ensi comme il est contenu! el cum li lius s'estent dedens les quattres bonnes (sic), ke jou i ai mises et assises, et quitte et ai quiltet toute le jurisdiction ke iou i avoi et que iou i pooi avoir et toute le justice haute et basse ke iou devant i avoi u pooi avoir si ke ie n'î ai riens rctenut; el tout çou iou ai fait
1. Vincent obtint l'année suivante la fondation du couvent de Nar bonne.
par devant mes hommes et en leur présence ki à çou faire et pour çou i furent apielet (sic)... Et pour çou ke che soit ferme cose et estaule, jou en ai au menistre et as frères de le Trinitet de Lens données ces lettres présentes saielées pendans de me saiel , lesquelles furent données en l'an del incarnation nostre Sîgneur Jésu Christ mil CC quatre vins et siet ens el moy de may.
1287, 31 mai. — Convention entre Vincent, provincial de Languedoc, et les consuls de Cordes (Tarn) au sujet de l'administration de l'hôpital de cette ville (Bibl. de Marseille, ma. 1216, p. 485).
In nomine Domini nos tri Jesu Christi, anno ab incarnatione ejusdem milles! mo ducentesimo octuagesimo septimo, videlicet pridie kalendas junii, régnante Philippo rege Francorum. Noverint univers! présentes pariter et futuri quod frater Vîncentius, mïnistcr domus SS. Trinitatis Tolosae Provincialisque Minisler, de consîlio et voluntale fratris Bernardi de Altarippa, ministri domus hospitalis SS. Trinitatis de Corduis Albicnsis, prope ecclesiam B. Mariée, et frater Petrus Lcmovicensis ejusdem ordinis... reeognoverunt et concesseruut Bertrando Siilvy, Bernard o Panati, magislro Hugo de Rupe et Ademario Joannis consulibus dicti castri de Corduis praesentibus pro se et domino Ueruardo de Sancto Amantio milite et Arnaldo de Salis domicello conconsulibus suis... quod îpsi... a consulibus de Corduis... dictum hospitale... ex causa donationis receperunt. . . et recipiunt ad receptandum ibi pauperes et serviendum Deo prout dictis fratribus Deus et domtnus ministrabit, cum modis, formis, pactionibus, conventionibus et retentionibus iiifrascriptis.
i° In primis promiserunt praedicti ministri et frater Petrus Lcmovicensis, el nomine quo supra, consulibus antedictis recipientibus, et nomine pro supra, quod institua tur aliquts probus homo dicti castri per consules dicti castri qui sunt et erunt in Futurum, et eisdem consulibus liceat et licitum sit, in novitate sui consulatus, instituera unum probum hominem, qui una cum ministro domus hospitalis SS. Trinitatis de Corduis qui est vel erit, vel cum illo qui curam
dicti hospitalis habcbit pro ordinc predicto, curam et custodiam habcant mm cura dicto ministro pannorum qui legabuutur seu reliuqucDtur scrvicîo paupcrum dicti hospitalis de Corduis, cl quod ille probus homo mutetur in quolibet auno ad vol un ta te m cousulum predictorum qui nunc sunl vel erunt pro temporc, et quod removendi et instituendi dictum probum hominem ipsi consules pro voluntale sua habeant potestatem, ut panni qui mue sunt et proveoient servicio paupcrum in antedicto hospitali, sive per lejçatum, sive alio modo, melius conservenlur, et quod non possint alienari vel alias defraudari ; si Jvero continuât pro utilitate dicti hospitalis venderc pannos aliquos ejusdem hospitalis, quod illi vendantur per predictum ministrum dicte domus hospitalis de Corduis, seu custodem, et per dictum probum hominem concorditer, habita tamen licenlia et obtenta consuluni predictorum, et aliter non vendantur nec vendi possint, et quod pecunia quae haberetur ex pannis in operibus dicti hospitalis aut ecclesiae ejusdem, aut in possessïonibus quae dicto hospitali remaneant, aut in aliis rébus utilibus dicto hospitali expeudantur, et habita licenlia et obtenta a consulibus antedictis.
