LA MÉDECINE A (J EN K VE
la nécessité qui nous occourt le nous amenés jour et nuyt en l;i compaignie dudit de Montmayeur, lequel touchant se croyres comme nous mesmo. Et à Dieu soies.
Escript à Chambéry le XI jour de m'ars.
(signé) Philibert.
(et plus bas) Tortellet.
Pièce transcrite dans le registre du Conseil à la date du 13 mars 1480. (R. C.. vol. IX, fol. 8.)
(Voir p. 21).
Rapport sur la visite du corps du chanoine Werli , (6 mai 1533).
Yisitacio cadaveris Reverendi Domini Pétri Yuerli canonici Gebenn., facta per honestos viros Stephanum Baptisfert, Ah'xandrum Caroli, Petrum Jordani, harhitonsores et cirurgicos Gebenn., ad instanciam egregii tisci procuratoris. in presencia Nohilium Xycollini de Cresto, Pétri de Maloduno et C’iaudii Balli, consindicorum lnijus civitatis Gebenn., et Xobilis Claudii de Castronovo locumtenentis summarie justicie civitatis Gebenn., neenon Egregii Richardi \ elluti ci vis, honestoruint|ue virorum Johannis Perrini, servientis episcopalis, Claudii Tapponerii, Burneti Priocti appothecarii. Martini de Combes, Johannis Dorenges, alias Dorbaz. et Amedei Darcinaz. vigillum civitatis Gebenn., facta die quinta mensis Maii millesimo quingentesimo trigesimo tercio.
Quodquidem cadaver fuit in presencia quorum supra repertum prostratum ranversaliter in pede vireti prope primam portain douais in qua inhabitat Johannes Chautemps et Anthonius Charvet, délierons unas calligas panni grisi, disploydem fustaneyalbi et manubrias de malies, neenon ununi colletumde
PIECES JUSTIFICATIVES
super de buftioz ae unain seerotam terri in ejus capite et imam corragiam cliorey nygri cum vagina unius glatlii in qua erat imns posonns terri. Qneqnidem vagina erat amputata in cuspitle. Quodqnidem caclaver. de mandato dicti Domini procuratoris, fuit transpnrtatnm, in quorum supra presencia, ad quoquinam domus liabitacioiiis predieti Jobannis Chau temps et ibidem super mensa repositum. et inde omnibus vestimentis suis nudatum et spoliatum. deinde visitatum per cirurgicos supra nominatos. Quod fuit repertum vulneratum duolnis vulneribus. uno videlieet in femore tibie einistre quod transit ad utramque part.em, videlicet a parte anteriori ad partem posteriorem. Quod. judieio ipsorum retferencium, fuit factum cum una spata binis manibus tenenda. Alio autem vulnere reperitur vulneratum. loco dicto en le spondile tendondo contra renes, quem locum vulgariter appellamus le curpion, a parte doxtera. Et quod vulnus, judieio ipsorum refferentium, factum fuit cum uno verdone aut simili alio gladio. Et que duo vulnera et précipité illud quod est super le curpion dicunt fuisse letalia. Et alia vulnera non fucrunt reporta in ipso cadavere.
(Pr. Cr., N° 278.)
(Voir p. 82).
Règlement de 144(i pour 1rs Léproseries do Genève. (Ordinacio facta per donnnum Cornetannm).
