Omis par le copiste d'Urgel

7. Gonzalez cite ici la décrétale à Félix, mais donne la référence à celle à Exupôre,cit. 3, qui lui est parallèle.

Variantes entre :

Nannscrit d'Vrgel.

Hs. 11706 etms. I&6S.

Edit. de 6»s

Décret. Innoc. à Victrice .

— Innoc. à Exupêre. .

— Innoc. à Félix

— Innoc. à Rufus . . .

— Innoc. ad Ep. Tolos.

Léon ad Epp. Camp.

Decretum générale àe Gélase.

Codicis Claromontani 563 descriptio

Notes manuscrites de dom Pitra ;

Prises d'abord en 1849 à Middlehill, puis en 1850 à Saint-Pétersbourg, réunies en vduine à l'abbaye Sainte-Marie de Paris, sous le titre : Mss. de Moscou et Saint-Pétersbourg, p. 311 et suiv.*.

Préparées pour l'impression, ces notes^ont été éditées telles quelles,

Testimonia :

I. « In Lugdunensi Ecclesiae metropolitanœ codice, post Dionysianam collectionem quam primci habet loco, synodi gallicanae subjiciuntur xviii : arelat. i, valentina, regensis, arausicana i, vasensis i, arelatensis ii, agathensis, amelianehsis i, epaonensis, arelat. sub Caesario, caipentoratensis, arausicana ii, arvernehsis, aurelianensis m, aurelianensis v, arelatensis sub Ravennio, vasensis II, arelatensis sub Sapaudo ; et alia manu post adjecta matisconensis i. » Praefatio Sirmondi ad Concilia ant. Gall. éd. nova,

p. XIII.

IL Catal. Biblioth. Claromontan. Paris, 1764 : Membraneus in-4o, initio et fine mutilus, ssec. vu et viii, uncialibus aut rusticis, ut aiunt, litteris exaratus, idem ipse quem Sirmondus in praefatione sua Lugdunensem vocat.

III. Eadem repetuntur in praef. edit. Maurin., p. ix. Sub hoc lemmate : Mss. codices Jesuitarum parisiensium, quos anno 1764,

1. En 1849, dom Pitra avait rendu compte de la première partie de sa découverte, dans les Archwea scientifiques, Ci. Migne, Dictionnaire des manuscrits, II, ^ol. p. 272.

priusquam vénales essent, uni ex nostris evolvere et cum editis eonferre licuit. A. 563. Membr. etc.

lY. CatalBiblioth. Mèermann, a. i^2b, n. 61S.

y. Catal. Mediomontan. : 1745, ML. 117 (Cf. Archives des miss, scientifiq. oct. 1850, p. 561).

Yh Çat. Bibl. Petropolit. inscribitur : Jur. fol. velin, ii, 3. fol. 1, in marg. « Paraphé au désir de l'arrêt du 5 juillet 1763. Mesnil.^ »

fol. ult. « Ex museo Pétri Dubourski. »

' fol. 2. Codex incipit a praefatione Dionysii ad Stephanum... <« [con] séb^vans, perfecto regiminê... » usque ad finem : « compendium aliquod attulisse videàmur. Explicit prsefatio. Vide çariet infra.

Incipiûnt tituli canonum apostolorum, t\im manu alia sed aequali :

« Simon obediens, Petrus agnuscens, Andréas virilis, Jacobus supplantatus. Zebedœi fugitivus. Joannes gratia Dei, Filippus os \lampadis, Bartolomeeus filius suspendentis aquas. Thomas abyssus^ Matteus donàtus, Jacob Alfei dootus, Taddeus curcolus. Simon Cananaeus mnzelus. Judas conf essor. Scariotis memoria mortis^. » Folii ejusdem, ut omnium sequentium, linese et margines inferiores exciderunt.

Fol. 2° \°, Capitula quœdam conciliorum quœ in ima pagina altéra incœperunt, hic pergunt ab ultima voce can. 4. Apostoprum : « exhiberi. » Vide Justell, éd. Migne, p. 141. Deinde .capit. canonis 5 : « Quod ea quae in ecclesiis ofîerri non possunt ad domus sacerdotum a fidelibus deferantur », quod ipsis verbis cum edito canonis titulo concordat. Sic pono usque ad iinem paginée.

fol. 3. Ordine rerum et foliorum perverso, occurrunt tituli canonum nicaenorum a xiii ad xx. Ibid. Tituli canonum anchyrani concilii xxiv. Ibi remanserunt tituli i-xiv.

fol. 4. Iterum tituli canonum apostolicorum a xviii ad xxxviii, et duobus abrasis.

fol. 5. Eorumdem, a xlï ad xlviii, excisis rursus in ima pagina xnx et L.

