‹ Le patriotisme français en Lorraine antérieurement à Jeanne d'ArcChapitre 4 sur 8 · LE PATRIOTISME FliANÇALS · texte numérisé non relu

LE PATRIOTISME FliANÇALS

les droits des avoués de Saint-Evre, entre autres, Gerardus miles cognomento Truie, avoué de Sauxures Martigny et Bulgneville. (Cartulaire de Saint-Evre.)

M° 1226. Vieux style mars. Mathieu II, duc de Lorraine, confirme une donation faite par « Gerardus miles de Villa qui cognominatur Treue ». (Cartulaire de Chàtenois.)

Le surnom de la Truie disparut en Lorraine parce que les descendants de Gérard reprirent son nom féodal qui était de Ville. (Chartes d'avril 1218, novembre 1226, février 1233 vieux style, février 1239 vieux style, et charte sans date, mais de Tan 1226 environ.)

Quelques auteurs ont cru que Gérard la Truie était du Vermandois, mais le registre des fiefs tenus du roi Philippe- Auguste et dans lequel Gir( ardus) de la Truie figure comme fiefte de Vermandois,

EN lorrai>:e. 83

a été rédigé dans les années 1220 et suivantes. (Histo)'iens de France, T. XXIII). Il s'agit donc probablement ici d'un fief donné au chevalier lorrain après la bataille.

Le nom de Gérard a été imprimé inexactement par les anciens historiens de la Lorraine. Il serait difficile de reconnaître ce nom dans les différentes formes qu'ils lui ont données : « de Patroia, L}^ Grue, Ly Gras et Triue » .

Comme c'est là tout ce que les historiens lorrains du xviii' siècle ont publié sur lui, il ne faut pas s'étonner de l'oubli dans lecpiel est tombé le nom de Gérard la Truie.

MATHIEU II, DUC DE LORRAINE , CONFIRME A SES BOURGEOIS DE NEUFCHATEAU, LEURS ANCIENNES LIBERTÉS (l225).

Matlieus dux lotoringie et marcliio universis team presentibus quam futuris presentem paginam inspecturis salutem. Veritatis testimonium in posterum acceptare. Ad communem omnium uolumus noticiam peruenire. Qiiod nos uniuersos burgenses nostros de nouo castro et cohabitores suos ibidem modo manentes et in futurum ad manendum ibi uenientes tam homines quam mulieres libertate. iure. consuetudine et usu. quibusfreti fuerantab antiquo gaudere plenarie concedimus. Immo etiam eas assecuramus et adrentamus in perpetuum per quingentas libras tullenses nobis annuatim reddendas. Quarum medietas ad quindenam pasce. Alia uero medietas ad

quindenam sancti Remigii nobis exsoluelur. Qvas quingentas libras quatuor buigenses quos commune burgensium ad hoc elegerit iuramento ab ipsis preFiiio quod omni timoré et gratia. postpositis qualiter nobis persolui debeant statutis terminis e( quantum quislibet fideliter et légitime ordinabunt .

Qui uidelicet quatuor burgenses de facto et ordinatione sua super hoc neque per duellum neque per placitum neque per accusationem ahquam poterunt reprehendi. Si quis autem eis detraxerit uel uerbum contumeUosum dixerit. Si unus uel plures de duodecim iuratis illud audierint et retulerint in decem solides tullenses ille detractor punietur pro emenda. Remouebunt autem illi quator electi singuîis terminis et alii quatuor loco ipsorum sustituentur. Et' si de predicta pecunia quisquam quod sibi per quatuor electos iuratos

erit impositum et iniunctum usque ad termines assignâtes aut infra requisitus nen soluerit. ipsum ad selutionem in duple nobis faciendam cempellimus et ad ipsum et ad res suas de consensu uille nos tenebimus. usque ad competentem solutionem nobis factam de hoc uillam adquitantes.

Item si nos cheuachiam a uilla habere uoluerimus. in quam personaliter eamus.

illam habebimus. sed per quatuor iuratos ordinabitur ad nostri et tocius uille saluamentum.

