CHAPITRE XXi
Coamcni an prêtre d«il interroger an saint tribunal sur Icspccbcs cdalrairts \\^
sainte vertu de chasleté^
Quand vous avez eu à înterrogep sur le vice honteux, avez-vous toijyours agi avec toute la prudence qu'exigeait la sainteté de votre ministère et tout le zèle que réclamait le salut de votre pénitent, ne Tinterrogeant que sur ce qu'il était nécessaire de savoir et lui demandant cependant tout ce qu'exigeait l'intégrité de la confesr sion, et qu& vous pouviez demander sans danger réel pour vous et pour votre pénitent? ( C'est ici surtput que le confesseur doit être discret dans ses interrogations, pour ne demander que ce qu'il faut , et tçut ce qu'il fout, quoiqu'il vaille mieux dans cette matière rester en deçà que d'aller trop loin : Qiùod spectat ad canm peccaia , dit saint Charles , confesser summam adhibeat cfwtelani in em^m inten^ogatione ^ ut càm peccati speeiem et circumstantias graviores audierit^ à cœteris ijU)stineat^ C'est surtout avec les jeunes gens que le confesseur est obligé d'user de la plus grande cir^ conspection dans les termes, pour ne pas leur apprendre
fie que peut-être ils jgnorent entièrement : Sumfnâ prudentiâ , dit encore saint Charles ^eâdere interroget conf essor mulieres aul adolescentes, ne eo$ quùd igno^ rait , edoceat ^ iisque utatur verbis ptidopem minime lœdmtïbus.
Quand le confesseur se voit dans la nécessité dHnter-^ roger son pénitent sur les matièi^s qui concernent le sixième commandement^ il dott ne lé faire que par degré et en termes intelligibles et chartes. Si le péni^ tent ne s^accuse d'aucune faute contre là chasteté , et qu'on ait lieu de le soiipçotmer coupable làslessus, on commencé par M demander les choses générales et les moins honteuses t ^\\ avoue leâ avoir commises , on passe de là aux particulières^ aux moins connues et à celles qui soiltles plus honteuses ^ Ainsi, oii corn*' mencera l'examen par les pensées dé^otmètes et lés mauvais désirs (1)* Si lé pénitent s'accuse d'y aVôir consenti avec plaiàii* (2) s on passera aux paroles i âlix
(\) Qaand oîi interroge sur les inàtivais désirs tiii péBitbiit grossier et ignorant, il ne faut point lui detnander s'il a en de mauvais désirs : souvent il ne comprendra pas ce que e^est qu'un désir mauvais ; mais demaadéz-lui : AinexfVoUjs envie de faire, ouvoulie:i^vous faire ce que voué pensiez?
(2) Si le pénitent avoue avoir résisté aux inàtivaises t)ensées et n'y avoir point donné occasion, le confesseur ne doit faire aucune demande ultérieure, dit saint François de Sales. Cependant Vernier, auteur de la Théologie prc^ucy s'exprime ainsi a cet égard : « Qui, siveinterrogati sive ûotk ilitëtrdgati, dicontde non habuisse cégitationiss malas contra caslitatem fuit cas statim abjecissie, non sunt ultr'^ interrogandi, si maturae feint indolis et œtatis; quod in multis non repcritur ante an-
regards, à la lecture des livres lascifs t et s'il est liëc«s(toire^ aux entrevues « aux assiduités i aux fomiliarités^ et enfin aux actions faites seul ou «vee d*atitres« Le con^ fe^eur peut procéder ainsi i a Nuiùquld babciisti cogltatiolies cdhtra castitatem? Si fateatun -^ Num con^ sehsisti ? Si ità : — Quoties ? De quo cogitabas ? an de actti malo vël de objecto inhonesto? an cdgitatidnibus dedisti occasioiiem ? Si affirmât t •'^ Quomodp ? an per Verba obscœna^ per a^pectum, ta^tum in teaut inalium^ etc»? num motus cailiales expertus es (1)? num desi^
tuun âO aiit 2S. Sëd etitti hanc diippasitîoiiem Mû sidtendum in intérrogàtionibuSj quidquid in contrarium dicant^ saltcm qtios legïp auctores^ InVeniunttir enim plures qui cogitalioncs nunassè habuisse dieuntcontrà Castitatétn^ qui talilen poUutionl et ejûs prsëambulis sese dederunt. Quin et reperiuntur qui se poUuendo cogitationes fomiciationis fdrtiter repellunt^ et cre^ dunt hoc stifficere ad peccatum titanduln. niquirenduin ergo. ab eis, utsuptk, an;^* Necsistetiduni| etsi ad prima quaesiia négative tespondeant) se^ v* g;^ serinOlies deinbônestis non au**, diyisse \éi de iisnon recogit^sse; se nec affectum erga perso* uam alteriussexûshabuisse t sed inquirendum num induendOj^ T. g. aut cixiiendo Testes ^ aspexerint quaeaspici non debent^ et quo aniino?num in pectore? num alibi? nuin per deleetamen-» tum aut Guriositatemt Si aspéi^tus libidinosi detegantur^ quasi çertum est tactUs fuisse commissos et sœpè pollutionem«
Siimpudicèse non iispexerint, non sistendum adhuC| sed Ae tactibus inqttirendum » sic ^ v. g. ; Num modeste tejoes te iii tubili? nilin sine nécessitât^ aliquà manus tuœ sunt ubi non dportet? hum ei intento eàs ibi reponis? ntim ob delectamen-" tum> etc.
