Ende deselve in uweu oirboir hebt verkiaert
.'12. Dat gy gevangenen len uytleisle veidagt syt met andere misdaeden le hebben bedreven
35. Ende wanl alleu bel gène vooiseyt capitalyk stral'baer is.
Waertoe gevoegt meer andere redenen, iniddeleu ende uioliven, die Ued Eerw" ex ollicio nobili vel via juris sullen gelieven te voegen ende te suppleeren.
Soo concludere ik, nomine odicii, dat gy gevangenen suit bebben verbeurl uw lyl' ende goed lot des Hertogs beboef, ende dat ik over ii gevangenen sal recbten ende doen recbten soo ende gelyk men over dusdaenige misdaedige schuldig ende gebouden is te doen; ende in cas van insullicientie van preuve, dat gy gevangenen gewesen suit worden lot scberpere examinatie, ubique cum expensis et misis justitiœ.
Ende protestere ik nomine als voren tegens u gevangenen le blyven op myn gebeei over aile verdere mesusen ende delicten, welke gy gevangenen soude bebben bedreven, ende tôt nog loe tôt mynder kennisse niel syn gekonien, etc.
Onderteekent : Const' M. M.
IS'anteuil, junior.
[Ârcbives communales d'Anvers. Vierschaerboek der stcul Aitlwerpen iHut dtn 4 januar 1776 lot den i* deveviber 1792, ï'" .ïll, 512.]
PIÈCES JUSTIFICATIVES. Uil
Extraits des pracèa- verbaux des séances de torture en cause de I*liilippe Merteua.
.- july 1792.
Coraiu Dominis Bonekeiis, van Wellniyso et van Ilencxlliovcn, scabinis,
Conipaniit in de bcnedo caonicr ter ijcvanticncn steeno Pliilippiis Meilens i^evaniienen ende "^ccondcmneorl ter sclicrpere exaniinalie i)y vonnis op licden ter liDoiijore vierscliaere gewesen, cndc licni i;eviaei;t de waerlieyl te segi"cn, lieel't gcantwoord dat liy onnoozel is, ende persisterendc by syne vonrgacnde antwoord, is aldaei' op bel loitucr sloeltjea ende in don haisband geset onitrcnl b<t quacrt nacr don vier uren van don vooru naenniddag.
Ende is den gevangoncn naor iicl niccstondcci van dcn tyd dat liy op de tortuere was, aongeroepen te iiolibon don socton naoni Jésus, den naom van de Ilylige raagbol Maria onde andero Iloyligon, sonder lot bier toe nog iets bot minsten gosegl le bobben nopens de vraege liera iiier voron gedaon, in qiialykte gevallen bel bail' quaort nacr ballaolit uren, wanneer wy ondergescbrove connu issarissen, geboorl bot advies van don doctor, cbirurgeyn ende apolekor, in raodc gevonden bebben beni van de pynbank al' te laeton, cndo bcm voor eeuigon tyde te Icggcn op ociie niatrasse o|» den grond der voors. lortuer cacmer, waer oppe by vorblevon is toi bot cpiacrt naor agt uren, wanneer by gevangenen, volgens bot oordoel van (b; voors. dootor, cbirurgeyn on apoteker niaer eerst bequaem en was cm de gemelde tortuere to konnen conlinuercn, onde ook alsdan door ons commissarissen selTens gepermitleert is beni gevangenen wcderoni op liet torluerstoeltjen ende in den baisband te scttcn, het genc alsdan also gcscliied is.
Omirent het quaert voor clf uren lieofl don gevangenen gezegt : Myne lieeren, lael mey los, dan sal ik u ailes zeggen.
[Suivent les aveux.]
Et babità lectura persistil ; onde is den gev. vyf minulen naor niiddornagl lusscbon 7> en i julv voorz. u\t den baisband van liol tortucrstoeltjen gescl.
