Jan

Supplément B.

Looft Godt in Raspoer den 16 May us Ao, 1610.

Dat het den mensche gemeenlyck door schickinge Godes tegens syn voomemen gaet, liebbe ick dese reyse taemelyck mijns persoons aengaende wel ervaeren, akoo UE. uyt dese myiie schryvens eenichsints sal moghen vememen. Omme dan onbekende Vrient ende Lantsman UE. niet onbewust te laeten, sal ick alhier myne reyse in 'i corte verhaelen. Also den Coninck van Persien synen Ambassadeur aen den Keyser van Duytslandt gesonden, ende ick my terselver tyt in 't Hoff in dienst vindende , liet my aennemen omme den Koninck van Persien voor schilder te dienen met noch eenighe Constenaers meer , die doch aile door langhe reyse syn achtergebleven ; also wy dan anno 1605 den % November van Prage syn vereyst naar Pomeren, omme also onse reys door Moscovien te nemen, mosten tôt Straelsont verwinteren van weglien dat het te laet in het jaer was om naer de Nerve te scheepen. De winter gepasseert, naemen onse reys naer Moscovien, daer wij de pas gesloten vonden van weghen dat de Grootvorst Demetri vormoort was, ende alsoo daer gheen hoope (was) omme te passeren van weghen de beroerte aldaer , heeft ons de Graef van Mansfelt, Overste Generael van den Coninck in Sweeden, naer Stockholm gesonden, aldaer onsen Ambassadoor seer wel ontvangen, ende groote eere geschiet is. Den Coninck heeft groote moeyte gedaen om onse Ambassadoor naer den Moscover te helpen , doch twee jaeren daer te met vergeefsch wachtende in Zweeden doorbrengende , ende aile hoop omme te passeeren verlooren, sijn geresolveert weder naer Dnyts-

lant te reysen. So lieeft ons den Coninck naer El&borch gesonden, daer wy weder verwinterden, ende daemaerin Mey 1608 te scheep gingen omme naer Emden te vaeren^doch door tegenwint ende groote stonn mosten in Hollant in^ met groot peryckel. Ende tôt Amsterdam seer wel ont£angen synde ende heerlijck getracteert geworden, heeft onsen Ambassadoor hem seer verwondert van de groote macht te water die hy aldaer sach. Also resolveerde de Ambassadoor naer Brabant te reysen^ omme hem te beraeden met de Hertoch, des Keizers broeder, van weghen syn reyse naar Persien. So sonden ons de Heeren van Amsterdam met groote eere naer den Haech , omme met Syn Excellentie Graeff Mauritius te spreecken, aldaer den Ambassadoor oock groote eere geschiet is, ende naer dat den Ambassadoor bij Syne Excellentie te gast geweest is, ende naer veel reden met malcanders, daer ick voor taelman diende, gaff ons Syne Excellentie paspoort omme naer Brabant te reysen , ende oock om de vredehandelinge , synde also met twee Edelluyden van Syne Excellentie naar Antwerpen gevaeren, ende door bevel van Graeff Mauritius, in aile steden van Hollant met groote eere ontvangen ende getracteert geworden, ende tôt Antwerpen gecomeu, syn gepasseert naer Brussel daer wy den Hertoch vonden , die den Ambassadoor groote eere liet doen , ende riet onsen Ambassadoor aen den Keyser te schryven , ende dat wy nnar Spangien souden reysen ende aldaer antwoort verwachten, sont also den Ambassadoor naerDuvnkercken omme aldaer te embarkeeren, daer wy den Perrel *) , een schip also genaempt, gereet vonden om ons naer St. Lucar te seylen, ende liadden passpoort van Syne Excellentie; quamen also te St. Lucar in de haven, ende van daer naer Madril ^) gereyst omme met den Koninck Philippe te spreecken, ende naer twee maenden heeft ons den Koninck naer Lisbons) gezonden, omme also met Dom Ruy

») Parel. ^) Madrid. ») Lissabon.

Lorenes Tameres ? , tegenwoordich Vice Rey van Indien , te embarkeren, ende syn den 24 S^er 1608 van Lisbon afgevaeren mit 4 scheepen met een karreveel. Den Vice Eey was op een Boskaynder , ende wij op een Hamborclis schip , genaemt de RoodeLeeuw, omtrent van 130 last; het andere waeren 2 HoUantsche scheepen, het eene gecoft ende het ander genomen op de cust van Guinée, een pinas, een welbeseylt scheepke. Onder de Eylanden van Canarien , verlooren wy de Vice Eey met de Pinas in een grooten storm, omtrent 20 daegen duyrende, cregen goeden wint ende seylden onsen coers,quaemen den 23 April in Mossarabycke, daer wy tydinge cregen, dat den Vice Rey omtrent 2 daegen te vooren daer voorby was geseylt naer de baey van Krimbon ? , omme aldaer te verwinteren. Wij lichten onse anckers ende syn hem gevolcht. Ick ben alhier seer sieck geworden van een heete coorts die my wel drie maanden bybleeff. Den Vice Rey liet alhier seer eygentlyk naar my vememen , wat ick voor een was, d'een seyde dit, d^ander dat, ende seyden dat ick een HoUantsche Spie ofte verraeder was, uytgesonden omme het lant te verspyen. Ick seyde my een Hoochduyts te wesen, ende toonde mijn bescheyt van den Keyser, de spraeck was my oock dienstich hiertoe; doch also ons de Vice Rey naar Mossambycke sont, so schreef den Vice Bey aan den Capiteyn van Mombas^) datais den Ambassadoor sonde embarkeeren naer Ormus, dat men mij soude gevangen houden ende niet naer Ormus laeten vaeren, omme also my met de eerste gelegentheyt naer Goa te seynden , hetwelcke also geschieden. Wierpen my daer in

