LA MAISON DK LAVAL
filius Pétri, et nepotes ejus, Petrus et Angerus et Eudo, abbacie Savigneii dcderunt in elemosiiiam perpetuam liberam et quietam quidquid monachi Savigneii in vadimonio habebant a Willelmo filio Pétri, et filiis ejus, Petro et Angero, de jure ipsorum in foresta Vitreii et prata omnia, sicut in carta domini Roberti de Vitreio continetur ; insuper et pratum de Bernusse et pratum de Booleria et pratum de Vino fuso.
Has omnes donaciones ego, pro amore Dei, concedo et confirmo et, ut inconcusse permaneant, scripto presenti et sigillo meo ipsas roboro et munio.
Testibus his : Roberto de Landavrin, Willelmo Britone, Hugone monacho, Herberto, Bernardo, Hamelino, conversis et multis aliis.
227. — 1173-1211. — Charte par laquelle André II de Vitré ratifie les dons de Jacques du Bois Lohon au prieuré de Sainte-Croix de Vitré (Morice, I, 777).
228. — 1173-1211. — Charte par laquelle André II de Vitré relate l'indemnité accordée par lui à Guillaume de Chambon, à cause des dommages causés à celui-ci par l'étang de Châtillon (Original, A. N., L 968, 306).
229. — 1173-1211. — Charte par laquelle André de Vitré relate le don fait à Sainte-Croix de Vitré par ,ïean d'Erbrée, lequel complète ceux d'André de Vitré et de Guy VI sur les landes de Pertre (Morice, I, 775).
230. — 1193. — Charte par laquelle la duchesse Constance confirme à Saint-Melaine la possession de divers droits ; Robertus clericus, f rater Andrée de Vitreio, témoin (De la Borderie, Actes, n^LXIII).
231. 1193, Rennes. — Charte par laquelle la duchesse Constance fait un don à Savigny ; Robert ecclésiastique, frère d'André II, témoin (Morice, I, 723).
232. — Vers 1193, Vitré. — Acte dans lequel André II de Vitré, d'accord avec ses trois frères Alain, Robert et Joscelin et avec Mathilde, son épouse, résume tous ses dons à Savigny (Cartulaire de Savigny, LXI de VEçéché de Rennes).
CARTULAIHE (1185-1211)
Universis fidelibus presentibus et futuris Andréas, dominus Vitreii, salutem.
Notum sit vobis quod ego, pro amore Dei et salute anime mee et omnium antecessorum et successorum meorum et maxime pro salute patris mei et matris mee et fratrum meorum et uxoris mee, dedi et concessi Deo et monachis Savigneii, concedentibus fratribus meis, Alano et Roberto, et Mathilde, uxore mea concedente, in elemosinam, liberam penitus et quietam, sexaginta solidos andegavensium in molendino meo foleret de Castellonio, in festo Sancti Martini hiemalis annuatim, ab eo qui firmam molendini tenuerit percipiendos, ex quibus monachi singulis annis generalem habebunt pitanciam quamdiu vixero, in anniversario patris mei ; post obitum meum, in anniversario meo illam facient.
Dedi etiam et concessi eis atacheiam ductus aque ad opus molendinorum suorum de Campoflorido ; ita tamen quod non récipient aliquos ad ipsa molendina, nisi quos ego voluero.
Dedi etiam et concessi eis terram de Mesgaleri, sicut via dividit, ex una parte, a calceia stanni de Faiel usque ad crucem de Broon et, ex altéra parte, ductus aque ejusdem stanni et sicut ambitu circumdatur territorio de Broon.
Concessi etiam eisdem monachis habere proprios porcos in foresta mea, sine pasnagio, et in eadem foresta ligna ad focum et edificia domorum et molendinorum et pasturam animalium.
Habent etiam predicti monachi, ex dono Johannis de Campellis et fîliorum ejus, Willelmi et Garini, Hervei, R et R quicquid calumniabantur de jure forestariorum in Mesgaleri, in terris et pratis de Faiel, in prato de Bernuce, in prato de Vino Fuso, et de Booleria et in omnibus aliis pratis ad granchias de Faiel et de Lovigneio pertinentibus et pasnagium et cochagium et boscum mortuum.
Habent etiam predicti monachi, ex dono Ruelloni fîlii Pétri et nepotum suorum, Pétri et Ansgeri et Eudonis et ex dono Eudonis Naschart, totum quod ad jus eorum pertinebat in predictis terris et pratis et in omnibus aliis rébus.
Concessi etiam eisdem monachis in Tyse terram quam dédit Herveus Escortedas, inter crucem Doon et ruam Cruosam sitam. ;
Item concessi eis decimam frugur^ quam dédit Robei'tus de Landavrain in Oceio.
