août
La Cité, assignée à comparaître devant le doyen de Laon, l'informe qu'elle a constitué en qualité de procureur son clerc Jean, avec mission de récuser sa juridiction. L'acte est signifié au doyen de Laon le 4 juillet.
Cartulaire de Saint-Lambert, Liher Supernumerarius , p. 448. Au bas de la copie, on lit : Sic erat signatum in originali vaccariâ : facta est collatio. Ert de Esprd et impendebat cum pergameno sigillum in cerâ impressum. Dans l'en-tête : Petitio civitatis. Datum per copiam parti adversae sub sigillé nostro anno Domini 4276, feriâ quartâ post festum decollationis beati Johannis Baptistae videlicet quaedam littera cujus ténor inferius annotatur.
Vire venerabili et discreto domino decano Laudunensi, judici seu conservatori, ut dicitur, a domino Papa date, magistri, scabini et jurati civitatis Leodiensis debitam reverentiam cum sainte. In causa seu negotio pro quâ seu pro quo nos citari mandastis Lauduni coram vobis ad instantiam cleri Leodiensis Johannem clericum, latorem praesentium, nostrum constituimus procuratorem ad recipiendum libellum conventionalem, si coram vobis
(4) Le 2 septembre.
APPENDICES
edendus sit, copiam authentici et ad allegandum contra vestram jurisdictionem ad declinandum forum vestrum. Dantes dicto procuratori nostro potestatem et mandatum spéciale praestandi in animas nostras cujuslibet generis sacramentum, ponendi portionibus refundi, expensas petendi, jurandi super eisdem et recipiendi easdem et omnia alia faciendi quae lacère possemus et deberemus, si praesentes essemus in judicio contra clerum supradictum, alium vel alios procuratores loco sui substituendi, si videbitur expedire et substitutum seu substitutos revocandi qui consimilem in omnibus habeant potestatem, quidquid dictus procurator siibstitutus vel substituti ab eo coram vobis dixerint vel petierint ratum et firmum habituri, quod vestrae discretioni et omnibus quorum interest sub sigillé civitatis leodiensis significamus. Datum anno Domini 1276, feria sextâ ante festum beati Bartholomei apostoli.
17. Avant le 27 août 1276 ou peut-être le même jour. Les divers chapitres de Liège font savoir au doyen de Laon qu'ils ont constitué, en qualité de procureurs, les chanoines Guillaume de Saint-Paul et Arnoul d'Awans, avec pleins pouvoirs d'agir en leur nom dans le procès qu'ils doivent soutenir devant lui.
Cartulaire de Saint-Lambert, Liber Supemumerarius, f. 146. L'acte, non daté, se trouve dans celui de l'official en date du 27 août.
Viro venerabili et discrète domino decano Laudunensi, conservatori seu judici a sede apostolicâ deputato super firmitate sive malatotâ in civitate Leodiensi in posterum non recipiendà, majoris et secundariarum (ecclesiarum?) Leodiensium praepositi, decani et capitula debitam reverentiam cum salute. Noveritis quod nos magistrum Willelmum Sancti Pauli et Arnuldum de Awans Sancti Bartholomei, Leodiensium ecclesiarum canonicos et quemlibet eorum in solidum, ita quod non sit melior occupantis conditio, facimus, ordinamus et constituimus sindicos seu procuratores nostros in negotio quod vertitur seu verti speratur coram vobis, auctoritate conservatoriâ vobis a sede apostolicâ commissâ, inter nos ex unâ parte et magistros sive rectores, scabinos et jurâtes civitatis Leodiensis ex alterâ ad faciendum ea quae dictum negotium contingunt et quae facere possemus et deberemus secundum naturam dicti negotii, si praesentes coram vobis essemus, dantes eis et cuilibet eorum in sohdum constituendi seu substituendi alium vel alios procuratores ad faciendum praedicta, quotiescunque ipsis vel alteri eorum visum fuerit expedire, ratum et gratum habituri quidquid ipsi vel alteri ipsorum constitutus sive constituti ab eis vel eorum altero de praemissis nomine nostro duxerint faciendum, et hoc vobis et parti adversae ac omnibus quorum interest sub sigillé officialis curiae Leodiensis significamus.
APPENDICES
iS. 2 septembre 1276.
Jean, procureur de la Cité, notifie au doyen de Laon l'acte par lequel celle-ci expose les raisons de son opposition à sa juridiction.
Cartulaire de Saint-Lambert, £ibe7^ Supernumerarius, p. 141. Au bas de la copie on lit : Sic erat in originali signatum vaccariâ, et impendebat cum pergameno sigillum in cerâ impressum. En tête : Expeditio civitatensium contra clerum ratione firmitatis ad declinandum forum decani Laudunensis.
