p. 122). — Ad Lucam
410. (p. 122). — Si Papa, disk, 40, c. 6. V. le passage plus hautT n. 166.
411. (p. 122). — Triumph. Aug. Summa, qu. 5. art. 1. p. 50 : Si ergo papa deprehendatur clevius a flde, mortuus est ipse vita spirituali ; per consequens aliis influere vitam non potest. Vnde sicut homo mortuus non est homo, ita papa deprehensus in hxresi non est papa, propter quod ipso facto est depositus. Qu. 5, art. 6. p. 54 : cum tamen desinit esse papa per crimen hœresis, auctoritas Ma icmanet in ecclesia, sicut ipso mortuo.
412. (p. 123). — Sa déclaration se trouve in Eymerici Director. Inquis., II, qu. 17. p. 295 : Secundo dicunt, quod prxdiciam paupertatem fuisse Christi et Apostvlomcm, determinavit dominus Mcolaus P. III. Respondet. quod lie et illud in constit. dicta contineatur, tamen ex scrbptura divine, verum esse ibi non ostenditur, sed solummodo narratur. Et tamen iam ?ios ostendimus. quod contrarium haberi potest ex scripiura ap.et evang., ex qua scriptura motus d. n.
P. Joannes declaravil dictant assertionem (si pertinax esset) hœreticam esse, sicut contrariant divinœ scripturœ... Posito etiam quod determinative diceret {Nicolaus), non obstat, cum contrarium inveniatur in scriptura divina, si diligente] attendatur et nunc per eccle siam dcterminatum... Tertio dicunt : quod in his quse pertinent ad fldem vel mores, determinatum setnel per summum ponlificem, non potest per alium revocari : talis autern est assertio d. Nicolai de Christi et apostolorum paupertate. Respondet, quod falsum est... et le cardinal cite des exemples à l'appui de sa thèse.
413. (p. 123). — De consecr. pontif. Serin. 3, opp. éd. Venet, 1578, p. 194, Migne, 217, 664. Il ne croit cependant pas que Dieu permette à unpape d'errer en matière de foi : Propter causant vero fornicationis ecclesia Rom. posset dimittere Rom. pontificem. Fornicatioriem non dico carnalern, sed spir Huaient... Ego tamen facile non crediderim, ut Deus permitteret Rom. pontificem contra fidem errare... Egalement dans Serm., II, 1. c, Migne, 217, 656 :... In tantum enint fldes mihi necessaria est, ut cum de cœteiis peccatis solum Deum iudicem habeam, propter solum peccatum, quod in fide committitur, possem ab ecclesia iuaicari. Nam qui non crédit, iam iudicaïus est. — De même dans Serm. IV, 1. c. Migne, 217, 670.
414. (p. 123). — Comment, in Décret., 5, 39, f. 555, éd. Francof. : sed quid si papa iniustum prxcipiat... illud servandum est... nisi mandatant hxresim contineret... vel nisi ex prxcepto iniusto vehementer praesumeretur statum ecclesiee turbari... Papa etiam potest errare in fide, ita notât Innocentius in c. 1 de summa Triait, f. 1, licet non prxsumatur... Et ideo non débet quis dicere, credo id quod crédit papa, sed illud quod crédit ecclesia, et sic dicendo non errabit. — Ce dernier passage est resté dans le Repertorium de ison ouvrage composé par Baldus) : on l'a supprimé dans le texte des éditions ultérieures. Il ne figure cependant pas déjà dans l'incunable, Argent., 1478, mais bien dans la Margarita Baldi s. v. Papa.
415- (p. 123). — D'après le témoignage du cardinal d'Ailly devant l'assemblée du clergé français en 1406, le message du roi au pape était conçu en termes encore plus durs et avec moins de ménagements : « qu'il se révosquast ou qu'il le ferait ardre (brûler) ». Dans Du Chastenet,-Xouv. Hist. du Concile de Constance, Paris, 1718. Preuves p. 153. Villani, dont le frère séjournait alors à Avignon, ne mentionne pas le fait.
416 ip. 124). — Du Plessis d'Argentré, Collect judic, I, 2. 84 : ...hoc ...continet manifestant hseresim... La Faculté énumère ensuite la série des hérésies de Thomas. Prima haeresis : Primo, quod per illam conclusionem excluditur universalis ecclesia et générale concilium eam représentons : quod est hsereticum, quia in causa fidei a suntmo pon. tifice opellari potest ad concilium générale... etc.