(^) Quasi cerlum est quod si saKpè saltem cogitation ibusprae-^ «ert\m diii haeserint^ uUcrius sint progressi , nisi forte jamsi^^
derasli fûcei*e quod cogitabas ? nom optabas quod tk» ciendi tune daretur occdsio ? num facere tentasti et eiim quànam personâ? an cum nuptâ aut consan«guineâ vel aliâ (1)? quid fecisti ? an posteà ab eà discedens, de his itemm cogitasti? num ilU personœ ma^ lum pt*oposuisti? Si autem dicat senihil tentasse nec proposuisse^ quseratur : num tua desiderin âolus im-
«tate dttperidres et indolis maturae» Progrediendum erg& ia interrogationibas» ^t autem cognoscatur an usqae ad poUutlotiem p6rveiierint mares peraspectus Tel per tactasimpudicos, !et simal pollutionem non edoceantur, si eam féliciter igno* rant, qUacri potèstquotoleinporé Seseaspexeriûtveltetigerînt; quo fine; an motus carnales tune sînt experti magnos; an longé majorem VôlUptateùi in finô quàm initio tàctuum vel aspeetuuni 8enserinl?lium, cessante voluptate, tactus cessaverint» Tel ite* rârint noVani sibî voluplalem procurare tentando? vel num làliquid lurpe pfœler lactum prœcisè et extactu ipsis solis acci^ derit, et quid?... Ordinariè grandiores qui se voluptuosè tangunl sese polluant, nec, sajitem ordinariè, opus est cum els lanla in quœstionibus caulela âdfaibendû.
Puellx quaD, quamvis ciliùs nubiles, lardiùstamen ordinarià çognoscunl yoluplatem VBUeream, prudentiùs adhucqukmjuvenculi suntin rebuâveaereisînterrogandae. In lis cognoscetur pollutîo,quxr6udo num motus interiores raldè gratos experte sinl. TheoL pract.
Se polluentes interrogentur etiam de tactibus impudicis sè- {)aralis à pollu|lionibusetmoneanturess0mortales; item inter* )rogentur an in actu pollutionià concupierint Tel an delectati jTuerint de copulà cogitalà cum aliquà Tel pluribus, tune enim tôt peccala distincla committuntùt.
(4 ) Selon tous les docteurs, le pécbé de désir prend la nature de l'objet qu'on désire, rcTêlu de toutes ses circonstances : s'il \k pour objet une personne mariée, c'est un péché d'adultère.
pleré tehttôti ? Si fateatur t qUid fecisti ? num âliquidi inhonesti solus tune fecisti, permittens tibi in te ipsum quœ non décent ?