2e Item, praedicti ministri et frater Pelrus Lemoviccnsis pro se, et nomme quo supra, firma stipulations interposita, promiserunt consulibus antedictis, recipientibus pro se et nomine quo supra, quod ipsi nec aliqui fratres ordinis supradicti dictum hospitale seu possessiones dicti hospitalis immobiles non possint alîenare, nec venderc nec alias distrahere nec pignori obligare nec transferre, quovis alienationis titulo, in quameumque vel quascumque personas, nisi hoc facerent de voluntale expressa cousulum predictorum, aut Hlorum qui erunt pro tempore consules dicti castri...
3° Practerea praedicti fratres... volueruut et consenscrunt... quod si continuât aliquod corpus seu corpora deffunctorum dicti castri seu tenement i ejusdem apportari ad ecclesiam dicti ordinis quae fundabitur apud Coiduas, et ibi fiât minîsterium in honorem corporis seu corporum praedîctorum , vel non fiât ctiam ibi ministerium, quod in lecto seu pannis, candelis seu cereîs vel aliis quibuscumque, non possint dictï fratres seu quicumque alius dicti ordinis seu hospitalis jus aliquod vindicaro seu aliquo modo retinerc, uisi per heredes dicti deffuncti seu deffuuctorum aut alterius qui jus habeat conferendi, daretur ecclcsie et domui predictis; et quod amici deffuncti
seu deffunctorumpossint recedcrecum rébus predictis, sine contradictione q uacumque et secum libère portarc ; et si forte aliqui panai scu lecti reddantur ad hospitale predictum, et re ma néant cidem hospitali predicto servîcio pauperum, corpore seu corporibus traditis ecclesiasticae sepulturac ; et si aliquis aut aliqui dicti castri seu Icnementi ejusdem forte in coemeterio dicti hospitalis sive ecclesiae ipsius hospitalis elegerint sepulturam, et ibi sepelirentur, quod propter hoc mi ni s ter seu fratres hospitalis predicti lectum seu lectos, pannum seu pan nos nec aliquîd aliud pro sepultura, pro terragio, aut alio quovis modo, nisi illud quod deffunctus seu deffuncti levassent scu reliquissent fratribus memoratis, petere non possent et quod in dicto casu voluntas deffuneti scu deffunctorum predictorum teneretur et conserva 1-e tu r.
4° Preterea predicti fratres... promiserunt... quod miûister sive fratres dicte domus seu hospitalis de Corduis, qui est et ont in futurum, ad requisitionem consulum seu mandatum, récipient et recipere tenebuntur in dicto hospitali pauperes, viduas et orphanos', sine quacumque contradiction e, et dabunt et dare tenebuntur de elemosinis dicte domus scu hospitalis, secundum quod dicte domus seu hospitalis compétent facilitâtes.
5° Item dicti fratres, quod ipsi, pro debitis sive pro iegatis
sîve pro quibuscumque aliis rébus dlctum hospitale et dictos fratres tengentibus, non trahent seu convenient scu aliquo modo vexabunt quameumque personam seu quascumque personas dicti castri de Corduis seu tenementi ejusdem coram quibuscumque personis, nisi tantummodo coram curia consulum predictorum, aut judicis qui ad cognoscendum et judicandum per dominum regem aut senescallum suum apud Corduas fuerit institutus.
6° Item predicti fratres voluentnt et consenserunt. . . quod si in aliqua parte castri aut suburbio ejusdem castri fiât ecclesia dicti ordinis seu hospitalis, quod, facta et constructa dicta ecclesia per fratres ordinis memorali, juxta dictam ecclesiam fiât et fundelur hospitale predictum, ctmutetur de loco in quo nunc est per ipsos Fratres ad requisitionem consulum predictorum qui nunc sunt aut erunt ; et
fundato, constructo ipso hospitali, quod hospitale quod nunc est, sive locus in qui) est dictum hospitale, vacuus remaneat ad augmentant eoemeterii quod est juxta ecclesiam béate Marie de Corduis, proul dicti consules ordinabunt et volucrint ordinare.
