I. Adventus P. optimi et venerabilis Gloriot, Soc. Jesu

quem et ipsum ad nos confugere et apud nos duos annos commorari perturbatio cogebat. Hune mox elegi confessarium, et ipso duce, paulatim inclinavi ad pietatem et ad disciplinam cor meum.

2. Mors optimœ matris. Ineunte Januario i83i, infaustus nuntius nos revocavit repente inter nostros, et post paucos dies, piissime piissimamater transiit, 20a Januarii. Qua suavitate et majestate suis aupremum benedixit et valedixit ! Memoria memor ero ! Quam pulchra et magna tune mihi apparuit religio, sive in matre moriente sive in pâtre superstite! Jamvero Dominus vulnere ipso sanabat cor meum, et per œrumnam me magis ad se convertebat.

Anno i832, hic est œterna memoria dign,us, utpote vocationis sanctissimœ et charissimœ principium et initium, annos viginti natus, ad seminarium absque repugnantia, absque tamen desiderio reversus sum, futuri adhuc improvidus et inscius.

Porro ab initio P. Gloriot statim mihi suasit ut sacram tandem tonsuram exciperem. Nullum unquam vocationis sacerdotalis sœcularis desiderium senseram, sed nec tune sentiebam, de vita vero religiosa ne umbram quidem ideœ aut gustus in me perceperam. Nihilominus adeo me totum bono et sancto Patri credideram, ut passive me habere statuerim et sequi quocumque duxerit. Nunquam vero de statu religioso, multo minus de Societate ipsa, ne verbulum quidem fecit, vir vere prudens in Domino et plane supernaturalis; alioquin procul dubio non mihi propensionem, sed suspicionem suggessisset.

Porro in bis circumstantiis, Spiritus qui ubi vult spirat, et nemo scit unde veniat vel quo vadat, mihi insutflavit ex improviso neseio quam ignoti ciipidinem, desiderium scilicet cognoseendi libellum Exercitiorum S. P., de quo multa audieram ; desiderium bonum in se, sed in me tali qualis eram curiosum et puérile. Petii ergo a bono Pâtre ut ipse mihi suum libellum commodare vellet, quodlibenter fecit, nuUo aliunde verbo prorsus addito.

Ego vero in volvendo librum potius quam legendo; non equidem inveni quod sperabam, sed omnino quod non

quccrebam inveni. Nihil enim intellexi horum quse legebam. Sed ecce subito affulsit lux de cœlo; nam aliunde exire tam subitam, tam claram, tam suavem, tam constan tem, tam supra captum tenuitatis et pusillanimitatis meœ impossibile est : scilicet eo ipso die quo sacra tonsura insignitas fueram dumlibellummillies benedictumincerta volverem manu, Dominus fortiter et suaviter cor meum tetigitamore et desiderio Societalis Jesu : qui sensus semel natus, nunquam deinceps evanuit, sed potius vivus sempsr et preesens magis ac magis excrevit, cum elevatione, dilatatione, exultatione cordis mei.

Non igitur ego profecto elegi Dominum : Eheu ! quantum in me erat, omnia prœter ipsum elegeram! Sed ipse, et non alius, ipse elegit me et vocavit me et adduxit me in suam. nunc meam, societatem. Sicut enim non potueram ex me, tanquam ex me, tantam cogitare vocationem, sic nec ex me potuissem conceptam semel sequi et tandem consequi. Deus et Dominus pro me et in me cogitavit, voluit, fecit. Médium autem vocationis fuitaureus libellus Exercitiorum S. P. Benedictus Deus ! Charissima Exercitia ! Hœc meditabor; in his ero; juxta hœc vivam, cum his moriar, per hœc Jesuita factus sum et fiam.

Pro certo autem habeo sanctissimam Virginem Mariam milii non tantum irnmerenti, sed etiam indigno et rêvera inepto, pretiosissimum vocationis beneficium a suo Filio obtinuisse. Tune enim nec fere noveram, nec fere amabam Dominum Nostrum, sed Dominam nostram plurimum amare et credebam et gloriabar. Hanc, loco matrjs defunctos, in matrem elegeram, et ut matrem colebam. Talis devotio imperfecta valde et proprii amoris plena, indigna certe erat uUa mercede, quanto magis mercede tanta! Sed tamen mater misericordiœ non attendens mea mérita, sed respiciens meas miserias prœteritas, présentes et futuras, attraxit me miserans mei, et, tacenle et consentiente Domino, quasi furtim filiolum et servulum suum introduxit inter socios Filii sui.