Nos. Bartholomeus, I)ei gracia Cornotanus et Montisflaconensis episcopus. a Sanctissimo in Cbristo pâtre (»t domino nostro domino Felice divina providencia Papa quinto, ad visitandum et reformaiidum leprosarias juxta et prope Gebennas, et ad eompellendum <'t reinictendum omnes et singulos lepre morbo infectos tam in civitate quam in diocesi Gebenn. ad débitas inala- (b'rias se transferendum. specialiter deputatiis. Cum prius, pro
5<iO
etticaciori observacione et exequucione mandati apostolici et i|isius forme. Nos ad loca ipsa et leprosarias ipsas de Quercu et de Quarrogio ut premictitur personaliter contulerimus, ipsasque et earum loca ac membra singula et ipsarum necessarias et incombentes reparaciones et reformaciones viderimus et prospexerimus, et, bine inde diligenter prospectis et mature consideratis omnibus et singulis que ad ipsarum maladeriarum et loeorum ac Leprosorum veram restauracionem cedere possent, cunctis ipsarum juribus et documentis diligencius examinatis, vobmtes, ut decet, prius prefati sanctissimi domini nostri pape desiderium excqui et adimplere, ac omnem controversiam que. fuerit aut esse posset inter rectores et leprosos ipsarum maladeriarum diriiîTTrre. et pro salubri c‘t firmo statu, quieciorique regimine et gubernacione ipsarum leprosariarum ac rectorum et leprosorum earundem qui pro mine sunt et pro tempore fuerint. pro uberiorique conservacione quorumeunque jurium, censuum. reddituum et emolumentorum earundem undecunque et quomodocunque proveniencium, Cbristi. ejusque matris gloriosissime virginis Marie, tociusque celestis curie triumphantis nominibus invocatis, statuimus, limitamus, reducimus et ordinamus in hune modum videlicet :
fit primo, cum a dignioribus, videlicet a divinis per l'ectores earundem dicendis. incipiendum fore débité censeamus. utpote ab eis que omnibus Cbristifidelilms j) restant spiritualis almonie nutrimentum. Ne, de cetero, leprosi maladeriarum de Quarrogio et de Quercu detîectum paciantur in divinis, declaramus, statuimus et ordinamus: Quod capella Sancti Nvcolav cum tota maladeria de Quarrogio fuit semper et est infra limites et in parroebia Sancti Leodegarii extra et prope Gebennas, et quod capella beate Marie Magdalene cum tota maladeria de Quercu fuit semper et est mine infra limites et in parroebia Sancti Pétri de Tonay Gebenn. diocesis, et quod cura animarum ipsarum leprosariarum leprosorum, et, administracio sacramentorum et divinorum in ipsis maladeriis, spi'ctavit et pertinuit ac spectat et pertinet ad curatos Sancti Leodegarii et Sancti Pétri de ïonnav, singula singulis ri'ferendo, qui mine sunt et pro tempore fuerint imperpetuum.
PIÈCES JUSTIFICATIVES
5<il
Item, statuimus et ordinamus quod. de cetero, curatus Sancti Leodegarii qui mine est et pro tempore fuerit imperpetuum. quocimique cessante defeetu, qualihetebdoinada post solis ovtum qualibet die mercuri, per se vel per alium ydoneuin, pro deffunctis vel de occurrenti festo proxi mo, in ipsa capella Sancti Xycolay, dicat vel dici faciat unam missain prout est consuetum, et unam aliam quolibet die sabbati. de festo vel de Beata Virgine, Et quod curatus Sancti Pétri de Thonay ut premictitur, die lune et die sabbati cujuslibet ebdomade, in capella predicta béate Marie Magdalene similiter unam niissam per se vel alium ydoneuin dicat vel dici faciat imperpetuum. Et antequa ni dictas missas vel alias celebrare incipiant, trina vice interpaulatim puisent campanam, ut sic ad il lins sonitum infirmi leprosi possint s(> ad niissam audiendam melius disponere et venire. Si vero, in dictis diebus mercuri. lune vel sabbacti festuin aliquod obveniret, tune ipsa missa, sine aliquo dettectu et fraude, transferatur in crastinum. Et bec sint pro animabus vivorum et deffunctorum leprosorum et benefactorum et presertim illorum qui ipsns missas fumlaverunt. prout fuit ilia que dicitur in die sabbacti fundata per Petrum [blanc]. Et si, imposterum. aliqua laissa fundaretur ultra predictas. ilia eciam dicatur per ipsos curatos vel deputandos per eos.singula singulis ut premictitur referendo. prout et quemadmodum per fundatorein fuit ordinatum.
Item, statuimus et ordinamus quod i psi curati, videlicet curatus Sancti Leodegarii. in vigiliaet indiefesti Sancti Xycolay. et curatus de Tonay. in vigilia et in die beate Marie Magdalene. faciant totuui otficium, videlicet vesperos, matutinas et niissam in cantu. Quamquidem ordinacionem volunius et mandamus per ipsos curatos inviolabiliter observari sub pena unius grossi cum dimidio pro qualibet missa vel hora quam diccre neglexerint ut premictitur, qumn deffectum appunctuet prior leprosorum. Et sic. pro qualibet missa vel liora neglecta, retineatur dictis curatis unusgrossus cum dimidio convertendus perquitonum et leprosos in missa dicenda per alium sacerdotem. loco illius in qua per curatum fuerit commissus deffectus, vel pro fabrica convertatur ubi maluerint. dequibus bonum computum reddatur.