Eod. fol. 5 v". Jam incipiûnt tituli nicseni, ut manu mercvingioa scribitur in margine, scilicet : « Incipiûnt tituli canonum Nichenae concilii (sic) » a i ad ix ; exciderunt ut supra x et xi, cœteros vero xm-xx supra vidimus in fol. 3, una cum ii-xiv. ancyrani concilii, quibus fol. 6 succedunt tituli xviii-xxiv. Tum post lacunam f ol. v^ Tituli xiv canonum Neocœsariensium, quorum initium deest.

1. Ainsi furent estampillés, lors de la saisie, tous les manuscrits du collège de Clermont. Cf. Omont.

2. C'est l&Breuiarium Apostolorum qui dérive d'Origène par saint Jérôme ; on le trouve par exemple dans Montpellier, 301 du ix^ siècle. Cf. iîcp. bénédictine, lauô, j).'ll. ■ . -

— Ibidem « Tituli canonum Gangrensis concilii numéro xx j ibid., i-v.

Fol. 7 iidem a v ad xx.

— yo. «Tituli caimonum anthiocini concilii » xx ex quibus primum, I, II.

fol. 8. iidem a vu ad xxv, etsi lemma xx tantum assignavit,. sed maie.

fol. 9. initio amisso et lemmate, tituli concilii laodiceni a m ad XXI.

fol. 10. iidem a xxv ad xlviii.

fol. 11. iidem a lu ad lix.

Ibidem, sub numéro cii, sive viii^ loco : « Tituli cannonum concilii apud constantini conc. {lege civitatem) congregati s. en km. m {le ge : congregSiû sunt ji, TmirieTO ni, canones scilicet.)

fol. eod. vo. Tituli cannu. (canonum) calchedonensis concilii num. xxviii, ex quibus priores.

fol. 12. iidem a vu ad xxiv, caeteri exciderunt.

fol. 16. Tituli canonum diversorum conciliorum africanae provincise, in quo folio sunt i-xxii.

fol. 17. iidem xxiv-xlv.

fol. 18. iidem XLViii-Lxviii.

fol. 19. iidem lxxii-lxxxviii.

fol. 20. iidem lxli-lxlviii (i. e. xci-xcviii).

fol. v°. iidem ci-cv. « Explieiunt capitula. » Confuse post hœcsubditur hœc nota solemnis, qua monetur prseivisse Nicœnis Ancyranos et Neocsesarienses, et sic concipitur : « Incipit concilium sive synodus apud Ancyram et Cœsaream congregatus ; et isti quidem canones seu regulœ priores sunt Nicaenis. » Hsec vero a prisca versione excepta mihi videntur. cf. Ballerini, éd. Migne, t. LVI, c. 749.

Inde incipit pars altéra titulorum, quse spectat ad Concilia Galliarum.

fol. 21. Tit. i-xix, scilicet arelatensis concilii, cujus inscriptio deest.

fol. 22. « Domino scissimo fratri Silvestro cœtus episcoporum sexcentorum qui adunati fuerunt in oppido Arelatensi, quid decreverimus communi consilio caritati tuse significavimus ut omnes sciant quid in futurum observare debeant. » fol. V° recensio canonum xviii, quorum lemmata tantum xvi-xviii supersunt. Sequuntur concilii arausicani tituli i-v et fol. 23 iidem viii-xxviii.

Deinde : « Constitutiones seu synodi habitée in civitate vasensi », ex quibus pauca.

fol. 24. Syiiodus habita in civitate arelatensi, tit. i-xviii, in fol. rOet vP.

fol. 25. Eorumdem canonum tituli xxii-xxv, deinde vi-viu (pro xxvi-xxix) ; iidem in fol. v^ iv, v, vi (1. xxxiv, xxxv, xxxvi),.

fol. 25. iidem quorum ultimus est iit editus lvi : Hoc etiam placuit custodiri ut nihil contra magnam synodum metropolitani sibi estiment vindicandum.

fol. 25 vo. Tituli concilii Agathensis, r, ii.

fol. 26. ejusdem tituli v-xv.

fol. 27. iidem xyiii-xxxiii.

fol. 28. Tituli concilii aurelianensis i-xiv.

fol. 29. iidem xvii-xviix.

fol. 29 yo. Synodi Epaonensis titulus i.

fol. 30. iid. ii-xvi.

fol. 31. iidem xix-xxxiii.

fol. 32, iid. xxxvi-xL.

fol. eod. Synodus arelatensis secunda, tit. i-vii, ut in edito.

fol. 33. tituli ix-xxii. extra sedem videtur. fol. eod. verso Tituli vasensis i-v, ultimus est cum edito similis : «Et quia non solum in sede apostolica, sed etiam per totam Orientera et totam Africam vel Italiam propter hsereticorum a^tutiam. » Multa igitur supra déesse patet.