Benedicta igitur in œternum et ultra nimium bona, nimium benigna Domina mea Maria, mater Domini mei

Jesu cui debeo totum quod habeo et quod sum ! Vere omnia bona mihi venerunt pariter cum illa.

Abscondi tamen in corde meo vocationem meam, nec secretum, cui vix ipse credere, nemini penitus aperire audebam. Anno tantum exeunte, cum P. Gloriot demum profecturo nec amplius reversuro valedicerem, pauca protuli non sine timoré et rubore quibus ipse pauca quasi obiter retulit. Res profecto ibi hœsisset et sensim in nihilum abiisset. nisi Dominus gratiam interiorem providentia exteriori adjuvisset, et velut ad manum me traxerit, et per viam rectam ad bravium vocationis deduxerit,

Anno i833, absente P. Gloriot qui nec responsurn reliquerat, jam soli mihi duos insperatos comités adjunxit Deus quorum unus fuerat, alter futurus erat e Societate Jesu. Primus fuit bonus et pauper ille Duquesna3'', a Societate nuper nescio quomodo et quare separatus, qui ingens illius desiderium et incredibilem amorem abstulerat^ deque ea mihi per duos annos toto ore, toto corde loquebatur.

Secundus fuitapueris carissimus condiscipulus et ami eus, Emilius Cor Die.enim octava Decembris i832, in festo ImmaculatœConceptionis, epistolam accipitaP.Gloriot qui ipsum certiorem facit de mea vocatione, monetque at vicissim certiorem me faciat de sua, et sic in posterum res nostras utpote similes simul esse transigendas. O quantum gaudium suum et meum ! qualis recreatio vespertina! Ex hac prcesertim die vocationem meam, auspice Virgine Immaculata, quasi datam amo. Hue usque ab uno anno circiter, initium aliquod tantummodo erat, cogitationes et desideria quasi de re chimœrica. Hœc est illa diesquse mihi responsum attulit, spem fecit, addidit animum, média subministravit, confirmavrt propositum et in decretum mutavit. Unde in historia meœ vocationis fuit ex tune epocha maxima. sicut in principio, ita et in fine. Quoad vixero,reliqui8e cogitationis hune diemfestum agent mihi!

Ambo una venerabilem episcopum de Lesquen adivimus qui nos peramanter excepit, et primo quidem distulit, secundo autem consensit. Benedictas senex!

Amicus meus matris consensum statim habuit ac postulavit; ego contra ad annum alterum a pâtre, Deo permittente, sum dilatas. Ergo junior ille, sed paratior, citius cucurrit et primo intravit. Recordor adhuc id circiteitemporis, cum unus ab altero separandus erat, quoddam somnium habuisse, sed vividum adeo et in sua série cohccrens et constans ut e memoria nunquam exciderit

Mihi visus est amicus jacens in feretro totus vivens et ridens, quem sui parentes et amici, ex quibus ego, dei'elébant ad sepulchrum.

Horrebamtoto corpore quando cernebam eum sic vivum sepeliri ; ille vero placide me respiciebat cum his verbis ; Ni si granum Irumenti mortuum fuerit, Ipsum solum manet. Eratne figura aut veritas?

Manendum igitur mihi fuit uno adhuc anno, Theologiœ quarto, totus in exspectatione. In isto desiderii statu, abunde mihi dabat Deus id quo egebam, trahens me qua trahi poteram sensibilem per sensibilia; faciebat gratiam 6uam, qualis erat mea devotio, ut esset congrua.

Memini quod per vacationes cam forte visitarem sanc tissinium. mihi incidit subita cogitatio emendi quemdam libellum cujus titulus solus mihi notus erat. Porro prœcise vita erat V. Berchmans quam legi cum exultatione et post me pater cum multis lacr3^mis.

Tandem sub anni finem, volente pâtre et permittente R P. provinciali. in festo SS. Trinitatis, cum frater meus ad sacerdotium assumeretur, ego subdiaconus consecratus sum.

Approximante denique fine probationis, admonui patrem qui statim, ut est plenus fide et fortitudine, promisse stetit.

Die igitur 7a Octobris 1834, petita et accepta benedictione avœ et patris, sex amplexatus sorores, omnibus dixi vale, cumque fletus factus esset omnium, sanctus pater dixit : Eia digne Deo sacrificiam peragamus. et ipse pedibus, aperto capite, per urbem me comitatus est ad portas usque, nec rediit donec currus nobiscum abriperetur.