1° Preterea predicti fratres... promiserunt quod ministri qui instituenturet erunt pro tempore in dicto hospitali de Corduis sive domo, aut alii quîcumque ordinis antedicti in futurum, in sua instîlutione, antequam ad administratîonem dicti hospitalis seu domus se immiscucrint, dictis consulibus qui sunt et erunt pro tempore, tanquam patron is dicti hospitalis seu domus, promittant et promittere teneantur servare, tenere et complere premissa omnia et singula inviolabiliter, bona fide... Nos f rater Vincentius et nos fraler Bernardus de Altarippa, minister dicte domus de Corduis... promittimus quod GeneralisMinister Ordinis Sancte Trinitatis premissa omnia laudabit, approbabit et ratifiée bit, ac etiam confirmabit, et administra tionis suae sigillum quo utitur huîc praesenti instrumenta appoDere procurabrt... Acta fuerunt huic apud Corduas Àlbiensis in ecclesia Beati Michaelis anno et die quibus supra, etc.
12H9, 10 mai. — Jean Hoileau, grand -ministre de l'ordre, fait savoir qu'Ainand, ministre de Fontainebleau, a payé à Etienne Marron, banquier de [tome, tant pour lui quu pour Jacques de La Tour, 3H0 livres que l'ordre lui devait (Archives Nationales, S 4269, n' 10).
Universis présentes litteras inspecturis f rater Jobanncs, major minister totîus ordinis Sancte Trinitatis et Caplivorum, salutem in Domino. Noverit universités vestra quod de treaçcntis (sic) libns turonensium parvorum, de somma septingentarum librarutn turonensium, de taxalîone olim facta, quas trecentas libres frater Amandus, minister de Fonte Bliaudi, noslri ordinis, recepït ac persolvît Marrono Stephano Marronis Romano, et quas trescenlas libras idem Marraaus habuit et recepit nomine Jacopi de Turre et sociorum suorum, mercalorum Romanorum, et quas tradidit et suivit nomine nostro et ordinis predicti in una parte, et de sexagiata libris turo-
nensium solvendis dictis Jacopo et Leonardo in alia parte, nos major minister pro nobis et minislris oostri ordinis et pro ordine predicto, dictem fratrum Amaodum quitamus et quitum vocamus penilus et expresse et contra quitationem hujusmodi per dos vel per alium non veniemus in futurum. Ad majorem autem quatelam (sic) premissorura, presentibus litteris sigillum nostrum duximus apponendum. Datum die Martis post dominicain [de] Cantate anno Domini millésime ducenlcsimo octogesimo noiiu.
I294-129.Ï, lH'mars. — Guy. comte de Flandre, permet aux Trinitaires d'Hondachoote de garder sans payer d'amende des lerreaqn'ila ont acquises à son insu (Archives communales d'Hondsclioote, GG 70).
Nous Guys, cuens de Flandres et marchis de Namur, faisons scavoir à tous ke comme gent (?) tans a, fust par toutz nostre lierre de Flendres Fais généralement uns commandemens et une deffense de par 1res noble et très haute dame, jadis nostre chiere dame et mère, Marche rite de bonne memore, contesse jadis de Flandres et de Haynau, et de par nous kc nulle abbeye, maison de religion, priestre, clerc, gens non nobles et autres deffensablcs a la loy acqsiscenl en . nos lierres île Flandres fiés, rentes, lierres, hyretages et autres samblans ' acques ki meuvent de nous : et contre la deffense et commandement devan dit H ministre et li Frère de l'ordene de la Trinité
manant à Hondescole, aiant acquis en nos tierres de Flandres devant
dittes lierres, censives et rentes de nous mou van s tous gisans et
proches de Hondescotc, de Killem, de Rcspoede', de Saint Nicolay à
Fûmes , el de OEdcmkcrke1, sans le congièt de nostre très chière
dame et mère et le nostre, et sans notre assent, ensi comme il appert par enqueste faite sans che ke faire leur loi soit, nous conistons' ke