Item, statuimus et ordinamus quod, de cetero, quecunque oblationes seu legata que fièrent in ipsis altarifius sive cappel lis sancti Nycolay et Sancte Marie Magdalene, vol alias ibidem in manibus ipsorum euratorum realiter exhiberentur, sint et esse debeant et perti néant ad ipsos curatos duntaxat singula singulis reforendo sine contradictione quacunque
Item, ut securius ac melius jocalia eapcllarum dictarum leprosariarum custodiri possint, infra Pascha, armatorium quod est sub altari capelle Sancti Nycolay foderctur de po.stibus et dividatur, fiatque hostium forte cum firma sera et clavi. In capella vero beate Marie Magdalenes, si armatorium ibi fieri non possit, fiat archa firma et fortis de forti memore cum firma sera et clavi. lbidemque de cetero reponantur calix et alia jocalia et paramenta dictarum capellaruin, clavisque ilia et quecunque dicta jocalia in eo loco per curatum custodiantur et fideliter conserventur, nisi voluerit priori leprosorum curatus dimictere. Que jocalia. cum cautionc légitima et designacione inventarii prius eidem curato consignentur.
Si quis vero ali us ydoneus sacerdos, ex sui vel leprosorum aut aliorum fidelium devocione. voluerit interdum ibidem colebrare, det curatus sine contradictione aliqua paramenta et alia necessaria pro missa cclebranda. absque tamen prejudicio parrocliialis ecclesie et sui. Non tamen computentur in missis ordinariis, si facto casualiter abus vel ipse curatus ibi ex alia causa celebraret.
Item, ne leprosi ipsi. quovis colore vel causa, in silti ministrandis et percipiendis sacramentis deffectum sustineant seu pati possint de cetero, eurati sine resistencia et contradicione quacunque leprosis omnibus predictis qui in utraque maladeria sont et pro tempore fuerint, singula singulis referendo, eurati teneantur et debeant, tain in eorum vita quam in morte, sac rameuta omnia necessaria sine contradictione aliqua ministrare, prout aliis suis parrochianis tenentur facere. presertiin sacramenta pcnitencic. corporis Cbristi et extreme unctionis, ac eciam sepulturam.
Item, cum si t impium pauperibus leprosis defunctis, pro ali quali suorum sublevamine peccatorum, aliquod orationum suf-
PIÈCES .1 USTIFICAT1 VES
tïagium non prestare, statuimus et ordinamus quod, de eetero, curati predicti teneantur et debeant quolibet anno seinel, videlicet curatus Saneti Leodegarii in crastinum Sancti Nycolay et curatns de Tonay in crastinum béate Marie Magdalene, in suis capellis celebrare seu celebrari facere vesperos et matutinas deffunctorum et quatuor missas legendo et unam in cantu pro anniversario et animabus deffunctorum leprosorum cum processione supra cimiterium post missam.
Item, statuimus et ordinamus quod. de eetero, quandocunque continget aliquem ex leprosis mori in dictis leprosariis, curatus teneatur facere totum officium et sepulturam, et dici facere triginta missas pro anima illius deffuncti infra dies novem a die mortis illius. videlicet quolibet die très et ultimo sex. uisi festum occurrat et tune transferatur in crastinum, et in quolibet die illorum novem dierum canteturunum responsorium et oratio super sepulturam deffuncti cum cruce et aqua benedicta, et in predictis semper intersint omnes leprosi ejusdem loci. Et pro dictis sepultura et triginta missis sic celebrandis, sumptibus fabrice leprosarie, emantur triginta parve candele et duo faces.
Item, statuimus et ordinamus quod. de eetero, quandocunque continuât recipi aliquem leprosum in leprosaria, semper curatus in receptione illius leprosi cantet in capella. présente ipso leproso et aliis ibidem degentibus, missam de Sancto Spiritu qui illi spiritum paciencie et boni operis tribuat et concédât.
Item, statuimus et ordinamus quod i psi curati. quilibet in sua maladeria, (piolibet, anno quater. videlicet in vigilia Facile. Penthecostes, Assumptionis beate Marie et Nativitatis Pomini. audiant confessiones omnium leprosorum sue maladerie. Et absque defïectu, ipsis diebus Fâche. Penthecostes, Assumptionis beate Marie et Nativitatis, in capellis ipsorum corpus Christi illis omnibus administrent absque deffectu, sub pena contenta supra de missis pro quolibet in quo defecerit.