Fratrer me Lutetiam usque prosecutus est : inde vero

solus perrexi et die 1 7a Octobris ingressus sum in Melanensem probationis domum a sancto magistro de Villefort exceptus, qui mihi aiebat : Frater, plura habes acquirenda quam corrigenda.

Inter novitios meminisse juvat F, Denis, angeli mei, P. Estève, F Petit, necnon amici qui me preecedenti anno in sœculo reliquerat.

Post mensem circiter abiit, Romam vocatus P. de Villefort, quem nemo qui semel vidit, non amavit. Cui successit P. Pouty.

Tune statim magna Exercitia S. P. aggressi sumus. Ego vero in illis, sicut et ante illa, in statu violente versabar. Vix novitiatum ingressus. omnia evanescere vidi ; devotionem, spem, proposita. Finisse credideram et nec etiam incepisse animadverti ; omnia obstacula putaveram superasse et evasisse, et sensi supeiesse adhuc obstaculum unum et quidem impedimentam omnium maximum, nempe meipsum. Unde remansi attonitus, subtristis, stupens et tremens. Très hebdomadas Exercitiorum in tempestate transegi.

Cum ecce in ipsa die vacationis ante 4am hebdomadam, iussus sum cum amico et Fratre proficisci initio Decembris, et transire ad domum probationis Avenionensem, tanc temporis denuo apertam.

In via venerati sumus Annecii S. F. Salesium, a quo beneficium accepi crumenee recuperatœ, Lugduni vero, D. N. Fori veteris.

Sed mutando loca, non me mutavi, nec jam per novitiatum totum tranquillitatem, serenitatem et libertatem unquam inveni. Quantum passus sum! Juste quidem, imo necessario ex mea parte, ex parte Dei misericorditer. Omnia mihi tœdium et repugnantiam afiferebant; omnibus superioribus et Fratribus oneri esse putabam; ad omnia me impotentem et ineptum fore sentiebam. Quoties me vocabat P. Solente, magister noviliorum. vel quoties adventabat P. Provincialis, cui de meis rébus reddenda ratio erat, persuasum mihi erat me hac vice dimissum irieSocietate.

Et cum me adeo implicatum explicare nescirem, non me intelligebant superiores, et tum P. Magister, tum P. Provincialis me videntes in tanta molestia, existimabant me sane perteesum esse meœ vocajtionis, et mihi dicebant me tandem liberum esse et posse abire si vellem. Eheu! hoc unum timebam.

Dominus quippe in istis perturbationibus integrum et incoiume servavit in corde meo propositum vivendi et moriendi in hac et cum hac societate Jesu. et hsec mea <:antilena erat : potius conteri quam egredi. Porro hœc omnia mala in bona conversa sunt : voluntas confirmata, excussœ nonnuUœ illusiones, amor proprius non correctus quidem, sed mihi patefactus saltem.

Mense Junio i835 missus sum peregrinus cum alio novitio, pedestri itinere, mendicans, per mensem, ad S. Régis sepulchrum et ad Virginis Aniciensis sanctuarium.

Mense autem Augusto i836, separatis provinciis Parisiensi et Lugdunensi, ad novum S'i Acheoli novitiatum translati sumus, P. Rubillon magistro.

Ibi obtinui facultatem iterandi in particulari magna Exercitia S. P. quœ prima vice pro me in vanum abierant. Tuncque res paulo melius cessit et ' quœdam facta estpax. Denique die 17a Octobris i836 octava S. F. Borgiœ, contentissimus prima emisi vota.

Ipsamet aut insequenti die missus sum in collegium Namurcense physicœ et mathesi qui hoc anno studerem.

Hoc anno bona et sancta avia, ut vixerat, obiit in pace Domini, die 7a Novembris i836.

Dein ad S. Acheoli scholasticatum revocatus, anno 1887 exeunte, inter scholares tertii anni studui theologice. Hoc anno i838, die 14a Juhi, angeUca soror Victorina inter Jesu et Mariœ manus animam posuit.

Eodem anno, die 22 Septembris. cum PP. Lajnes et Lebreton ordinatus sum diaconus et presbyter et die23aprimum feci sacrum ad altare D. N. septem dolorum S"' Acheoli, in honorem Dominée meœ.

Decurrente autem Decembri, jubente gubernio, e Sancto Acheolo ad Brugeltetense collegium commigrandum fuit.

