‹ Les anciennes bibliothèques de Paris; églises, monastères, colléges, etc.;Chapitre 36 sur 132 · L. POLTRELLI · texte numérisé non relu

L. POLTRELLI

.le Pasquier Bon Homme, l'ung des quatre principaulx libraires de l'Université de Paris, confesse avoir vendu aux maistre et escoliers du collège d'Aulun une Nouvelle .lehan Andre'e'" sur le Sexte, avec les Mercuriales d'iceluy, tout en ung volume; commencent ou second fueiilet : rflmmutat,i5 et finissent ou penultime : frGloria super;T) pour le pris et somme de treize escus; la quelle somme j'ay receu, et m'en tieng pour content et bien payé, et promès iceulx desusnommés envers tous et contre tous garentir. Item, depuis j'ay recou dix sols pour avoir relié la première partie saint Thomas et pour avoir garny le Quart dudict saint Thomas, tesmoing mon signe manuel cy mis. Le xxiiii" jour de mars avant Pasques mil cccc lxvii.

Bon Homme.

Ego Johannes Marescali, in artibus magister et injure canonico licentiatus, conliteor vendidisse magistris et bursariis collegii Eduensis, fundati Parisius, quasdam Decretales incipientes in secundo folio anteriori, in textu : frEt illa non est generans neque genita,n et finientes in penultimo folio : rrln diocesi tua vaca;" pro precio et summa viginti sex scutorum auri, (|uaiii confiteor récépissé, ac de eadem quitto dictos magistros et bursarios, et garanlisare promitto adversus quoscumque, teste signo meo manuali hic apposito. Anno Domini millésime cccc" Lxvni", die prima mensis junii.

Marescali.

Ego Bellengarius Mercatoris, presbiter, magister in Iheologia ac magister venerabilis collegii .lusticie, diocesis Rothomagensis oriundus, confiteor vendidisse venerabiiibus magistro et scolaribus bursariis collegii Eduensis, Parisius fundati , quatuor scripta Johannis Scoti, quorum primum iiici])it in secundo folio : «N. . . . esl,-n et finit in penultimo : trSed non;n item, secundum incipit in secundo folio : tfVerbo et,n et finit in penultimo : frNon vult;» item, tercium incipit in secundo folio : ^El infinitas,T) et finit in penultimo ante tabulam : f^Nova in quantum pi ilem, quartum incipit in secundo folio : rrPeccator est,n et finit in penullimo : «Prêter illum.-^ Et hoc pro precio viginti scutorum auri que realiter et manualiter ab eis recepi; et promisi promictoque dictos libres erga omnes garanlizare, teste signo meo manuali hic apposito. Anno Domini niillesimo cccc'"" sexagesimo octavo, die vero xxvii" mensis junii.

Berengarius Mercator.

Ego Stephanus (lervasii , presbiter, in tbeologia magister et venerabilis collegii Arecurie '•^1 |)riii-

Voyez ci-dessus, p. 7/1, note 5. Jean André Pour Harcuriw ou Haricvrite, le collège

a intitulé Novellœ ses commentaires sur les Décré- d'Harcourt. talcs ot sur le Sexte.

COLLÈGE D AUTIIN. 85

cipalis magister ac provlsor, confileor vendidisso vonerabilibus magislro ot scolaribus bursariis coUegii Eduensis, Parisius i'undali, qucndam librum in pergaiiiono, vocatum : Terciam parterii Summo sancti Tboiiic do A([iiiiio, incipieiitem in secundo folio : rr Angustias, n o.l fmicntein in piMiulfinio ante tabulam : rSicut liiiea;n pro precio decem scutoriim, qiio ab ((isdein magislro et scoiaribiis confiteor récépissé , et eos quicto; et dictum libruin promisi et promicto garentisare adversus quoscumque, teste signo meo manuali hic apposito. Anno Doniini milicsimo «piadringentesimo sexagesimo octavo, el die tercia niensis decembris.

Gervasii.

Je Pasquior IJon Houmie, l un des ([uatri! |)rincipaulx libraires de l'Université de Paris, confesse avoir vendu aux maislres et escoliers du coHiége d'Authun deux livres en parchemin, nommez : Le Premier et le Second de l'escript de saint Thomas; le Premier commençant au second feullet : rrFinem proporcionenti , ^ et finissant devant la tabh; au penultime : frDe isia rafrtione;^ et le Second commençant au second feullet: rfMundus constat, '5 et finissant devant la table au penullinu' : tt Absolvenle sed de; 15 pour le pris et somme de neuf escus et seze solz parisis, la quelle somme j'ay receu et m'en tiens pour content et bien paie; et pi-omectz iceulx dessus nommez envers et contre tous garentir, tesmoing mon seing manuel cy mis. Le vu* jour de décembre, l'an mil quatre cens soixante et huit.

Bon Hommk.

Je Jehan Guymier, Wm des quatre principaulx libraires de l'Université de Paris, confesse avoir vendu aux maisire et escoliers du colliége d'Authun, c'est assavoir : Métaphisique, Ethiques, Politiques et la Réfhorique d'Aristote, tout en ung volume escrips en parchemin en loctre de forme, commençant le dit total volume au second feullet : rrLevia homini noscere,'» et finissant au penultime : frSi ipsi nostri;'^ pour le pris et somme de quatre escus d'or, la quelle somme j'ay receu et m'en tiens pour content et bien paie; et promectz iceulx dessus nommez envers tous et contre tous garantir, tesmoing mon seing manuel cy mis. Le w" jour d'avril , fan mil quatre cens soixante neuf.