De cogitationibus et desideriiâ malis> etc»i qtiibuô CiccessUài prœbtiit^ inquiratu)* numerus certus, si ba^ beri possit ; siti autem exquiratur ^ quoties iii die vel hebdûmada vel in mense» Sed si tiec etiam id expiicare possit^ interrogfetur num coiicupierit singulas quœ sibi occmrelpunt vel in mente venerunt, aut num habi-* tualiter de aliquà in particulari turpiter cogitaverit) bunquam pravis cogitationibus resistens ; et an semper illam concupierit Vel an tantùm quantum ipsàm aspi-^ ciebatv Demum intérrogetur num média apposuerit ad tnalas cogitationes (sive desideria) exequendas; nam illa média etsi indiffe)*entia^ si peccatum non consum-^ InatUT) sunt explicanda tanquam peccata distincta^ quia péccatUin tuhc hoïi knaïiét t^iitum internum , sed fit extelnum illis mediis quœ mala deveniunt^ cùm à malitià finis pravi omnes actiones informentur. Ità
Circa verbà obâcœna, inquiratUf : quotieâ ità locutuid ès? )ôoram quibUs? ati coram vins aut feminis, uxo« ratis aUt non ^ pueriâ aut adultis ? (fadtim enim ordi* nariè sccmdaMzantur pudlœ et pùeri^ quàm aduUiJ) quid dixisti ? (Si pudenda sexûs à suo diversi nomi-^ mirit dif/iculter excusalur à ^nm^tati*) Qm fine^ an joco vel ad aliqaein sollmlàndiim nd peccatum? (Ca^ veai coïifésèaHtis ab absolvendiê hujusmodi recidivis in CQÙoqUiis turpibus, etsi dicant ea protulisse jocosèi nisi p9iùs ei}iendentt4r vel signimi extraordinaiiuni
(tontrittonis afferant.) Num verba obscœim ptoîeteM te jactaveris de aliquo turpi peccato ? (Tune tria fiee* mta fréquenter cmcuirunt neinpe, ingens scandalum ajudientium^ jaclantia de modo commisso, et comptaçenMa de peccato narrato ; ideoqtie interrogaHdiis pœ^ fiitens de quo peccato in specie se jajctaverit.) Num > jBiudiens alios inhoneste loquentes» sis delectatus ? Num tune adverteris ad conrectionis iM*9eeeptuin» prœsumens eam profutumm ?
Cirea peccata cum aliis commissa inquirendmn : Num ampleiLus et oscula fecisti (1)^ an permisisti ? Si ità : '^ Num aspectus $ut tactus babuisti aut permisisti^* in pectore.M in pudçndis^ sive leviter aut tranâ Vestes^ sive morose aut immédiate (2)? Si fateatur»
(\) Cùmamplexaiis autampléxataintértogattir,inquirendum liQCum compressione corporis, prissertim ab antè et morose) quia tanc saepè esl in amplexatâ poUatio ; rariùs in amplexante^ sed saepiùs motus earnales^ Aliundè saepissimç in utroque est fornicationis cogitatio^ im& et desiderium» Addendum erg5 : eogitabas qtiasi malum ultimum fecisses^ etCi? et de pollutione^ prudenter quœrendum num in amplexibus et osculis ordina-^ riis locum habuerit^ Theok pract,
(2) Puellçe saepè soltim familiaritates cum altero sexu confi-^ tentur dùm tamen ad ultima devenerunt. Sœpè etiam confia tendo amplexus, oscula) etc^, quâepermiserant) aiuntmendaci-^ ter se fortiter obstitisse; item utriusque sexùs pœnitentes solas Boepècogitationesmalas déclarant, cùmad tactus et pollutionem tamen deyenerunt. Id praxi parîim se Tersatos fuisse ostende^ tunt auctores qui scripserunt non esse de tactibuS) etc., inter* togandum, quandb nulli fuerunt amplexus; suntenim locain qyjbqs statim ad fornicationemyeniuiit^ Theoiy pract^
* j-fc..
âemper ultra progrediendum : num tiltimum cnmert fecisti : dœmon tam malus est et infirmitas humana tanta^ ut non mirarer vos hùc usque devenisse ? Si ità : quoties fecisti et cum quânam personâ (1)?... Num concepta proies ? Si non Qnc magnâ opus cauielâ inquirendo de conceptione impeditâ in aetu fornication niSy ut maliiiam hanc vel potiùs scehts non edocean-' tur, qui hoc ignorant, etsi hodiè pauci sini), dicenduro v« g. si non concepla proies, quid fecisti ad illam impediendam?. . • Si puella interrogetur et fateatur crimen ononiœ fuisse commissum, addatur : num huic malitiœ consentiebas ? Num eam consuluisti?...