Statim incipit pars altéra, coîlectio scilicet Dionysiana.

« Incipiunt ecclesiasticœ regulœ sanctorum apostolorum prolatœ per Clementem ecclesiœ Romansé....

fol. 34. Incipiunt canones apostolorum de ordinatione episcopi... ad fol. 43.

(In Dionysii praefatione yarietates cum edit. Justelli, p. 101, 1. 13 : « divino adjutus auxilio... ow. inconvulsa... regulis... hic pagina 1* desinit ; 2^ incipit : « Postea qusedam... » um omissis tribus lineis, « nichsense synodi... ordine nomirorum... a primo çapitolo... degessimus... vestrse credamus » : fin. pag. 2. In fol. 3... sparsim sunt... vedeamur. »

-fol. 43. Canones concilii Nicœni... Ex prisca collectione titulus erat : Cum convenisset, etc. ; vid. opp. S. Leonis t. II, p. 759, Migne. Sed exciderunt piimae lineœ, usque ad haec verba... « consolatum Constantini agusti et Li[cinii xiii], Kelendas Julias qui est apud grsecos octavus decimus dies mensis eorum, secundum alexandri sexcenti triginta et duo ('sîcj et placuit ut hœc omnia raitttrentur ad episcopum urbis Romse Sylvestrium. Credimus — usque ad : ...« mortuos et spiritum sanctum... » Caetera exciderunt.

fol. 43 yo. Finis appendiculi ad symbolum :« ...Tpeircov hoc est convertibilem aut mutabilem filium Dei, hos anathematizat: catholica et apostolica ecclesia. Incipit praefatio sancti concilii : Concilium sacrum... (10 versus editi)... mella fieri. Seqtiuntur canones cum iisdem titulis, ut in coll. Dionysiana.

fol 50. Expliciunt canones niceni concilii et subscripserunt tiicenti decim et octo qui in eôdem concilio convenerunt. Ossius episcopus civitatis cordovensis Spaniae dixit : Ita credo sicut superius scriptum est f Victor et Vincentius presbyteri urbis Romse. Provincise iEgypti XI : Alexandriae episcopus,...

fol. 50. Incipit régula concilii Anquirani num. xxiv.

fol, 56, Subscripseruiit decim et octo episcopi qui in eodem concilio convenerunt xviii : Vitalis antiochenus, Marcellus anquitanus, Atnculaus [l. Agricolaus), iiii Cœsariensis, et reliqui omnes.

Explic. cannonum concilii Anquirani. Incipiunt canones coucilii Neocœsariensis Rursus : Incipiunt tegulœ prolatse in synodo Neooaesariensi num xliii [l. xviii).

Et hse regulse apud ancyram vel Cœsaream expositse sunt, sed Nicaenis anteriores reperiuntur (ut Dion.).

îol. 61. Post canonès Gangrenses : « Et subscripserunt xv episcopi qui in eodem concilio convenerunt :Elianus, Eusebijis, Eugenius, Ypasius, Bithinius, Filetus, Bassianus, Eugenius, Eulalius, Olympius, Heraclius, Brocrius/ Groegorius, Bassus, Pappus^. Expl. regolee.... » (Ex coll. Hadrianaea). — Ibid, Incip. regulse antiocheni concilii, num, xxv.

fol, 69 yo. Explicit textus canonum concilii antioclieni. Incipit textus canonum expositse apud Laodociam Frigise, num. lviii...

fol. 70. Titulus canonis II repetitur altéra' manu et charaptere merovingico. — fol. 77. explicit.

fol, 77. Incip. regulse Constantin opolitarise... — f. 79. post ultima canonum verl^a : « deducta esse videantur », sequitur : « Expositio fidei centum quinquaginta sanctorum qui constantinopolim congregati sunt : Credimus... Amen. 2) subscripserunt : et ^gypti ii, provincise Syrise qui te (episcopi ?) xiï : Timotheus alexandrinus, Dorotheus Oxyrinctse. Provincise palaestinae viiii : Quirillus Hierosolimitanus, Gelasius Csesariensis, Macer Hièricontinus, Dionysius Diospolitanus, Priscianus Sebastensis, Satorninus Schitopolitanus, Rufus Nicopolitanus, Auxensius Ascalonitanus, Elianûs Jamnensis*. fol. 80. omissis nominibus no nnuUis, séries pergit : Varaclius Paneadensis, Timotheus Berythius, Basilides Byblensig, Mocimas Aradensis, et caeteri qui subscripserunt. Expliciunt cannones concilii constantinôpolitani vmi. Incip. regiilae ecclesiasticae in chalcedonensi concilio num. xxvii... fol. 88 v^. Explicit textus concilii chalcedoiicnsis, Incipit constitutio et fides ejusdem concilii. Aetius. archidiaconus constantinopolitanus : Ut sancta et magna universalis synodus quee secundum gratiam et sanctiones piissimorum cHristianissimorumque imperatorum Valentiniani et Marciani augustorum congregata apud chalcedpnam metropolim Bytinise provincise in martyrio sanctse martyris Eufemiae, statùit. subter adnixa indicat. f Dorainus noster et salvator Christus,