Item, ut ipsis leprosis non sit ineffrena facillitas delinquendi. quemadmodum eis esse posset si quempiam non haberent (pii tanquam eorum superior corrigeret excessus et delicta ipsorum si qua commicterent, declaramus, statuimus et ordinamus quod.
de cetero, curatus, absque contradictione quacunque. sit illoruin immediatus superior, protector et gubcrnator. et adeo quod, absque su i vocatione et consilio, nicbiJ per leprosos fieri possit aut valent, duminodo curatus ipso se cum fraude non subtralieret vol ex inipotencia, (pio casu tune in deliberandis sola légitima illius vocacio suffi citit. Qui cciam curatus leprosos ipsos, quitouum et uxorem ('jus, tam in spiritualibus quam teinporalibus, in bona pace dirigat, juvet et gubernet. modis et forinis in presenti reformacione limitatis. Et, si contingeret aliquem leprosorum contra forinam hujus nostre reformationis vel aliter delinquere, ilium sic delinquentem juxta modum pene injuncti si qua fuerint statuta siveordinata, servato tamen caritativo modo discipline pro eorum gravi et intollerabili egritudine. puniat et castiget. Si vero aliqua non fuerit expressa pena, tune delin- (pientem condeinpnare possit ad carceres per diem unum et ad solvendum quinque solidos ad plus, vel ilium aliqua alia levi pena corrigera. Si vero. delicti qualitas atrox et gravis esset que maiorem vindictam exquireret, tune de Officialis curie Gebenn. consilio et assensu,dataprius illi qui deliquerit deffensione per advocatum vel procuratorein pauperum, curatus ilium puniat et castiget.
Et ulterius. si quando inter leprosos ipsos aut ipsorum quitonum aliqua levis différencia sive discordia oriretur. tune curatus ipse de ilia sum marie absque aliquo litigio cognoscat. décidât, et terni inet. Si vero gravis et magna foret, agat et procédât in ilia ut supra de consilio et consensu Officialis curie Gebenn.. summarie absque litigio sempor.
Item, deputetur locus unus ydoneus et fortis in qualibet maladeriarum prout designavimus, cum hostio firmissimo infra Pa sclia et cum bona sera, ubi nulla sit fenestra nec lectus. sed tantum palee. ubi pro qualitate cri minis leprosi ad agendum de commissis penitenciain recludnntur. ubi non detur eis nisi punis et aqua. Et loci illius curatus teneat et custodiat semper clavem. Nulli tamen eo in loco compedes aut alia instrumenta carcerum teneantur.
Item, in festo patroni post magnam missam, visitet curatus cum quitono. et procuratore pauperum cum camerario si com-
PIECES JUSTIFICATIVES
mode liaberi possint,omnes caméras leprosorum etaliorum locorum maladerie et presertim capellc. Et tune ordinetur et injungatur unacum leprosis ut, si qua sint reparanda, quod infra temp'us congruum sub pénis fiat reparatio necessaria, sumptiiius illorum qui habitant in cameris et in capella et aliis loris sumptibus communibus fabrice. Fiat per quitonum una cuin camerario.
Item, cum nemo cogatur aut (lebeat suis propriis sumptibus mit st i pend i is militare et, qui spiritualia seminat non est incongruum si metat carnalia. statuimus et ordinamus quod, de cetero. pro predictis et infradicendis oneribus supportandis ac decimis et aliis juribus parrochialibus. dentur curato per quitonum loci, temporibus infra scriptis, annuatiin floreni duodecim et sex octave frumenti. et participet in laudibus et vendis sicut unus ex leprosis. Et ultra bec ni 1 habeat, exhigat aut petat de proventibus et redditibus maladerie quacum|ue occasione, cum ea que ad usus pauperum deputata sunt non debeant aut possint ad proprios seu usus alios applicari. Volumus tamen et ordinamus quod, quandocontingataliquem mori ex leprosis, tune, pro illins sepultura i't missis dicendis ut supra est ordinatum, dentur curato quatuor floreni sumptibus bonorumipsiusdetfuncti, que si non habuerit, dentur sumptibus de fabrica. Si tamen illins defl'uncti consanguinei vol parentes voilent de suo ipsam sepulturam ampliare. aut ipsemet, ante ingressum v<d post. ordinaverit de bonis propriis nondum maladerie applicatis, fiat prout de eorum libito et devocione processerit.
