‹ La désolation des églises, monastères, hopitaux en France, pendant la guerre de cent ansChapitre 269 sur 505 · Arcli. Vat., CoUecior., n* 8i, foL · texte numérisé non relu

Arcli. Vat., CoUecior., n* 8i, foL

A. Je ne puis pas identiiîcr ce monastère. Ni le Gnll. christ., ni \c Fouillé du diocèse de Ci/iors, piibl. par A. Lox<i>o>, ni les Co//er/or., aux Archives du Vatican ne nommcni ce monastère. J'ai cru un moment qu'on devait écrire « Carnoten. dioc. »♦ pour « Caturcen. dioc. »; ces deux diocèses étant quelquefois confondus dans le» Suppliques. Mais » Curia monialium » ù Chartres, c'est-à-dire « l'Eau », était de l'Ordre de Cîleaux. Voy. Oall. Christ., VIII. p. 1326. et ci-dessus p. 227. Le monastère des Filles- Dieu, ordre de Saint-Aupustin de Chartres, n'est pas qualifié comme « de la Curia ». Voy. Lkpi>ois, Hi.st. de Chartres, 1, p. 302 suiv. J'avertis le lecteur qu'on peut aussi lire « Cuna »» pour « Curia » dans le Hej^istre.

-4. Suppl. Innocent. VI, n" 27, fol. 152, ad an. 13:>7, Jun. 9 : « Supplicat S. V. humilis etdevotus servilor vesler Haynmndus (rnrsabaldi capitaneus, curie vestre marescalli... ut Dalphinam sororemmonacani monasterii delà Curia, Ord. S. Aup., Caturcen. dioc, in quo tam ipsa quam alie canonice dicti monasterii proptcr (;ucrrarum discrimina in illis partibus ingruentia (ute morari non possunt (et propterea dicta Dalpliina cum dictofratre suc» diu pcrmansit; ad nionusterium Sancti Genesii, Ord. S. Ben., Magalonen. dioc, auclorilate vestra transférant et eam inibi recipi faciant in monacham et sororem. Cum omnibus, etc. — Fiat. G. Dat. apud A'illanmovam Avinion. di<»c. vy idus Jimii anno quinto. »

5. Rey. Avenion. Innocent. VI, iv 20, fol. «8 i, ad an. 1359, \ov. 24 : « Dil. filio Felrr» abbati monasterii Gardedei Cisler. Ord. Catiu'cen. dioc salutem. etc. Decet, etc. Cum itacjue sicut exhibita nobis pro parte tua et dil. (ilior. con\ entus tui monasterii petitio continebat olim nobiles viri Galhaitlus de Lobenchis, miles, Haterius de Anteniaco domicellus, Johanncs dictus Bastardus de Saniaco, Guillelmus de Insula, Johannes

plaint à Urbain V que, dans ce pays, la guerre dure déjà depuis quinze ans et qu'à cause de cela et de la mortalité, la province est dénuée d'habitants, les terres sans culture et les revenus réduits à rien; qu'une partie des maisons de Thôpital sont détruites et que les autres menacent ruine ^ Cet hôpital était encore dans le même état de désolation en 1433 ^. Lorsque avant le 15 mai 13()4, Pierre de Camasio voulut prendre possession de son prieuré de Francour de Tordre de Grandmont, il le trouva, par suite de la dévastation, abandonné par les religieux ^.

La ville de Montauban jouait un rôle à part. Ses habitants pen-

Hoberti, Johannes Lapaia, Johannes dictus Navarra, doniicclli, Agcncn., Caturcen., Ruthenen., Pampiloncn . , Convenarum et Condomien. dioc, cuni nonnullis cicricis et laicis eorum in hac parte complicibus, monasterium tuum prcdictum arniata manu invadentes hostiliter et intrantes illud, t<;, tuis et ipsius monasterii monachis, non absque injectione manuum in te et ipsos, Dei timoré posposito, exindc violenter cjcctis, cepemnt, occuparunt et dctinuerunt, prout adhuc dctincnt occupatum, ac ipsius monasterii quasdam domos incendio concremarunt, calices, libros, paranienta etornamenta... blada, vina et alias res et bona ipsius monasterii rapuerunt... et nonnullos excessus alios ibidem etiam perpetraverunt, propter que excommunicationis et alias scntentias atque penas... incurrisse noscuntur. Quare pro tua et dictorum conventus ae nobilium etcomplicum parte nobis fuit humiliter supplicalum, ut cuni ipsi nobiles et eorum complices pcnitcntia ducti... dictuni monasterium cuni omnibus juribus et pertinentiis suis dimittere atque (ibi et conventui prcdicto restituere et de dampnis illatis satisfacerc pi*oposuerint et intendant, et a predictis sententiis atque pénis absolvi dcsiderent, ipsique propter jruerrarum discrimina in illis partibus notnrie in{?ruentia ad apost. sedem pro hujusmodi absolutionis beneficio obtinendo tute venire non possint, providerc ipsis super hoc de benignitate apost. dignaremur. [(ilonniiittit absolutionem darc post restitutionem promissam]. Dat. Avinionc viij kal. Dcceinbris anno VII. »

1. Suppl. Urbani V, n* 33. ad an. 1363, Januarii 31 : « Supplicat S. V. huniilis orator vestcr Aymericus la Vernha, preceptor Iiospitalis pauperum Hupisamatoris, Caturcen. dioc, in quo pauperes Christi consucverunt recipi et opéra niisericordie cxcrceri,ct in eo XIII mulici'es honeste et plures alii devoti ipsis paupcribus continue dcservirc alieque cxpense ibidem fieri per preceptorem illius, que verisimilitcr supportarc non potest, ex eo quod redditus, quos consueverant percipere, propter };rucrrarum discrimina que in illis partibus vijçucrunt per XV annos et ultra, et propter mortalitatis peslcm, et Pentium provincie denudationem, ac carenlia cultoruni njfrorum, suntquasi redacti ad nichilum et pro majori parte diminuti;et quia edificin hospitalis ipsius aliqua propter jçucrras ipsas sunt destructa, et aliqua minanlur ruinam, que non crcduntur sine adjutorio S. V. posse alias reparari, [de indulgentiis]. — Fiat. B. Dat. Avinione pridie kal. Februarii anno primo. »

Page 1