den tronck , tôt dat een schip van *) syn laedinge

hadde, ende sonden my daermede over, ende most daer weder in den tronck , tôt dat de Kaffyl ') naer Goa reet was ; doen sonden se my naer Goa, daer ick weder verwaert*) werde tôt dat my de Vice Rey voor hem komen liet; vraechde

>) Mombaza. «) Ondaideljjk. 8} Kaffiîa s Karavane. -*) Bewaard.

wat ick voor een was, ick antwoorde een Schilder uyt Duytslant, aengenomen omme den Coninck van Persien te dienen. Eiide daer jegenwoordicli wesende een Hoochduytse van Auspurch *) genoempt Ferdinand de Croon , die veele jaeren in Goa gewoont ende seer rijck coopman, beval den Vice Eey my t^examineeren, dewelcke niet connende vernemen dan dat ick een Hoogduyts was, wert my de hant op \ hooft geleyt, ende voor des Vice Eys schilder aangenomen, met belofte van groote merce ^). Doch alsomende vreemden vast in de inqnisitie begon te leggen, ak een Antwerper ende nocb 2 Duitsen *) aile diamantsnijders , dat mijn goede compagnons waeren , so nam ick myn tyt waer , naer dat ick 2 maent vry van de ge^angenisse geweest waere ende vlnchte in dees Conincks syn lant. Ende hier aen ^t HofiF comcnde, den Coninck als een groot liefhebber van ons Const, hadde alreede de tydinge dat ick gecomen was , ende liet my , also ick van 't peerd getreden (was) , terstont voor hem comen. Vraechde wat ick voor een was, daer ick hem ailes beschey t afif gafiF. Den Coninck seyde lange tijt gewenst te hebben naer een Schilder uyt ons lantj liet mij met grooten eere van hem (gaen) my met clederen vercierende naer des lants gebruijck. Den Koninck beval mij wat te maecken ; des Konincks overste Raet ende Secretaris nam my met hem in syn palleys, ick deede myn best dat ick in vifthyen daegen, een stucksken veerdich maeckte van IJellehooch ende een elle breedt , van Bachus , Venus ende Cupido ; hetwelcke den Koninck also bevallen hceffc , dat het wel 2 uijren op syn schoot hielt, ondertusschen met my spreeckende ende vraechde my ofF ick hem een tyt wilde dienen , beloovende my groote incomen te geven. ick seyde hem dienst toe, liet my met grooter eere van hem, liet mywedereen cleet geven met een buidel met 500 Pagoden^) aen geltj

*) Augsburg. 2) Weldaden , belooning, ^) Holianders. *) In 1691 was 1 Pagode z=./ 6 — : Ziebrief vanHeda, J Pagood z^ 1^ stuk van 8°. waar de waarde minder wordt gesteld.

beval my eenich werk te inaeckeu, endç in 't werk syude qiiain mij weder een groote koorts overvallen, docli nu weder door Godts hulpe aen de beterhant. Den Koninck jiet oock groote vlyt doen om mjn gesontheyt. Dit hebbe ick IjE. in 't cort, dooh lange naer myn voornemen, tôt een intrede van myn vriendelyck versoeck aen UE. willen schryven, verwacbtende met vaste hoop een antwoort op myn schry ven. Myn onbekende Vrient ende Lantsman , myn versoeck aen UE. is dese, oflf ick een briefif naer HoUant door liulp van UE. aen myn moeder mocht schryven, met eenich. cleyn cargesoen , omme also te laeten weten waer dat ick voilent ben , ende UE. hem geweerdichde my te laeten weten hoe het met de vreede in Hollant is gegaen; de Portugeesen seggen vast van vreede, doch ick cant swaerlyck gelooven , ende so der yet is dat my , als een lieffhebber , mocht verheugen; doch UE. sal hierinne doen naer syn welgevallen. Hiermede syt den almoghende in ghenaedebevolen , die UE. verleene een gelucksalige gesontheyt. amen. Van Goa syn er schepen affgevaeren naer Malacca, in meeninghe eerst U aldaer in Maselipatan *) te komen versoecken; Godt verleene UE. voorsichticheyt ende gelnck. Den brenger deses is een groot vriendt van onsnatie, ende hy was my seer behulpsaem in myne vlucht van Goa hier aen dese syde. Hy is een jode genaempt Mansoort. Verhoope als noch op antwoort ende so ick het met eenighe dienst verschuldigen can, ben sulcx altyt bereyt.