417- (p. 125). — Etienne III avait prié le roi Pépin d'envoyer à ce synode 12 évêques franks experts en écriture sainte et en droit canon.
Ses fils exaucèrent ce désir. Le concile décida : De episcopis vero atque presbileris et diaconibus quos ipse Constantinus consecr avérât, ita in eodem conctlio promulgatum est, ut episcopi illi, si qui eorurti piius presbiteri aut diaconi fuerunt, in pristino honoris sui gradu reverterentur ; et si placibiles fuissent quoram populo civitatis suss, denuo facto decreto electionis more solito, cum clero et plèbe ad apostolicam advenissent sedem et ab eodem S. Stephano papse benedictionis suscepissent consecrationem. — Huiusmodi vero promulguas sententiis, ilico episcopi illi qui ab eodem Constantino consecrati sunt, revertentes juxta eiusdem concilii sententiam in pristino honoris gradu, electi denuo a clero et plèbe factoque solito decreto ad sedem ap. properantes, ab eodem s. papa consecrati sunt... Ita enim in eodem concilio statutum est ut omnia quss hisdem Constantinus in ecclesiasticis sacramentis ac divino cullu egit iterata fuissent, prœter sacrum baptisma atque sanctum chrisma. Lin. pont, vita Steph., III, c. 21-22. Mansi, XII, 713 sqq. Hefele, III, 438.
418. (p. 125). — Manillon, Anal., Paris, 1723, p. 39. De ordinationibus a Formoso papa factis, c. 40. — Il était difficile à un catholique orthodoxe de ne pas considérer les papes, qui ordonnaient les réordinations, comme « errantes in flde ».
419. (p. 125). — Pétri Damiani opuscula, p. 419. — Id etiam nos non prseterit, quod nostrae mémorise nonus Léo papa plerosque simoniacos et maie promotos tanquam noviter ordinavit. Opuscui. V (Migne, 145, 93).
420. (p. 125). — Gregorii Reg. VI, 5 b., p. 333. Ordinationes quœ interveniente pretio vel precibus vel... infirmas et irritas esse dijudicamus, quoniam qui taliter ordinantur... fur es sunt et latrones.
421. (p. 126). — Bernoldi chronicon. a. 1085, MG. SS. V, 442 ; Harduin, concil. VI, 1, 614 : In eadem sinodo... omnes ordinationes et consecrationes excommunicatorum penitus irritée iudicatae sunt, juxta décréta... Innocenta, Leonis primi, Pelagii atque eius successoris Gregorii primi.
422. (p. 126). — Caus. 1, qu. 7, c. 24. Petro episc. Pistoriensi : ...quod Guezelon, quem constat ab hœreticis ordinatum, quia nihil habuit, nihil dare potuit ei, cui manus imposuit. Nos igitur... Mansi, XX, 664 ; Jaffé, Moguntina, p. 373 ; J. 5383. Cette déclaration d'Urbain II a mis au désespoir les théologiens qui répugnent à voir un pape enseigner publiquement l'hérésie. Ainsi par ex. Witasse, Tract, theol., éd. Venet, VI, 81, dit de ce document : « intricatissimus et difficillimus locus. »
423. n. 126). — Labbé, XII, 824, c. 8 -.'Ordinationes, quae a Guiberto hseresiarcha factx sunt, postquam. ab ap. mem. papa Gregorio et a Rom. ecclesia est damnatus, irritas esse fudicamus, c. 10 : Qui vero ab episcopis quondam quidem catholice oïdinatis, sed in schismate a Rom. ecclesia separatis consecrati sunt, eos nimirum cum ad eccle-
six unitatem redierint, servatis propriis ordinibus misericordiler suscipi iubemus. si vita et scientia eos commendat.
424 (p. 126). — Ib., XII, 1507. c. 30 : Ad hsec ordinationes factas a Petro Leone et al.iis schismaticis et hœr-eticis evacuamus et irritas esse censemus. Chrome. Mauririacense. 1. c. et Watterich, Vitae pontif., II, 252 : Unde quia inordinatx personae inordinata sunt décréta, quodeumque ille statuerat, destruimus, quoscumque exaltaverat, degradamus, et quotquot consecr avérât, exordinamus et deponimus