Quoniam multitudo onerosa nihil habeat honesti, ideo ego, Johannes clericuS; procurator magistrorum, scabinorum et juratorum civitatis Leodiensis nomine procuratorio ipsorum et pro ipsis coram vobis, domine decane Laudunensis, contra clerum Leodiensem, Arnoldum, qui dicit se esse procuratorem eorum et se gerit pro procuratore eorum coram vobis, litteras per quas dicunt vobis, domine decane, esse attributam jurisdictionem seu vos esse conservatorem, necnon et contra litteras citatorias per quas citari fecistis dictos magistros, scabinos et jurâtes coram vobis ad instantiam dicti cleri seu dicti Arnoldi, propono et dico breviter procuratorio nomine et pro ipsis ad declinandum forum vestrum et non animo litem contestandi.
Et primo contra litteras per quas dicunt vobis esse attributam jurisdictionem seu vos esse conservatorem, quod virtute earumdem contra dictos magistros, scabinos et jurâtes attribuere non potestis nec in aliquo cognoscere contra ipsos. Nam dicta littera non valet, cum dicta littera in se contineat manifestum in constructione peccatum, prout ex inspectione dictae litterae etiam rude intuenti potest liquere.
Praeterea in dictis littoris fit mentio de compositione quâdam et de confirmatione compositionis factae a quodam legato et de quibusdam litteris super hoc confectis, prout in litteris praedictis, per quas vobis dicunt esse attributam jurisdictionem seu esse conservatorem continetur, de quibus litteris seu documente nondum facta est copia dictis magistris, scabinis et juratis seu in eorum procuratorem nec exhibita sunt ipsa coram vobis, domine decane, unde non est standum litteris praedictis per quas dicunt vobis esse attributam jurisdictionem seu esse conservatorem nec valere easdem donec in médium proferantur et exhibeantur litterae seu documenta de quibus fit mentio in litteris saepedictis.
Praeterea virtute litterarum saepedictarum conveniri non possunt dicti magistri, scabini, rectores et jurati, nam in dictis litteris et in favorem dictorum magistrorum, scabinorum necnon rectorum et juratorum communis fuit introductum in litteris praedictis : Si quae sunt... quidquidin dictis litteris concessum est. Unde in eorum laesionem videlicet, dictorum magistrorum scabinorum et juratorum communis retorqueri non débet.
Praeterea litterae citatoriae praedictae non valent nec extrahi poterant nec possunt a litteris quibus dicunt vobis esse attributam jurisdictionem seu vos esse conservatorem, et concedendo taies litteras citatorias, fines mandati
APPENDICES
excessistis si quod mandatum habetis. Nam in litteris saepedictis, quibus dicunt vobis esse attributam jurisdictionem seu vos esse corîservatorem, dicitur quod non permittatis indebite niolestari dictes commune et clerum super firmitate de quâ fit mentio in litteris saepedictis, et in dictis litteris citatoriis dicitis et asseritis dictam firmitatem non esse recipiendam in posterum, quasi diflTmiendo sine causae cognitione, si quam habere possetis, non convictis, non confessis dictis magistris, scabinis, rectoribus et juratis communitatis praedictae, quod de jure facere non potestis.
Praelerea non valet dictum citatorium nec consonat litteris saepedictis in illo loco ubi dicitur quod vos super illud quod pars adversa, ut dicitur, in dicto citatorio dicit esse notorium, cognoscere vultis. Cum per litteram saepedictam nullam habeatis jurisdictionem seu causae cognitionem de hiis quae causae indaginem seu cognitionem exigunt, quare luce clarius est per dictas litteras, per quas dicunt vos habere jurisdictionem seu esse conservatorem attribuere non posse contra dictes magistros, scabinos, rectores et jurâtes communis civitatis praedictae, si dictum citatorium non valere nec ab initie valuisse et maxime cum dicta littera vel dictae litterae, per quas dicitis vos habere jurisdictionem seu esse conservatorem, non sapiunt stilum curiae Romanae quod ad praesens est et erat tempore quo dicuntur dictae litterae impetratae fuisse et esse. Unde non carent scrupule falsitatis et periculum imminet utentibus litteris praedictis.
Istis rationibus et aliis a vobis, domine decane, de jure supplendis, peto et supplice ego, procurator nomine procuratorio pro dictis magistris, scabinis, juratis communis civitatis Leodiensis per vos, domine decane, pronuntiari vos nullam jurisdictionem habere nec habuisse virtute praedictarum litterarum nec vos esse conservatorem virtute earumdfim contra dictes magistros, jurâtes, scabinos communitatis praedictae, et dictam citationem non valere nec ab initie valuisse, et super hiis per me nomine procuratorio pro dominis meis praedictis contra dictum clerum seu dictum Arnoldum interloqui et partem adversam in expensis condemnari et de consistentibus in facto quod sutticiat offero me probaturum, si a parte adversâ negentur et peto ad probandum admitti.
Datum anno Domini 4276, feriâ quartâ post decollatienem beati Johannis Baptistae.