Item, cum. in cujuslibet oflicii seu regiminis aut administrationis ingressu, si t consonum ut, per ilium cui taie regimen aut administracio est commissa, in manibus superioris prestetur fidelitatis debitum juramentum. statuimus et ordinamus quod présentes curati in manibus nostris ad nostri requisicionem, impostorum vero perpetuis temporibus eorum successores in manibus episcopi Gebenn.. sive sui oflicialis. in eorum ingressu juramentum prostent in hune qui sequitur niodum. videlicet :
Ego. N., curatus Sancti Leodegarii vel Sancti Pétri de Tonay, promicto Deo et vobis Itene et diligenter juxta posse meuni re-
gere et gubernare maladeriain de Quarrogio vol de Quercu michi commissam, ac leprosos et bona, noc aliquid alienare. nec mielii nec mee cure appropriare ultra porcionem miclii assignatam. Semporque dabo votum meum secunduin Deum et conscienciain, solum pro commode loci et leprosorum; nec in vindictam eos corrigam sed solum ad correctionem. Abaque omnia faciam et servabo que miclii in reformacione facta injuncta ot ordinata snnt. Sic me Deus adjuvet et bec sancta Dei evangelia.
Qui tamen eu rat us si t vigil, solicitus et actentus circa curam animarum ipsorum atque circa augmentum et restaurationem loci et bonorum. In quibus, si per aliquem distraherentur. sive male tractarentur. ipseunacum quitono. vocatis procuratore pauperum, camerario atque advocato si sit opus. ilia deffendat atque recuperet apud judicem ordinarium qui partes compellatad restituendum prout justum fuerit; sumptibus tamen maladeriehoc fiat, videlicet fabrice. Ipseque etiam curatus, sub virtute sancte obediencie et sub pena arbitrii, curet ut in omnibus et per omnia presens refonnacio observetur.
De modo eligendi quito/nun et ejus officio et qualitate.
Item ne de cetero possit oriri dissensio inter euratum et leprosos de eligendo quitono. quando et quociens contigerit ilium eligi. possitque loco meliori de viro ntili provideri. statuimus et ordinamus quod in futurum eligantur qnitoni a curato et leprosis capitulariter congregatis ad sonum campane per vota. Que si fuerint equalia in duos electos et non se potuerint concordare, tune episcopus vel ofticialis Gebenn.. vocatis advocato et procuratore pauperum et camerario si commode baberi possint. ex illis duobus unum eligat meliorem. et ille quem episcopus vel otticialis elegerit remaneat in quitonuin. Si vero vota majoris partis in unum inclinaverint, ille in quem ipsa major pars vota direxerit remaneat et sit- quitonus. Fiatque talis electio sive confirraatio de quitono singulis annis in festo beati Johannis Baptiste in Quarrogio. et in Quercu in proxima dominica post, ipsum festum beati Johannis Baptiste. Duretque solum et dun-
IM ÈCES .) U STI FIÜATI VES
taxat ad beneplacitum donec benefacere et gubernare repertus fuerit et antiquum quitnnum possint confirmare eo die si benefecerit.
Item, quia leprosis et loco magïs otficeret quam prodesset si quis illis non ydoneus ant aliter inutilis deputaretur in quitonnni. idcirco quuni fienda erit electio de quitono, taies eligantur et eligi debeantqui sint viri providi.ydonei. boni testiinonii et recte vite, qui sciant, velint et valeant loca ipsa, bona ac eoruin jura utiliter regere, eorumque redditus. helemosinas et quoscunque proventus in leprosorum usuni fideliter dispensai-!'. Sintque taies quitoni uxorati. absque tamen liberis. saltem qui haberent suoruui parentum manibus educari. et qui aliunde quam de maladeria non passent substentari. Sintque tamen quitonorum uxores stériles sine sp<> ulterius liberos procreandi, ne atîectione filiorum bona pauperum distraherentur. Et si secus talis electio facta fuerit, sit ipso jure nulla et pro ea vice ad episcopum seu ejus ofïicialem ipsa electio devolvatur et eligentes débita pena puniantur. Si vero quitonus reperiri non possit uxoratus ut proxi me premictitur, eligatur probus solutus et aliqua proba soluta non suspecta, et anibo sine liberis ut predicitur, et ilia omnia faciat ad que uxor quitoni est obligata.
