‹ La faculté de théologie de Paris et ses docteurs les plus célèbres ...: Époque moderne (volume 2)Chapitre 12 sur 427 · Cologne, 1692, in · texte numérisé non relu

Cologne, 1692, in

5. Lettre envoyée à M. Richer.,., par un tien ami qui charilablemenl luy morutre les erreurs de son livre..,, et le convie de les effacer, kon tantum atra-

■MTO, SBD BTUM LACHRIHIS...., S. I., 1614, in-8.

12 LIVRE PREMIER. — UBIQUISTES.

Richer ne perdail pas de vue ses intérèls temporels. En 1602, il s'était fait inscrire pour un canonical à Notre-Dame de Paris. En 1612, il y eut une vacance au chapitre. 11 était le premier inscrit parmi les candidats. A ce litre, il pouvait avoir des droits, et il s'empressa de les faire valoir. Mais, comme hétérodoxe condamné, il les perdait. C'est ce que comprit l'ordinaire, qui lui préféra Sébastien Boulhillier, évèque futur d'Aire ; et Richer luimême, après une longue procédure, dut se désister U

Les premiers livres du De Republica ecclesiastica de Marc- Antoine de Dominis paraissaient à Londres, en 1617. Dans cet ouvrage, les principes de Richer étaient poussés à Textrème. Aussi ce dernier s'écria-t-il : • 11 nous a tout gâté ! • et annola-t-il, dans un sens aussi orthodoxe qu'il lui était possible, k censure de la Faculté de théologie de Paris ^.

Cette attitude de Richer pouvait un peu mieux disposer à son endroit.

Le nonce Bativoglio, qui avait succédé à Ubaldini, cherchait à ramener l'ex-syndic. Il fut activement aidé par André du Val. On était arrivé à la fin de Tannée 1619, et Richer s'obstinait toujours. On résolut <l'en finir. Le cardinal-évèque de Paris inter-

1. Richer raconte ainsi son désistement dans son Historia Academiœ Parisiensis :

« Qusret forsitan aliquis quorsum tandem hœc lis de praebenda eva-

• serit. Postquam Butilierus paier Richerium per omnes mœandros et « labyrinthos artis vitilitigatorise, caviliando, dolos dolis et fraudes fraudibus

• accumulando, exercuit, primum coram prœtore Parisiens!, deinde in « caméra libellorum supplicum Palatii, denique in quinta decuria Inquisi-

• tionum ; ubi Richerius vidit Claudium Prœstreum, consiliariura Parlamenti,

• qui cognilor et relator erat causœ, diem supremum obiisse anno 1615, « atque tyrannidem Gonchinii in dies incrementa capere et insolescere, tôt

• pertesus vitililigationibus, jus suum ejuravit.... » Un trait était décoché à l'évêque : « Parisiensis (episcopus) vitulabundus quod Richerium spe sedendi

• in capitulo et choro Parisiensis ecclesis in perpetuum videretexclusum.... • (Cit. de M. Jourdain, HisL de rUnivers, de Par., p. 72, not. 2, citation extraite de celte Historia.... ^ tom. V, fol. 133, vers.)

Nous lisons dans le ms. 1021 de l'Arsenal, p. 609 :

« Scripsit prœterea Richerius in lite quadam, quam habuit adversus Sc- « baslianum Buthillerium et alios, causa cujusdam canonicatus Ecclesis « Parisiensis, collectionem instrumentorum et mediorum quibus utebatur « ad defensionem juris sui ; in ea multa de graduatis. concordatis aliisque « similibus non inutilia; Edita Parisiis apud Petrum Durand, 1614. »

2. Censura sacrœ FacuUalis Iheologiœ Parisiensis in quatuor lihros de Republica ecclesiastica^ auctore Marco Antonio de Dominis.... ^ Paris, 1618, in-4.

Page 1