Habent etiam prefati monachi a monacliis Sancti Melanii Redonensis terram, que Tealderia dicitur, et ex dono Gaufridi Basle et concessione Gesberti et Radulfi et Godefridi, totum quod suum erat in eadem Tealderia.
Ego autem dedi et concessi supradictis monachis totum quod de jure mihi competebat in ead em Tealderia, eo pacto quod quicquid de terra ilia accipient in opus sue nove ecclesie mitent et cum perfecta fuerit, illud ad luminare capelle Sancte Katerine, ubi pater meus sepulturam liabet, assignabunt.
Concessi etiam eisdem monachis donacionem quam fecit pater meus de loco Lovigneii scilicet, sicut fossetum vêtus ab introitu de Belveer vadit ad quandam magnam fossam que est in landa et, ab ipsa fossa, usque ad duos quercus et inde usque ad fontem, qui vocatur Belrecort, et, ab illo fonte, sicut rivulus ejus vadit, usque ad rivum de Parco usque ad Vovuram.
Concessi etiam eisdem monachis donacionem quam fecit pater meus ad grangiam de Faiel pertinentem, videlicet totam terram que incipit a ponte peregrinorum et vadit per rivum profundum, usque ad capud (sic) Brollii de Faiel et, ab inde, per mediam Booleiam usque ad caput Tusche, que vocatur les Aloez, et, ab inde, per viam Redonensem, usque ad Baatam, et a Baata, per viam que ducit Castelbure, usque ad supradictum pontem peregrinorum insuper et, ex altéra parte ejusdem vie versus Viceconiam quicquid ad forestam meam et dominicum meum pertinet et duo molendina et stannum que est apud Faiel et duodecim nummos de Mangerio quos habebat pater meus in ea particula terre de Verneia, juxta Tyse, quam ipsi monachi a liliis Mainonis filii Délie et hominibus eorum habent et ipsam terram liberam penitus et quietam predictis monachis concessi.
Hec autem omnia que hic enumerata sunt Ego Andréas, Vitreii dominus, concedente, ut dictum est, Matilde, uxore mea, et fratribus meis Alano et Roberto, Joscelino, concedentibus, dedi et concessi monachis Savigneii in perpetuam elemosinam liberam omnino et quietam ab omni servitio et consuetudine absolutam.
CARTITLAIHE (1185-1211)
Volo itaqiie et precipio et firmiter constituo quatinus sepedicti monachi et eoriim conversi et homines et famuli et- omnes res ad ipsos pertinentes per totam terram meam habeant firmam pacem et omnem quietanciam et perfectam libertatem, ab omni servitio et exactione, et consuetudine et theloneo et passagio et pontagio.
Facta est autem hec mea confirmacio atque constitutio apud Vitreium.
Testibiis his : Rollando de Dinan, Maiiricio de Creon, Hamelino de Meduana, Roberto de Landavrein, Herveo de Besiel, Willelmo andegavensi, Raginaldo capellano, Gaufrido de Leberta, Hamelino de Pinel, Willelmo de Brollio, Radulfo de Domaigneio, Fulcone priore de Claromonte, Willelmo priore Savigneii, Radulfo de Cornileio, Johanne Gruel, Orico Gruel, Pagano de Cornileio et aliis multis.
233. — 1194, La Gravelle^Xharte par laquelle Guy VI ratifie, en les éRiAmér^^tiX^ies dons faits par Guy V à l'abbaye de Clermont (A. N., MM 746, 150).
Universis fidelibus ad quos presens carta pervenerit Guido junior de Lavalle salutem.
Sciatis me concessisse, et, presenti carta, me confîrmavisse Deo et ecclesia) beatse Mariae de Claromonte et monachis ibidem Deo servientibus \ in elemosinam perpetuam, liberam penitus et quietam ab omni servitio, tallia et consuetudine, et omni seculari exactione, pro sainte animée mese et omnium parentum meorum, praeteritorum et futurorum, omnes elemosinas et donationes, quas prsedictse ecclesise dederat Guido senior, pater meus : scilicet sedem abbatige, stagna, cum molendinis suis, totum etiam nemus usque ad poncellum^ de Brechardum, sicut vêtus via dividit a foresta Clause et deffendet, grangiam quoque de Brechardum, cum omnibus pertinentiis et omnia prata sua, totas insuper taillas super Vulcanum intègre, cum pertinentiis.
Quod factum est in die sepulturse avunculi mei Hamonis.
1. Au lieu de Deo servientibus, dom Piolin (IV, 533) a imprimé deservientibus.