J. Guymier.

Ego Bardinus Heredis, dyocesis Rothomagensis, vendidi magislro et bursariis collegii Eduensis, Parisius fundati , Quolibeta sancti Thome. in pcrgameno, incipientia in 2° folio: "In Chrislo t^non fuit,T) et finientia in penultirao ante tabulam : rrHumanitatem;T) precio quatuor scutorum auri,que realiler recepi, et eos quilto; quem quidem librum promitto eis garantizare apud quoscumque, teste signo meo manuali hic apposito. Anno Domini m° cccc sexagesimo nono, et die vicesima secunda januarii.

Bardinus.

Je Pasquier Bon Homme, l'un des quatre principaulx libraires de l'Université de Paris, confesse avoir vendu aux maistre et escoliers boursiers du colliége d'Authun quatre livres de la Somme de frère Asteuxe'^', de l'ordre des frères Mineurs, en parchemin et en cayers, commençant au second feulliel : frDicturi ergo in hoc libro,Ti et finissant au penultime devant la table : ••Utrum hoc sacramentum in antiquo;^ pour le pris et somme de seze escuz d'or, laquelle somme j'ay receue et m'en tiens pour content et bien paié; et promectz iceulx dessus nommez livres garentir envers tous et contre tous, tesmoing mon seing manuel cy mis. Le xvii" jour de may, l'an mil cccc soixante dix.

Bon Homme.

Le minorité Astesano. L'ouvrage cité ici a pour litre tantôt Summa Astesana, tantôt Stimma de casibvs comcicnhœ; il a été imprimé en liGg.

Jo Pasquier Bon Homme, l'im des quatre principaulx libraires de l'Universilé de Paris, confesse avoir vendu aux maislre et escoliers boursiers du coliiejje d'Authun unes Clémentines, en [»arcbemin, avec la glose ordinaire , commençans au second leullet : r Vobis sub nosira , n et finissans au penultime : rtEt articules ad causam;'i et ce pour le pris el somme de six escuz et demy d'or, la quelle somme j'ay receue et en quicte les dits maistre et escoliers; et leur promectz garantir les dites Clémentines envers tous et contre tous, tesmoing mon seing manuel cy mis. Le xx° jour de juillet, l'an mil quatre cens soixante unze.

Bon Homme.

Ego frater Estephanus Brulefer, ordinis fralrum Minorum, confiteor vendidisse magistro et scolaribus bursariis venerabilis collegii Eduensis, Parisius fundati, quodam Ouollibela Johannis Scoti, in pergameno scripta, incipientia in 2° folio : tt Inlelligitur |»er diflinitionem id quod inff telligilur per diflinitum,Ti et finientia in ante penultimo : ffEt lotaliter cui lalia;^ et hoc precio quadraginta solidorum Parisiensium, quos vero quicto, et dicta QuoHibeta garentizare promiclo; el in fidem et testimonium promissorum meum signum manuale hic Parisius apposui. Anno Domini millesimo cccc""" septuagesimo quarto, et die septima mensis septembris.

F. Stephanus Brulefer.

Cotte bibliothèque, rassemblée au prix de tant de soins et de tant de dépenses, lut, en 1 67 G , presque anéantie par des voleurs; au nombre des ouvrages enlevés figuraient, entre autres, tous les manuscrits du fondateur. Il paraît que les voleurs furent arrêtés et poursuivis; car, suivant J. Dubreul, Pierre de Montclial, alors boursier du collège, adressa au rapporteur de Talfaire les vers suivants :

Donec Palladium Trojana mansit in arce.

Non sunt victrices Pergama passa manus.

Hoc ubi nocturno Diomedes abstulit astu ,

Concidit, heu! Danaum Troia superba dolis. Quid nisi venturum expecles, domus Heddua'*', casum ,

Heddua Palladio (proh dolor!) orba tuo?

Cui lot priscorum preciosa volumina Pairum

Subripuil vafra furcifer arle latro.

Vos, o purpurei, veneranda oracula, Patres,

Quos pênes est tanli criminis arbilrium, Vos pielas, vos jura rogant, succurrile rébus. Ut cadat in dirum débita pœna caput'-'.

Ici s'arrête pour nous l'histoire de la bibliothèque du collège d'Autun. 11 est probable que cet événement ralentit beaucoup le zèle des boursiers en faveur de leur collection, et que ce qui restait de celle-ci au xyu!*" siècle devint la propriété du collège Louis le Grand, qui, en 176/1, absorba la vieille fondation du cardinal Beiirand. Les bâtiments de ce collège furent alors affectés à l'école gratuite de dessin; ils ont été aliénés en 1807.

Pour Edua. Il nous a été impossible de trouver dans la

J. Dubreui, Théâtre des antiquitez de Paris, Bibliothèque des Pères le passage auquel renvoie P- Sa^- Dubreul avant de citer ces vers.

FaC-si.nile hehogrtirhiquo.

ÎUn de B. Jaillot ( d7i7).

Page 1