') Mazulipatam.

{waa ondert.)

UE. Dienaer

CORNELIS CLAESZ. HEDA

VAN HAERLEM.

Supplénent C<

Aen de JEdeîe Ileeren de Heeren, Bewinthehberen der Oost Indisse Compangie^ eic.

U. E. Aengename drie mesyuen als copyen van de voor. gaende, met scip swarten beer gesoBden, neeuens de 3 boecken my seer lief , so als een Herbariiim Dodoney met het medesynboeck Caroli batti, ende Jan Huigen van Linscoten, synmy deesen 17 May 1617 wel geworden, waer meede speurende het vriendelick genegeu harte t^ my waerts U. E. Altyt gewillich diener, ua dit gering vennoogen sal niet manqueren so veel den tyt ende ooehassi sal ofifresseren U. E. verzoeck nae te comen.

Maer myns bedinckens den negotie van diamanten tôt weynich profijt van U. E. soude gescieden, dat boouen 75 ten hondert niet en soude gescieden, na den Prys Corant vaut Vaderlandt so ick alhier gesien hebbe. In de myne *) mocbt wel meer profyt syn , daer twee tôt hondert ten hon-

*) M\)ncn, Diamant myneîi.

dert ende meer mochte coomen^ so daer dnchtichge persoonen die i^ffaeck ende Landt condich waeren. Want is wat perycTileTis , door de oneenicheyt ende quade r^eEÛ^ hier te Lande ; doch besluitelick ig meer een handel van partikulieren die geen Cargasoen op sceepen mogen Imbarqueren, ende die met liclite gaste met weynichger gewin laeten conteiiteeren.

Den prys van diamanten goet scoon wyt? goet, hetmangelyn van 10 tôt 16 pagoden, platte steenen, genaempt Laskes van 8 tôt 12 pagoden, den pagod tôt anderhalf stuck van achten ').

Ick Sende U. E. alhier een proeve van Booras ^) die de goutsmeden in 't sondieren gebruicken. Ick vermeen dat het deselue boras is, die de Venetianen onder haeren name so lang sekreet hebben gebouden ^) , U. E. kanse aldaer laeten probeeren , ende so de selue goet wert beuonden , so soude men van een, twintich connen maeken; is per aduise.

Hier neuens gaet eenklaynpacksken, gesonden aen myne moeder, neenens mynebertelykegroet, met 20 onsen Oltramarijn blauw, van het alderbesten dat Ick hier in des Coonincks guarde Robbe heb gevonden, met noch drie StuckgensLinwant van Patan *) , het welcke sy ailes tôt haere welgevallen mach gebrucken; het Oltramarijnblau , sal by den Const Eycken Fransoys Badens , vermaert scilder, wel gepriseert werden, ofte van mynen meister Comelis Comelisz. Scilder tôt haerlem so sy het hemels Licht noch aenscouwen, dat haer godt met gelucksaHchayt wil verleenen.

Myn vriendt Lyck versoeck Aen U. E. so het gelegenhayt gaeue, also Ick vastelyck verhoopehet Vaderland nocheens te coomen sien , dat Ick als dan met fauor mochte Imbarkeeren

1) Een Stuk van achten =: / 2,50.

2) Borax.

B) Id margine staat, hier in hallagat connen sy het selve maeken. *) Mazulipatam?

Pages 198 lignes 6 au lieu de hospèce

If

fi

ff

tt

it

If

couvenir

#pour

# Maetertius

lisez

hospice

convenir

chez

Maesteriius

Suppléniel\'p

• j jLuimkf

^) Johanigô à Bloemendael, en Téglise réfomiée, 4am; an baptême da premier enfant du s^ de tisserand de toiles et de messager sai; son éponse fat inhumée en régliée de S

*) JohanifOQ. van Ostade, n^ 411, est transcrit le^^ d'A. van Ostade. lia même tombe fut dlirk van der Stoel.

^) Hendrit les professions de tisserand . et de marcbtehoutstraat. Le 23 Décembre

I 1722 elle ^poux de Maria van Ostade,

enfants et Uade, vendu à Rotterdam en 1867 , et di habitait la susdite ville.

/j ^ Jeroem

«^ Ai:gourd' Hollande et résidant en cette ville de Hai, notaire, qui déclara céder •en pleine |e son mobilier ^ parmi lequel «ne se troi^ Ostade lui avait fournie en «'draps, lay^arge du comparant, et être *payé par h

L'épouse de

Supplé-eiit IgOEF.

Willem Su^ef mestre et con^g j^ conseiller secr.aeQ.

I, prince d'O.

Aefjei

^le diédée De cette un

loef, Suy-

Suy-

r>els , e la

loef,

rent:

I. Léonard Suyderhoef, épouse IJtsen fille d'Antonis. Dé^ cédé sans enfants.