‹ La monnaie dans l'antiquité: leçons professées dans la chaire d'archéologie près la BibliothèqueChapitre 12 sur 30 · LIV · texte numérisé non relu

LIV

pièces publiées par Morell sont authentiques, que nous voyons reparaître des monnaies de cuivre à date certaine, empreintes de la marque du Sénat, des lettres SC, mais en même temps ne portant plus aucune mention des triumvirs.

6. Toute mention numismatique des triumvirs monétaires fait donc défaut à partir des environs du début de lere chrétienne. C'est par les inscriptions seules que nous apprenons la conservation de cette magistrature dans le cadre de celles qui, sous l'Empire, constituaient le vigintivirat (!)• Les monuments épigraphiques nous fournissent des exemples de triumvirs monétaires jusqu'au milieu du m" siècle. Il y a, je crois, quelque intérêt à présenter ici le relevé de ces mentions pendant deux siècles et demi (2). Nous le disposons d'après l'ordre alphabétique des noms des personnages, à cause de l'impossibilité de déterminer la date précise de quelques-uns d'entre eux (3) .

i adiecto inter -pd^tncios a divo Pertinace^

(1) Eckhel, VN, 1. 1, p. lxxix ; A. de Barthélémy, Revue numim. 1847, p. 360 et s.; Mommsen, MR, t. II, p. 52; 0. Hirschfeld, Untersuchungen auf dem Gehiete der Rœmischen Verwaltungsgeschichte^ t. î, p. 94.

(2) J'écarte comme fausses les deux inscriptions suivantes, qui ont été plusieurs fois citées à propos du triumvirat monétaire sous TEmpire :

LAntonius.L. f,Pom. \\ Vasonius.Prosper. \\ scriba eolleg. AroaL \\ pro curator, lu\\di. maiut. m vir. mon. || Fidei. Concord, p. Orelli, n*» 2436.

Veneri. Sacrum, \\ Paullus. L l. Aegius, Passer. \\ mvir. a. a. a. f. f. procurât. \\ patr, imp, Caes. Gordian. || August. || voto. suscepto. L m. : Spon. Miscellan. p. 273.

(3) J'écris les parties restituées en romain, le texte qui se lit sur les marbres en italique, et je place entre parenthèses le complément des abréviations.

IIIvir[o) a{uro) a{rgento) a{eré) f[lando) f{eriundo), ^odalihadrianali,flammicommodian[6) : Henzen,n''60S2.

2. L. Annio L. f{ilio) Ravo^ co(n)s(uli), ^vaet[on), quaestori candiûfe/o imp{eratoris) Caes[ari$) M. kurelii Commodi Antonini Aug[usti) pii felectî, pontificiy salw palatino^ trinmviro monetali 2l{uto) a(rgento) a(ere) f(lando) f{eriundo) : Orelli, n" 50003. L'année de consulat de ce personnage est incertaine.

3. C. Arrio L, f{ilio) Quirina Calpurnio Frontino Honorato c{larissimo) v{iro)^ IIIvzr(o) monetali a{uro) a{rgento) a[eré) f{lando) f{enundo)^ quaestori candidato praetoricandidi[^to)jauguri^co{n)s{uli) : Henzen, n* 6981. — Année de consulat incertaine.

4. .. Beliicio P^ f[ilio) Stel{latinà) SoWQTti^ fetiali^ leg[ato) Aug[usti) propr[aetore) provinc{iaTum) Gal{aiiae)^ Pisid[iae)^ Phryg{iae)^ Lyc{aoniae), Isaur[iae\ Paphlag[oniae)^ Ponti Gaia{tici)^ Ponti PolemonianH)^ Arm[eniae Minoris)y leg[ato) leg{ionis) XIII Gem{inae), donat{o) don{is) militarib{us) expedit{ione) Suebic{a) et Sarm[atica)[\] cor(pna) mur{ali), cor{ona) vall{ari), cor{ona) aur{ea)^ hast[is) pur{is) trib[us)^ vexilliis) trib{us)^ curat[ori) coloniar[um) etmunicipior{um) ^prae f {(^(^io) frum{ento) dand(o) ex s{enatus) c{onsulto)^ praet{ori)^ aed{ili) curul{i)^ q{uaes' tort) Cret{ae) et Cyr{enes) , trib{uno) leg{ionis) XXII Primigen{iae) j III vir{o) a{uro) a{rgento) a{ere) f{lando) f{eriundo) : Henzen^ n* 691 2. — Ce personnage fut consul

(1) Dans Texpédition de Rubrius Gallus contre les Sarmates, en 70 de notre ère : Tacit. Hist. \, 2 ; IV, 54 ; Joseph. Btll. Jud. VU. 5 ; cf. Eckhel, DiV, t. VI, p. 372.

mffectus dans une année indéterminée du règne de Trajan (1).

5. C. Caerellio Fufidio Annio Ravo C. f{iiio) Ouf{entina) Pollittiano^ sodali marciano aureliano, commodiano, helvianOj severianOyIIIvirÇo) monei(aH) a{uro) a{rgento) a{ere) /{lando) /(eritmdo)^ trib{uno) laticlavio leg{ionis) III Cyr{enaicae),VIvir{o) eqtdt{um) rom{anorum)turmae primae, quaestor{i) candidato imp{eratoris) Caesaris M. Aurelii Antonini pii felicis Auff(usiî)j trib{uno) pl{ebis) candid{ato)^ pr{aeton) hastar{io) : Orelli, n* 2379.

6. T. Caesermo Statio Quinctio Macedoni Quinctianx), coCn)s(uli), sodali aug{ustali)^ curât (ori) viae Appiae,

/?raef(ecto) alim(entorum), legato legionis Piae Fi-

delis^comÇiii) divi Verijoer Or2>w/^/?2,praet(ori) cand(idato) inter cives et peregr(inos) ; tn\y{\xiïo plebis candidato^ legato per Africam iHf awretaniam, q(uaestori) candidato^ /rebuno mil(itum) legionis /rîgesimae Ulpîae Yictricis, ^riumviro mro argento aère f (lando) f(eriundo) : Henzen, n* 6502. — Année de consulat incertaine.

Page 1