Tamen in expensis propriis per duas primas nactes erunt. hoc excepte quod fenum et annonam capient pro equis suis, ubi et nos capiemus pro nostris. Et quod de cheuachia esset a iuratis ordinatum eosdem iuratos aut uillam super hoc arguere uel culpare non possemus. Et si in cheuachiam ire uellemus et carramentum a uilla peteremus illud haberemus sed

non burgenses cum carramento. Quando uero burgenses liabebimus in carramento nobis minime tenebuntur. Qui autem equum iiabens a iiiratis uel preposito commonitus in cheuachiam non iuerit quadraginta solidos tullenses dabit pro emenda. Qui uero pedes fuerit penam quindecim solidorum incurret. Quod si nos guerram in capite haberemus dicti burgenses preparati in equis et armis ad dictum quatuor iuratorum ad mandatum nostrum inimicos nostros grauarent et forefacerent pro posse suo ubique contra ipsos. Et si forte contingeret uillam pro guerra nostra. ultra modum grauari. nos per consiliarios nostros et per consilium uille eis de predicta pecunia dimitteremus. Post hec supradicta nouum castrum ab omni exactione et inquietatione nostra liberum erit et absolutum exceptis redditibus nostris quos in eadem uilla haberemus. Scilicet prepo-

situm nostrum. emondas nostras. iura nostra jiisticias nostras ad iudicium uille iudicatas uel iudicandas.

Et portarios nostros et cellerarium nostrum a quatuor iuratis nobis electum.

Stallos etiam et copellos. Ventam. Pedagium monetam et mensas nummulariorum quas habemus in eadem uilla. Et notandum quod neque pro duello neque pro placito uel alla occasione extra dictam uillam uel casirum ipsius uille aliquos burgenses non trahemus. Sed in ipsa uilla a nobis uel balliuis nostris ad usum et iudicium uille tractabuntur.

Et si forte de iudicio aliquo dubietas emergeret que per burgenses uille non posset terminari ad curiam nostram de querendo iudicio recursus haberetur. Quod si aliquis contra quem certum stallum liabeamus ab antique burgenses impeteret in aliquo uel illum ipsi impeterent ad locum

et stallis ubi deberemus eos duceremus uel per balliuos nostros ad faciendum quantum deberent duci faceremus. Ceterum si de manentibus in nouo Castro uel in posterum mansuris aliquis recedere uoluerit. hoc eidem facere licebit, libère et absque calumpnia sine reclamatione et sine impedimento com rébus suis uniuersis.

Et quicquid in uilla uel in potestate nostra omnibus modis relinqueret. ab ilio loco ubi maneret nichilominus libère et pacifiée possiderel. Preterea si nouum castrum deo auxiliante contingeret meliorari. Secundum quod aumentarentur et cresceret prout quatuor iurati ad hoc instituti dicerent ualoris illius incrementum ad firmitatem uille poneretur. Illud uero quod ad pontem modo pro edificatione ipsius accipitur post pontis perfectionem ad firmitatem uille concedimus. quousque firmetur. Additum etiam est quod si quis

de nouo Castro cum rébus suis in nostra detentus esset potestate. nos ipsum pro posse nostro in bona fide liberaremus cum rébus suis. Si autem extra postestatem nostram teneretur ipsum cum rébus suis bona fide procuraremus adquitari. Item in aliquem de nouo castro per nos uel per alium manus non mittemus uiolentas nisi iusticia exigente et per iudicium uille lioc ipsum etiam faceremus. Hec omnia precedentia prestito iuramento firmauimus et promisimus pro nobis et successoribus nostris firmiter obseruanda. Fidèles quoque nostros nobiles uiros scilicet Fridericum comitem tullensem. Tirricum dominum de atineio. Philippum dominum de Gilliberuiller. Tirricum dominum de Romont. Aubertum dominum de darneio.

Aubricum dominum de Roseres. Symonem dominum de parroya. Hugonem dominum de fisca. Symonem dominum de

passauant, liebaldum dominum de boffroimont. Symonem dominum de uilla. Dominum ^^^alterum de prignei et Rennaudum fratrem nostrym iurare fecimus quod ])onum consilium apponent ut istud statutum nostrum sub iuramento ordinatum per omnia iirmiter obseruetur. Si enim contra conuentiones istas aliquid faceremus infra quadraginta dies post submonitionem dictorum burgensium illud emendare teneremur. In quo si négligentes essemus. Prescripti nobiles fidèles nostri ad hoc emendandum per très quindenas nos ammonerent. Quibus quindenis transactis si iniuria burgensibus a no bis illata non emendaretur, dicti fidèles nostri se pro omnibus (') nostris non tenerent, laude et assensu nostro nec in seruitium nostrum uenirent, donec istud emendaretur. Pre-

(', Lisez « Hominibus ».

Page 1