— ;> july 17!»:2 circa médium lortiao nialulinao corani iisdom dominis comparavit (sic) in de benede cacmer ton gê. stecnc alliior IMiilip|ius Mcrtons ... Den gevangenen segl noyt gedaen te bebben de moorden nogtc van myniiocr nogte van mev- Matbournc.
— Eodem die post meridiem is Pbilippus Mcrtons gevangenen aldaer, vior minutcn naer bail" vier uren, op het lortuer stoeltjcn ende in den balsbant gezet.
Tout LV. 21
Ilct lialf quaert naer vyC urcn is den gevë in eene qiialykle gevallen, en alsdan sefTens, door liel goedvinden van den doctor, cliirurgeyn ende apotekcr, van de pynbank algelaelen ende op eene niatrasse gelegd op den grond der voors. torluer caemer, waer oppe liy verbleven is tôt lien minuten naer alfaclil, wanneer hy gev. volgens het oordeel der voors. dry experte niaer eerst bequaeni was om op hem de torture te continiieren, ende wederom gesteit te vvorden op li(>t torluerstoeltjen ende in den iialsband. hetgene alsdan ook gesciiied is.
Omirent negen uren lieei'l den gevë. gesegi dat ailes waer is, ende den gevë. gevraegi : Wat is dan tcaer? — Dal die menschen vermoort syn. — Gevraegt door vuie ende uat inenschen die syn, segt : Door hem gevangenen, en dat die syn mynheer en mevrouu- Malhourné. — Gevraegt waerom hy gevangenen erroepen heeft het gène hy in svne voorige scherper examinalie bekent heefl, segt : dat hy het selve gedaen heeft om syn leven te verlengen, daer toe voegende dal hy die bekenlenissen heeft gedaen door de pyne van de torture, ende dat hy die bekenlenissen omstandiglyk heefl koiinen doen, soo uyt hetgene hy ter vierschaere alhier, als in syne voorige examinatien ende andersints gehoorl heeft.
Et habita lecturà perstitil, ende is den gevangenen het half quaerl naer elf uren des nagls uyt den Iialsband ende van het stoeltjen geset.
Retcntae voor d'heeren Commissarissen.
1° Resolutiens den gevangenen Philippus Merlens eeniglyk le torqucren op het feyt van den moorden begaen in de persoonen van d'h«. ende mevrouwe Malloin-né, met aile de circumslantien dien door hem voorgaendelyk op de torture bekent.
2° Den teyd van de scherpere examinalie te fixeren op achtlien uren, en de heeren Commissarissen te aulhoriseren om desen teyd le splissen, soodaniglyk dal den gevangenen syne confessie op de torture gedaen hebbende, ende de selve in den blouwcn hemel revoeerende, andermael sal worden gesteit ter scherpere examinalie sonder voorgaende rapport in collegio, ende dit alsoo successivelyk lot den gemelden teyd van aghlhien uren sal wezen voltrokken, behoudenllyk dal ofl het gebeurde dal den gevangenen begon te klappen eenigen teyd voor d'expiralie vanden boven gewenden teyd, bel alsdan sal gepermilleerd syn aen de heeren Commissarissen van met de begonsle examinalie voorls le gaen, niet legenstaende de eloberinghe van den voors. teyd van agthien uren.
Aclum len negen entwintigsten oclolire 17(M> twee en negenligh.
(S.) RUMOLDUS M. TORFS.
[Archives communales d'.Anvers, Dossier du procès Merlens.]
INDEX ALPHABÉTIQUE
Académies, leur intluciicc, ItSl.
Accidenls pciulanl la torlure, i!t, (il).
Accusaloire Procéilurc , 1 i.
Ackerini, Mi, la.'i, VW, 1H7, i:^8.
Aerschot (Coulumc d' , yo.
Aguilar, 11):).
Aguilar (Sancliez de), li'i.
Albe duc d' , 'J3, ii.