1. In codd. grsec. haac nomina iisdem canonibus in synodica epistolse inscriptione prsefiguntur : èuffeôtoç, atXavàç euyévtoç, oXufJLTCWç, Plôovixoç, YpTi^optoç, (piXtjToç, nifCTto^, eÙAciXtoç. ÔTtàxioi;, -irpatoéôioç, PaJtXeioç, ^iatjoç. ,

2. In éd. prisca apud Baller, p. 556, t. II, eadem nomina cum his vanetatibus: Dorotheus Oxyrineo. Paleaiini. Cyrillus Hier. . , Macer Hierocontis. , . Priscianus-NicopolitanuB, Saturainùs Sebastenus, Rufus Scythopolitanus, Auxentius Ascalonis.

notitiam fidei^... ...Desinit fol. 92 : ...monachi aut laïci fuerint,

anathematizati^. Et subscripserurit univers! episcopi. Paschasius episcopus, vicarius Domini mei beatissimi atque apostolici uniyèrsalis ecclesiœ papœ Leonis iirbis Romœ, synodo prsesidens statui, consens! et subscripsi. Sequuntur subscriptiones Lucensisi Bonifacii, Leontii, Anatolii, et post lacunam : Sebastiani, Basili> Docimasii, Sereni, Macarii provinciae Eruimontii. f Jobini, Anastasii» Zenonis, Dardanii, Maximini, Nicolaï, AnoJDatos, Eusebii et reliqu^ subscripserunt numéro cccxxviii.

fol. 92. Incip. canones Serdicensis, numéro xxi...

fol. 102. Synhodus apud Cartaginem africanorum quse constituit canones 133 (al. 138), Post consulatum, etc. (ut in coll. Dionys.).

fol. 108. inseritur « professio fidei nicheni consilii : Credimus in urium... et spiritum sanctum. Cf. edit. Justel, p. 141-144, 145, 149 sqq.

,fol. 120. altéra eorumdem canoniim divisio a can. edit or. xxxiv ad finis canonis XIX (vel. li) àdditur in margine manu paulo recentiori... -^ fol. 133. Lacuna ingens suppletur in margine a verbis :" « ...divina esse certissimum » usque ad : « Sermonem cum... » Inde iterum textus pergit : «...perpendérint... » ut in edit., p. 254... Can. 57 supplevit manus vetustissima.

fol, 153 versum fere vacat, quamquam nihil in textu hiare videtur, yitimus canon eist cv (éd. cxxxviii, p. 173). Ibi epist. ad Caelestinum papam. — fol. 175-178. Desinit ut vulgata : ...desine frater. Expliciunt canones ecclesiastici ex scrinio écclesiae romanse translati Amen.

fol. 178. Accedit ex alia versione vetere; qualis exstat in Isidoro Mercatore, concilium ancyranum sub num. xlii, idque prœcedentibus nuUomodo respondet. Praeterea sunt canones 25 ut supra; Hœc ab initio iisdem preefixa scribuntur eadem manu quœ superiora exegit : Incipit concilium sive secundus apud Ancyranum et Cœsaream congregatus. Et isti quidem canones seu regulœ prioris sunt nicenis, sed ideo hiceni canones prioris scripti sunt propter aùctoritatem magni eb sancti concilii apud Niceam babiti. Convenerunt autem in memorata synodo Ancyranœ et Csesarese hi quorum nomina et loca in grseco sermone superius continentur.

Hic canonis primi initium : Presbyteros qui immolaverunt et postea congressi svmt. Et sic se habet finis ejusdein canonis : Quod facie tenus pati viderentur inviti, hos placuit honorem quidem sedis eos retinere, ofîerre autem illis et sermonem àd populum facere aut aliquibus ofFiciis fungi non liceat. Can. 2. Diaconos similiter qui immolaverunt. Similis omnino videtur versio Isidori Mercatoris.