Oresme, Tract, c. 17, p. CXVII

APPENDICES

In oppositum

Oppositum arg;-iiitur ; commutatio et mutatio monetarum permittuntur in policia bene recta, ig-itur. — Patet consequentia, illicitum non pei'mittitur in recta policia. Et antecedens patet per experientiam.

In questione erunt très articuli. In primo videbuntur aliqua de institutione monetarunn et ejus esse. In secundo videbitur quot modis potest fieri commutatio et mutatio.

In tercio respondebitur ad primum.

/"S Articulas. I"™ notabile.

Quatuor sunt cause monete. — Quantum ad 7""^ arlicaluni .

Est notandum quod sicut sunt quatuor cause aliorum effectuum, ita monete sunt quatuor cause, scilicet efficiens, materialis, etc. '. Causa materialis est illa de qua fit moneta, et talis materia débet esse rara, et preciosa : quia sub parva quantitate débet esse mag-ni valoris. — Causa finalis est quatinus homo per monetam possit habere que sunt necessaria vitse. — Causa formalis est fig-ura monete, et sig-num ponderis monete tanti valoris.

— Causa efficiens est princeps, ille qui habet policiam g-ubernare, vel congreg-atio civium.

2"mtle utilitate monete. —Ex istis sequitur corrélative, quod ordinare monetas ad alium finem quam ad commutationem bonorum naturalium est moneta abuti. — Secundo sequitui-, quod materia que de facili reperitur, et in qua homines in plenitudine habundant, non est sufficiens materia monete, patet quia débet esse rara, etc. — Tercio sequitur quod si moneta non sit de materia rara et preciosa, et quod non habeat tantum pondus et valorem quantum debeat habere, tune moneta non est recte ordinata.

Secundo dicendum est quod toti policie convenit habere monetam diversorum modorum et varie manierei : patet quia aliquando oportet ii-e mercatores ad long-inquas partes, et sic oportet eos habere monetam nobilis materie, cito portabilis -.

Suni notabile. — Tercio sciendum est quod materia monete nobis dupliciter demonstratur.

Uno modo per naturam, ut apparet de mineriis et auro quod

I, Orcsme, Tract, c. 8, p. CIII.

Oresme, Tract, c. 3, p. XCVII.

APPENDICES

invenitur. Et circa istud notabile sunt très propositloues.

(i» propositio). — Prima propositioest: Ars alkyinie est simpliciter inutilis adfacienduin materiam monete. Patet quia iliud est inutile, per quod materia monete perdit suam vim, et hoc est per artem alkymie. Patet consequentia, et major et minor apparet quia sic materia monete fieret communis et non rara '.

(2 ^). — Secundapropositio :

Ars alkymie merito a legislatore prohibetar. Probatur quia illa ars est prohibenda, per quam bonum commune tendit ad prejudicium ; sed hoc est per artem alkvmie. Consequentia patet. Major et minor apparet, quia prejudicium policie est, quod malus habeat pecunias multas.

(3 a). — Tercia propositio potest concedi, quod natiira prohibet artem alkymie -.

Patet quia naturaliter alkemyste multi sunt pauperes facti, ig-itur. . . . Patet consequentia, quia natura multa ordinavit, que non debent fieri.

Sed tune sunt dubia. Prirum est utrum institutio pecu-