Albert et Isabelle, 3."i.
.\lberi de Saxe-Tescheii, ll.">, 118.
Alkniaar, (JO.
Allard(A.), 1 1, :«,«), .■ill.Sl.
Alost, 2i, -J,'i, 117.
Amsterdam, W, 7'J, 7:1
Angleterre, U, 87, HW.
Anselme, 8. ii, 30.
Anvers (Coutume d'), 33, 3(i, io, o4.
Anvers Écoutôte d'), "iS, 1">2, 1::!9.
Anvers Steen d' , iH.
Anvers ; Vierscliaere d'), '26, 33, iO, 18, .Sri, ."k], "i"),
116, lii, l-2i, i-29, lii, 157, 1.j8, 1.j9, 160, Kil,
.\ppel (en matière de torture;, il.
Arezzo, 63.
Aristotc, 6,"i, 1)3.
.Vrlon, 3, o.
Arneth (A. von), 4, H, 8.'). 8ii, 87, 8!».
.Vssenede, 37.
Attrc, l'23.
.Vudenarde, 3-2, 100, ll'J.
Augustin ;Saint;, (il, 71), 8.'(, !}3.
.Vutriche, 8i, 107, 13i.
.Vutrichc (Ferdinand d'), !)0
.Vutriche (Marie-Cliristine d'), lli, 11.'), 118, 12.'i.
Autriche (Marie-Êlisabeth d'), -24, "2t), 13!). Autriche (Marie-Thérèse d'), -11, 48, 85, 86, 89, 95.
.\utriche (Joseph II d'), 33, 85, 86, 88, 89, 93, 113,
Aulriclic (Léopold II d'j, 123.
Autun, 80.
Avciro, -40.
Aveux répétés librement, .54, 1 46.
Aveux rétractés, .55, 56, 125, 126, 129. Avocat général de Tournai-Tourncsis, 108. Ayraull, 7, 64, 66.
Baarle, 120.
Bâcha E.:, 4.
Bailliage des bois et forets de .Naniur, 119.
Bailliage de Tournai-Tournésis, 97, 98, 99, 104,
Bannizza, 9, 85.
Barack, 4.
Barbier, 10, 80.
Bastogne, .57.
Bauwens, 114, 115, 116.
Bavière, 84.
Bayle, 79.
Beccaria, 9, 7.5, 76, 77, 78, 79, 82, ai, 87, 9.3, 94.
Bedmar, M.
Bergh (Van den), 10.
Berinann, 12, 84.
Bernardi, 9, 10, 82.
Besançon, 71.
Bexon, 77.
Bilser, 113, 131.
Binsfeld, 7, 64.
Blumcgen, 86, 89.
Bodcn (von), 8.
Boeks Dirt), 1.58.
Boom iL.-F. van), 146.
Bor, 7, 60.
Bornicr, 8, .59.
Borrekens, 161.
Hort, 8.
Bos( li-Kcmpcr (de,, 10, 1.32.
Boulioullc, 130.
Bouillon (Coulumc dcl, 38, 43
Bouqueniau, 131.
INDEX ALPHABÉTIQUE
Bourc;ognc iMarie de), 33, 36.
Bourreau (Compte de), 138.
Bourreau (Vengeance de), "o.
Brabander, 131.
Brabant Conseil de), 18, iS, -26, .3-2, 33, 39, oo,
Brabanl Coutume de!, 33.
Brabant iDrossard de), 31, W, 19, ."il, oi, ."iS, .m,
Brabant (Fiscal de), 12i.
Brabant Joyeuse Entrée de), 33, 36.
Briganti, 77.
Brinvilliers Marquise de), 6.5.
Brissot de Warvillc, 9, 77, 79, 80, 81, 82, 87,
Brodequins, 19.
Bruges, lii.
Bruges (Franc de), 32, 120, 121.
Bruges (Galbert de), li.
Briini de San-Severino, 7.