Item statuimus et ordinamus quod taies electi légitimé in quitonos ac uxores eoruin. ante assumptionem eorum et ingressum sui otticii et administrationis, teneantur <>t debeant jurare in manibus curati. presentilms leprosis capitulariter congregatis. sub bac forma videlicet :
Ego. N. et M.. electi (>t deputati in quitonos. promictimus Deo et vobis quod, durante nostro ofHrio. erimus fideles et obedimites huic loco. curato et leprosis in bis omnibus in quibus debemus. Non alienabimus aliqua bona mobilia sive immobilia seu utensilia quecunqm' fuerint deputata sive spectancia ad usum et proprietatem liujus maladerie, nisi duntaxat pro evidenti utilitate loci cum consilio et ass<'nsu curati et leprosorum. cumque omni alia solemnitate juridica. Singulis etiam annis, absque quacunque diminucione <'t fraude, juxta modum presentis reformationis. reddemus computa nostre administrationis. dic> nobis et tempore assignato. Quecunque etiam super-
I,A MÉDECINE A GENÈVE
lectilia et utensilia liujus domus cum muni diligencia conservabimus et manutenebimus cum beneficio inventarii ; locum, possessiones, bona et jura omnia, juxta posse nostrum, utilitcr et fi déliter regemus et conservabimus illesa. Redditus vero, lielemosinas et quoscunque proventus in usuni etutilitatem loci ac pauperiini leprosorum recte et fideliter dispensabimus et equis porcionibus dividemns in presencia curati et camerarii, et in alienos usus, excepto duntaxat modo in refonnatione nobis dato. minime convertemus. Deffectus quoque et delicta cujuslibet leprosi nota (ligna curato manifestabimus, atque omnia alia nobis et oificio nostro in presenti reformatione injuncta onmi studio observabimus. Et sic juramus. sic-que nos Deus adjuvet et liée sancta Dei evangelia.
Et intersit hujusmodi actibus notarius publions qui de tali electione et juramento recipiat publicum instrumentum. Eodenique instanti. illi sic capitulariter congregati dent i psi quitono sic electo sive confirma to mandatum ad agendum unacum curato, cum potestate substituendi in forma pleniori et ad recipiendum et quitandum. quod etiam totuin in supradicto instrumento publico descri batur. Et talis qui sic electus fuerit sive confirmatus si t et intelligatur unacum curato ipsorum quitonus, procurator, negociorum gestor sive yconomus. cui de nullitate electionis etc. non possit opponi.
Et statim post predicta, pouatur in possessionem clavium et siu1 camere. Qui librumfaciat sumptilms fabrice in quo describi seu poni faciatper curatum sive camerarium infranominandum, omnes et quascunque receptas sive libratas. prout dietim occurrent. Recipietque quoounque bona. que in suointroitu reperiuntur in tota maladeria et in cameris cusjuslibet leprosi. per solemne et publicum inventarium.
Item, quitonus ips<' sic electus et deputatus in online sit semper ultimus in dandn votum suiiin et in sedendo atque in percipiendo porcionem suam obventionum. reddituum et lielemosinarum.
Item, ut ipse quitonus in exigendis redditibus possit se me- 1 ius gubernare sciatque quid exacturus sit. mandamus ut de pn'senti fiat unus liber novus qui consi gnetur et tradatur qui-
CIECES JUSTIFICATIVES
tono. ('t in co libro distinct i ni et aperte omnes etquicunquc redditus et proventus ordinarii ac possessiones et recognitiones maladerie sint descripti per înoduin summarii. Quos redditus et proventus ac possessiones ipse quitonus cum (puni diligencia ac debito tempo re exigat et procuret. Fiat tainen. infra Pasclia, abus liber solcnnis in pargameno, per manus notarii inpublica forma, in quo describantur omnes redditus, possessiones ('t recogniciones maladerie, qui ponatur et conservetur in a relia in qua alie scripture loci conservabuntur.