Ibidem anno iSSg, theologia absoluta, ultimo ad gradum examine functus sum.

Inter condiscipulos in theologia memini P. Bigot, humilitate et charitate conspicui.

Anno 1840, rhetorices studio vacavi; hocce anno, nocte média a 25 ad 26 Februarii, connovitius angelicus F. Petit e vita hac labili ad œternam transiit.

Anno 1841 docui mediam grammaticam; annis 1842 et 1843 humanitates; anno 1844 rhetoricam nostros. Annis 1845 et 1846 fui prœfectus rerum spiritualium, sodalitatis dirèctor, concionator.

Tune ad tertii anni probationem peragendam, anno 1847 missus sum instructore P. Fouillot, D. N. d'Ay auspice, cum S. Fr. Régis.

P. Fouillot a primo intuitu dixit mihi : « EstovirExercitiorum. » Rêvera hoc anno primum affectus sum valde et unice ad Exercitia et ad Institutum. NuUa alia lectio magis mentem élevât, cor dilatât, voluntatem impellit.

Mense Novembri peracta intègre magna Exercitia et absoluta, die 8a Decembris, per absolutam mei consecrationem et deditionem B. M. V. I.

Sub anni finem, Lutetiam vocatus ut operarius in residentia Sti Germani mansionem feci.

Recordor quomodo me invenerim solum in tanta multitudine et impeditum et defectum, nuUo scilicet consiliario, hortatore nullo ; quisque suis rébus vacabat. Bonum mihi est id incommodi experientia sensisse. Ubique, sed hic prœsertim, novus frater a vetere fratre adjuvandus.

Hoc anno etiam 1848, supervenit magna Reipublicœ procella cum timoribus, sed sine malo.

Roma, sub anni finem, ad nos commoraturus venit P. de Ravignan a me quondam solummodo visus et salutatus, dum vacarem Exercitiis ad S. Acheolum, ipse vero tune Parisios profecturus ut concionum cursum inciperet, in horto deambulantem me quœsiit et blande affatus, orationibus se commendavit et me complexus est. Tantam humilitatem et charitatem valde miratus sum, et ex hoc nescio quo instinctu cor meum in ipsius nomen ferebatur.

Ubi igitur ambo loco conjuncti fuimus, simul et arctiori vinculo fuimus uniti. Eheu! sed quam dispar conditio! [pse totus cor, nullus ego. Unde multa mihi contulit nec novi alium qui pro me tôt et t-anta fecerit; ego quid reddidi? Nec bonorum meorum ipsum feci participera, nec me suorum malorum consortem.

Dies 8a Decembris 1848, maximum mihi bonum et gaudium attulit, nec satis mirari queo suavissimam dispositionem Providentiœ quœ, sane suadente Maria, taie beneficium tali die dederit. Res enim erat extra et contra morem et regulam. et opus fuit vera dispensatione admodum Reverendi Patris Generalis, quam profecto non postulavi, de qua nec suspicatus sum. Ultima vota nuncupare debueram de more die 2a Februarii 1849; sed cura tempera essent nubila et incerta. impetravit P. de Ravignan et bénigne concessit Pater Generalis temporis prœfixi abbreviationem, mihique nihil taie opinanti nuntiatum est faciendam esse quatuor votorum professionem in festo Immaculatœ Conceptionis; Maria consumm'ante, propria quasi manu, quod inchoarat et ipsamet die qua incœperat. Rêvera una cum P. Fessard, olim connovitio, in manus Patris Rubillon, provincialis, olim magistri, vota emisi in sacello domestico domus, testibus Domino iNIollevaut, directore S. Sulpitii, et Domino Cauchy.

Anne i85i decedente, loco P. de Ravignan, superior domus, stupentibus omnibus, renuntiatus sum.

Soror Paulina sanctissime et placidissime e claustro in cœlum migravit, die 14a Januarii i85o.

Soror Sidonia, repentina morte correpta, pie abiit ad meliorem sponsum, die i5a Decembris.

Soror Félicitas sancte 'et béate in Dno quievit die Sa Januarii i853.

Optimus pater fortissime et suavissime obiit die 28a Julii i855.

3r Januarii i858 sub fînem annui secessus, sensi desupsr datum quasi gustum Exercitiorum spiritualium S. P. Utinam detur spiritus et fiam homo unius libri!

Die 26a Februarii piissime quiescit a laboribus carissimus P. de Ravignan.