Posteà, quoad fornicationem , interrogetur : num prior sollicitasti. (Ferè numquam foeminœ hanc drcumstantiam déclarant.) Tune, c[uot actus interrupti ad* fuerint seorsim à peccato eonsummato, interrogetur ; qui enim graviora confitentur, minora nempè cogita-* tiones, desiderîa» aspectus libidinosos in iacie, in pectore, etc., non attendunt, elsi sint à peccato con«
(\) înquirendom de modo et eircumstantiis qnae speeiem mutant, nisi probabiliter îa aetu accusato jam invenireutur. Sed, de modis particularibus aliisque eircumstantiis quae malitiam forte notabiliter augerent, non est inquirendum; hoe enim fœtidum et periculosum : sic communiter theologi.Satiiia est, inquit Billuart, statum pcenitentisnon omnin^intelligere^ mod5 tamen sufficienter cognoscatur, qubm contaminationi se aut pœnitentem exponere : lex positiva, qualis lex de integritate confessionis non obligat cum graTÎ incommode. Quand5 prudenter Judicaturnonaliaminquisitionemfaciendam, pœni* tenti dicendum, ad ipsius pacem, nullam ampliiis, quaecumque tit, circumstantiam dcclaraudam.
wmmato separata et sint peccata dlsUnota. Si cum peccato consuromato moraliter uniunlur, non sunt çeorsim accusanda. Denique siresponsa pœnitentis dent locum suspiçaiidi sodomiam^ de illà interrogetur ; et de illo nefando crimine légitima çu^picio habetur tum de iis qui cum eodem sexu tactus babuçrunt, tum de fornicariis qui toti se voluptati dederunt^ tum de con» jugatis qui omnes eastitatis regqlas sunt transgressi, ait rectè Theol, pract,; item si légitimé pœnitenlcm suspicaretur confessarius de bestialitate , de illâ esset interrogandus \ et de illo horrendo crimine légitima po*» test baberi suspieio de iis qui toti sunt ôediti s^çretoB pollutioni. »
(c Si erusbescat pœnitens, ait Soettler, reus tamen
appareat ,, jubeatup çor ad Deum elevare, de*
monstretur nécessitas hœc fatendi et quantum prœstet peccata uni confessario dicere, quàm e$i quondam in die judicii coram uni verso orbe manifesta fieri \ pi'omittatur Pei misericordia, venia, parva pœnitentia; moneatur ut recogitet horam mortis forte non longé distantem , et rogetur ut omnia fateatur , prout vellet se fassum esse in eâ borà ; interrogationibus circa bano materfam non diutiùs immoretur confessarius, sed ali* quo tempore circa aliam materiam interroget, ad prio^ rem posteà rediturus.
Si pœnitens videatur invalidas fecisse confessionnel ex defectu examinis, contritionis, propositi vel integnp confessionis, sic interrogari poterit : Modo ofinnia benè dixistij nihil amplnis sds, gandes ipse qxiod tandem consdmtiam tuam exo9ief*aveHs;p)imin çUiisconfça*
sionibm non tam benè hœc dixei^as, confessmitts te non ità interrogavit et tu eorum non recordaberis^ sed quare?. . . N&fi benè te examinaveras. . . quanto tempore te examinaveras?... tam sœpè peccasti^ non cogitabas peccatum hoc tantum malum esse. . . non proponebas ampliùs non committere?.,. promisisti te occasiones vitaiurum; sed nonnè ideo tantùm ut obtineres absolu^ tionem^ non serio proponens eas ampliùs mm adiré?. , Modh rectè hoc peccatum declarasti , nunquam ità declaraveras ; nonnè nesdebas qaomodh declarandum esset?... Non ausus es declarare, et cmifessarius rum te interrogavit ?. . . In posterum nihil ampliùs celabis ?. . Si yideatur fuisse peccatum adhuc occultaturus , nisi interrogatus fuisset , eî dicatur à confessario : Verebaris hoc peccatum mihi dedararcy gaudes quod interrogaverim... Si non interrogassem^ iUud ausus non fuis^ ses dicere ? »
Nota V. Cùm post necessaria quœsita pœnitentes inveniuntur non reî, statim sistendum, vehemensque horror de jam quœsitis incutiendus, quia non solùm summo opère cavendum ne ediscant quae nesciunt, sed ne tententur ea facere, Attamen ex centum ne unus forte facit quoi ad eo prudenter petitum est, dùm muM diù in vitio persévérant, quia nuUateniis aut non sufficienter fuerunt interrogati. Theol. pract, auct.
Nota 2®. Optandum quod confessarius prœcognoscat vitii turpis, in loco ubi audit confessiones, regnantem audaciam vel occultantem se turpitudinem ; quô enim majori in opprobrio est publica libido et quô rarior, eô sœpè frequentior sécréta et solitaria, eoque faciliùs
fc* 256 -^ {n contessione peccata réticentur. Ubi rara fomicaU< et caslitas multùm in laude, puellœ dîfBciliùs simpli' . ces amplesus conQtentur » t^uàm ftlilii Sornicatiopes Tfieot, pract, atict.