Item, quitonus predictus faciat questas consuetas in parrocliiis sue maladerie subditis. Illasque reponat in arclia vel in ramera questarum in qua sint due claves quarum unam servet ipse quitonus et alteram prior leprosorum. Et, in prima die cujuslibet mensis, aperiatur arclia predicta et frumenta sive bladi que in ea reperta fuerint, presentibus curato et leprosis ac camerario. mensurentur et numerus mensurarum et qualitas bladorum in libro receptorum recte et fideliter describatur. Et ilia sic mensuratainalia arclia per quitonum conserventur usque ad divisionem fiendam vel dividantur absque alia mutatione quantlo comodius fieri poterit. Si vero ipse quitonus presumeret aliquam divisionem bladorum sive pecuniamm aut aliorum bonorum servandorum facere sine licencia aut presencia eu rat i et camerarii, ipso facto penain duodecim solidorum incurrat applicandorum ut infra.
Item, vadat ad Gebennas ipse quitonus d(> Quarrogio simul cum alio quitono de Quercu ad recipiendum et dividendum carnes, panes (>t alia que mulieres qut'strices in tota (‘bdomada in civitate Gebenn. liabuerint. Iliaque omnia fideliter dividant prout infra in distri bucione helemosinarum continetur. Onusque eorum sit deputandi mulieres questrices, tam pro predictis qua ni pro tenendis capsias et omnes lielemosinas recipiendas in Gebminis de consilio et assensu curât i et leprosorum accamerarii.
Ltcm, statuimus et ordinamus quod annuatim, in festo beati Joliannis Baptiste conveniant et congregent se capitulariter curatus et procurator pauperum ac infrascriptus camerarius. loprosi (>t quitonus maladm-ie de Quarrogio. et in dominica pro-
LA MEDECINE A <4 EN EVE
xima post festum Sancti Johannis Baptiste in maladeria do Quercu. Et in ipsorum omnium presoncia, ipse quitonus reddat computum de libratis omnibus et receptis per eum per totum annum. Et si Jicnefecisse repertus sit, poterit coofirmari. Sin autem male se gesserit, removeatur omnino et vdoneus alius eligatur. Et, in ipsa etiam liora, renovetur et fiat novum inventarium de omnibus mobilibus tocius maladerie, capelle et cujuslibet camere omnium leprosorum et revisitentur antiqua, ut, si quid (leffieerc repertum sit, de illo fiat integra restitutio maladerie per eos qui alienaverunt sive perdiderunt. Et. si superlectilia camerarum leprosorum per usum consumpta sint vel perdita.ipsi compellanturad ronovandum etcontinuoconservandum.
Item, volumus et ordinamus quod ipsa inventaria in publica forma reponantur et conservent ur in ea archa in qua alie scripture loci tenebuntur. Si tamen quitonus vellet penes se copiam inventarii, illam recipiat prout sibi placuerit.
Item, si contingeret aliqua ex bonis maladerie usurpari sive indebite detineri, aut aliquod aliud prejudicium maladerie fieri aut ejus bonis, quitonus ipse, una cum curato et procuratore pauperum, accédant ad officialem sive alium judicem competentem et eum requirant ut maladoriam in suojure deflendaut. compellique faciat omnes ad debitum faciendum sumptibus fabrice.
Item, sit quitonus ipse diligens ad conservandum bona omnia maladerie et presertim vigilet ad reparationem loci et possessionum quam faciat prout est ordinatum in presenti reformatione. Et, si alia reparatio fieri continuât in futurum sive alia expensa extraordinaria necessaria, id scmper fiat de consilio et consensu curati et leprosorum qui ad hoc fuerint capitulariter eongrogati, et do quota fabricant contingente.
Item, quitonus teneat semper unum equum ydoneum pro necessariis servieiis maladerie, emendum semper sumptibus communitatis, quem tamen bone custodiat et gubernet sumptibus maladerie prout infra in distributione reddituum et proventuum ordinatum est.
Item, statuinius et ordinamus quod, de cetero. quitonus vol uxorsua, muni sero in occasu solis, pulset pro Ave Maria, more
I > 1 ÈO ES J U STI FIC ATI V ES
consueto in patria sine deflfectu et remissione quacunque. Et tune quilibet leprosus genullexiis dicat ter Ave Maria.
Item, quitonus son oj ns uxor. toeiens quotiens a leprosis fuerint requisiti, emant illis omnia necessaria que voluerint, et ilia sibi parent et conducant, proutsunt ligna, sa], carnes et si milia, et alia omnia necessaria. Hec tamen non connnunitatis sed ipsorum fiant sumptibus leprosorum, videlicet (b* prebenda eis contingente.