Brunswick, 67.
Bruxelles, 2, 4, ."i, 6, 48, ."iO, ."il, 113, 120. Buekingham, 80.
Butscliek, 76.
Cahiers de 1789, 83.
Cannaert, 10, 11, 37, 7.'), 77, 79.
Cardauns, 67.
Caroline, 16, 27, 40, 43.
Caron (de), 7.
Carpzovius, 7, 39, iO, ."ili, .■)7, (i.'i, 66, 90, 1 12.
Casier, H, 36, 41,. "ii.
Catherine II, 8i.
Cautio criminalis, 67, 68, ()9, 70.
Châlons, 81.
Chambéry, 39.
Charles le Bon, 14.
Charles de Lorraine, 57, :i8, 96, 97, 101, 109, 111,
Charles-Quint, 27, 34.
Cliarles VI, 9:i, 138.
Charondas, 7, 63.
Charron, 61.
Chartre privée, 40. Chasteletle à Gand, 49.
Châteaulandon, 83.
Chàtellenie du Vieu.\ bourg de Gand, 120. Chevalet, 18.
Chotek, 8.3.
Christijn, 43.
Ciani, 123.
Cicéron, 14.
Cinq-Mars, KJ.
Claeys, 12, 18,20, 19, 149.
Clarus, 63.
Clerx, 3.
Cobenzl, 24, .33, 93, 96, 101, 127.
Code de Toscane, 123, 124.
Combe (Rousseau de la), 9.
Commission criminelle à Vienne, 84.
Conseil de Brabant, 18, 23, 26, 32, .33, 39, .33,
Conseil de Flandre, 23, 97,99, lOi, 113, 118. 119. Conseil de Gueldre, 42, 43, 14, ,38, 108, 111.
Conseil de Hainaut, 23, 32, 33, 103, 107, 108, 119,
Conseil de Luxembourg, 96, 97, 98, 104. Conseil de Malines, 23, 44, 46, 47, 30, .32, 37, 103.
Conseil de Namur, 23, 37, 17,97, 98, 99, lOj, 103,
Conseil privé, 33, 93, 101, 109, 111, 113, 114, 116,
117, 118, 121, 123, 124, 127, 128, 139, 141. Constilulio criminalis Thercsiaita, 83, 86, 87. Contumace torturé à .\nvers, 26.
Corde (Torture par la), 18.
Corps du délit, 36.
Correvon (Seigneux de), 9. Cortessem, S2.
Couls (J.), 138.
Cour féodale du Pérou d'Audenarde, 32, 119. Cour féodale du pays de Waes, 117, 118. Coutumes d'Anvers, 33, 36, 45, 54.
Coutumes d'Aerschot, 36.
Coutumes d'Alost, 24, 23.
Coutumes de Bouillon, 38, 43.
Coutumes de Diest, 36.
Coutumes de Gand, 13.
Coutumes de Ghoel, 36.
Coutumes d'IIérenthals, 36.
Coutumes de Lierre, 36.
Coutumes de Maestricbt, 37, 40.
Coutumes de Malines, 45.
Coutumes de Tirlemont, 36, 54.
Coutumes de Tournai, 37.
Crahay(L.), Il, 16,40.
Crumpipcn (de), 121, 125.
INDEX ALPHABÉTIQUE
[laelcmbroeck, 110.
Damhoudere, 7, 18, ri3. -27, 30, 'M\ W, H, l!i, .M,
.w, oti, 6-2.
Dampierre (Guy de), t!l.
Daris, 11, IG, 19,91.
De Boseh-Kcmper, 10, 91, i;W.
Déclaration de Francfort de 1790, l'Jii. DeCroy, 131.
De Cnimpipen, 121, 12."i, {."Ki.
De Cuyper, M.
De Decker, 1.3o, 138.
De Fierlant (G.), "29, 30, 31, 33, 3;i, o7, 78, 91, 101,
