Arch. d'Avignon, B 39 (^communication du R. P. Ehrie
à quiconque viendrait à leur secours en vertu d'arrangements antérieurs*. Il fallut, le 14 novembre, promettre de partir dans la huitaine -. Le 22, les gens de Benoît XIII évacuèrent le Palais et le château d'Oppède ^ ; les uns retournèrent dans leur pays, avec un sauf-conduit du roi, les autres s'engagèrent au service de Louis d'Anjou^.
François de Gonzié, archevêque de Narbonne, prit possession des lieux au nom de Jean XXIII, A vrai dire, dans le désordre du premier moment, bien des objets disparurent^. Aucune
1. M Dilectis filiisnobilibus viris Bernardo de Sono, vicecomiti de Evolo, et Roderico de Luna, commendatori Mansi Dei, milicie Hospitalis S. Johannis Jerosolimitani, ac aliis universis et singulis hominibus tam clericis quam laicis in custodia et deffensione Palacii nostri Avinionensis et castrorum ac locorum Comitatus Venexini comniorantibus, salutem, etc. — Inter curas innumeras quibus continue preminiur, illa premaxime cor nostrum pungit et excitât ut vobis, qui pro fidelitate qua nobis et Ecclesie Romane tenemini pericula maxima sustinetis, modis nobis possibilibus succurramus. Hinc est quod per diversas vias vobis succurrere temptavimus actenus, et propter hoc cum diversis personis tractatus diversos habuimus ; tandem cum dilecto filio nobili viro Ludovico {sic), duce Borbonii, tractatum a diu motum concordavimus, per quem, dante Domino, speramus in brevi sufflcienter vestris necessitatibus provideri. Licet igitur post fîrmam dicti tractatus audiverimus vos super tradendis Palacio Avinionis et Castro de Opeda certis adversariis nostris et Ecclesie, nisi infra certum terminum dierum vobis succursum miserimus competentem, certos tractatus premissis contrarios inisse et fîrmasse, quibus salva conscientia nequimus prebere concensum, nichilominus tam per médium ducis, quam per alios cum quibus tractatus inivimus antedictos, vobis succurre[re] procuramus. Volumus igitur vobisque mandamus quatinus, cum dux prefatus aut aliquis vel aliqui de gentibus suis pro ipso, vel alii eciam cum quibus super hoc tractavimus, ut prefertur, in succursum vestrum advenerint, eum et eos quos a nobis in succursum vestrum transmissos decernimus et declaramus, in Palacio ipso Avinionis ac locis et castris dicti Comitatus recipiatis et admittatis, et, si expedierit, Palacium, loca et castra ipsa eisdem tradatis libère et realiter dimittatis ; non obstantibus juramento et fidelitatis homagio quibus nobis et Ecclesie Romane obligamini pro predictis, a quibus eo casu vos absolvimus et eciam liberamus. Datum in castronostroPaniscole, Dertusensis diocesis, m idus octobris, anno decimoctavo. » (Arch. du Vatican, Reg. Avenion. LXV Benedicti XIII, fol. 472 v°.)