Item, qnitoni ambarum maladeriarum et etiam curati ipsarum diligenter inquirant si aliqui leprosi extranei qui tamen pro leprosis fuerint judicati veniant aut morentur in civitate aut suburbiis seu in territorio ipsorum. Et si quis per eos repertus fuerit, sive pro helemosinis sive alia quacunque causa venerit, celeri et expedito transitu duntaxat excepto, quociens aliquos repererint, eos omnes copiant et ducant ad carceres députâtes. Et in illis per triduum detrudantur toeiens quotiens fuerint reperti in predictis locis, ubi illis non nisi panem et aquam triduo subministrent, et pro die qualibet leprosus incarceratus, pro expensa custodis carcerum et administracionis panis et aque. solvat unum grossum cum dimidio si sit solvendo. Et. si quas alias haberet pccunias de helemosinis perceptis in civitate et suburbiis. ab *'is tollantur et in quassiis maladeriarum Quercus et. Quarrogii reponantur et illis applicentur ipso facto. Et. si quitoni antedicti ad hoc insufficientes vel minus utiles forent vel remissi, tune, Vicedompno, Castellano. Sindicis atque clientibus et vigilibus omnibus Gebenn. et cuilibet eorum in solidum. in virtute sancte obediencie ac sub pena excommunicacionis et viginti quinque librarum. pro medietate fisco episcopi et pro alia medietate ipsarum maladeriarum fabrice applicandarum, tenore presencium injungimus et mandannis quatenus hoc ipsi faciant executioni débité demandari. ac omnes remictant ad suas maladerias. Nec abinde contra hanc reformationem aliquem venire aut stare permictant. Et similiter fiat in parroch iis subditis ipsis maladeriis racione questarum sive recipiendorum inde leprosos. Et sub eisdem pénis, mandamus quibuscunque leprosis ne ad civitatem Gebenn. vel ejus suburbia venire aut stare présumant, nisi ut supra dicitur.
Item, statuimus quod, quando continget aliquem ex leprosis mori, quod quitonus et uxor sua corpus illius disponat in feretro, faciantque foveam ad sepeliendum illud.
Item, ordinamus quod uxor quitoni, si tainen l'uerit requisita. teneatur et debeat leprosis quoquinam facere ac panem. eorumque pannos lavare in aqua quetainen ab aliis aquis separata si t, et in omnibus illorum infinnitatibus diligenter et caritative deserviat. Lectos etiam ac linteamina, omniaque superlectilia maladerie munda, beue composita, integra et illesa conservet. Omniaque alia tam ipsaquam mari tus quitonus faciant et observent que otficiis ipsorum incumbunt et que in aliis capitulis presentis reformationis eis injuncta sunt aut ordinata.
Item, quod quitonus ipse cum sua uxore capiat unam partem obvencionum et reddituum sicut ecteri leprosi.Si vero non sit uxor, ut supra tactum est, de ilia una quota, quitonus porcipiat duas tercias partes et millier quitona aliam terciam partem. Et bec sint pro omnibus suis laboribus ot oneribus supportandis.
De modo recipieifdi leprosos.
Statuimus et ordinamus ac. in virtute sancte obediencie et suit excommunicacionis pena, precipiendo mandamus Sindicis civitatis Gebenn. et procuratoribus parrochiarum ipsis maladeriis Carrogii et Quercus subjectarum. presentibus et futuris, ut, si contingat burgensem utriusque sexus. incolam aut habitatorem aliquem in civitate, vel parrochianum in predictis parroebiis, elericum. sacerdotem sive layeum, aut alium cujuscunque status, ordinis aut condicionis existât, infic-i morbo lepre, ilium, si ad maladeriam sponte velle ire renuerot, ad eundum ad maladeriam deputatam compelli faciant per officialem Gebenn.. adeo quod. velit nolit. ad unam ex maladeriis predictis ad quam contingerct ire compellatur invictus.
\'erum tamen, si de aliquo vertatur in dubium an sit leprosus aut lepra tactus, tune de eo. instantibus Sindicis predictis pro illis de civitate et procuratoribus parrochiarum pro connu comparrocbianis, per official cm Gebenn., de peritorum tamen
