DISCOURS DU CARDINAL BORGIA A VALENCE

Dies tandem illuxit, venerabiles in Ghristo Fratres, quam scmper optaram : semper quaesitam ante bac, tempora non permisere. Venimus ad sponsam nostram , Valentinam Ecclesiam, gloriam sacerdotii, toto orbe illustrera ; recognoscimus populum nostrse custodise creditum , religione , et flde, nulli Christian» urbi cedentem. Contemplamur denique venerandum bunc, et vcre dignum sorte Domini consessum vestrum : que uno plus longé quam cseteris Isetamur, extollimur, ac gloriamur. Agimus igitur gratias omnipotenti Deo, tant! hujus muneris largitori. Nomini sancto ejus benedicimus, illudque propheticum cum sancto sene cantamus : Nunc dimiitis sertum iuuniy Domine^ secundum verbum

iuum inpacBj quia viderunt oeuU mei sdUUare iuum; qao tandem pax, et consolatio cupienti animas est data. Agimus et Beatissimo Pontiûci nostro Sixto, qui adhsec régna occidua oostrum ministerium deligens, palri», et parentibos longo post tempore ipsos nos reddidit. Olim autem cum praepositi huic tam venerandse Sedi essemus, uanquam ne juvenilibus quidem annis nos latuit, et quid nostri mnneris esset, et quid publicum civitatis desiderium feiTet. Scivimus quantum ad pie vivendum conférât Pastoris praesentia ; qoanta gregi, curante illo, proveniat salus. Non ignoravimus Episcopi, hoc est, superlntendentis nomen, propriam, non alienam pro se operam poscere ; Scripturam quoque praecipientem audivimus : Cognosce diligenter vtiltiun pecoris tui, et tuos grèges considéra, Sed teste Deo, oui otnne cor palet, his omnibus voluntas nunquam impedimentum, semper nécessitas nobis dolentibus attulit. Parendum fuit Summo omnium Patri, et à majorum decretis non abeundum. Cardinalatus bsec dignitas, majori quodam vinculo Apostolicae nos Sedi astriugit. Ad illius ascripli consilium nisi cum miltimur, abesse non possumus. Accedit Romanae Caucellariae iugens quidem et operosa administration cujus cum apud Pontiûcem secunda sit cura ad totius EcclesisB commodum instituta , carere prœside suo sine magno detrimento non potest. lUi quidem anle omnia obtemperandum est semper, cui et plus imperii concessit Deus, et plus à nobis deberi cognoscimus. Qaod ergo adesse hactenus concessum non est quod 'per alium munus nostrum implevimus, non propositi, sed temporum fuit. Sic Ecclesiarum mullarum Rectores, sic Reges, et Principes gravioribus implicati, Yicarios sibi operum qua&runU Sic Romanns Pontifex uni antè alias consecratus Eccleslse vicem nihilominùs potestatis in caoteris coUocat. Sic denique €!hristus Jésus in cœlisagens Yicarios dandse salutisin grege suo constîtuit. Praesentes autem nunc vobiscum bénéficie suo cum sumus, non nuUa sant, Fratres, quœ primo conventu hoc Gharitas silere non sinit. Agimus imprimis, Tobis omnibus méritas gratias, quod adventum hune nostrum, votis continuis expectastis ; id cnim et certissimum nobis est et animi in nos vestri argumentum perspicuum facit* Deinde quod memores filialis offlcii reveriti sednlo estîs

PIÈCES JDSTIFICATrV^ES. 587

patrem absentcm, pra^positorum ejus diclo audienles fuisti9, colnistis Ecclesiam, et divinnm opus aliquod desiderarl in domo Dei passi non estis. Postremo, qnod advenientes nos tantis honoribus, tamque solemnibas acccpistis, ut in lis non modo Prsesulatns nostri, et legationis decor, sed imprimis summa voluntas, et voluntati conjuncta alacritas plane patucrit ; ingens hoc studium tantum ad nostrum in nos addit, quantum addi amori cumnlalo jam poterat. Retributor omnium Deus pietate sua concédât, ut tribuere et nos piis officiis aliquando possîmus. Horlamur autem vos omnes in unum, dilectissimi nostri, licet exhortationem omnem vestra opéra vincant, ut in incepto Tirtutis et religionis pcrsistentes, dignius in dies obsequium Deo crcatori nostro, et matri vestr» Yalentinae sedi praestctis. Hocenim et profcssionis sacerdotalis et prseteritarum actionum vestrarum est opus. De vobis enim scriptum est : Genus eleclum, Régale sctcerdotium^ gens sancia^ et populus acqtiisitionis ; invigilate assidue cultui Altissimi, sci entes quod domum suam de'^t sanctitudo, in longitudinem déentm, et quod propter koc pascimitr de aUari, et colîocati in honoribus sumus : icT operemur somper, ut et ministerinm nostrum in Ecclesia famulelur, et juxta Apostolum Paulum, nuUam occasionem de mus maledicti gratta : soUicitudine non pigri, spiritu ferventes y Domino servientes, Vila porpo vestra, quod facitis, professioni quantum fleri possit, consentiat.

Eam scmpcr modestiam servet, quae nec animos, nec oculos aspîcientium turbet. Ad aliorum consecrati exemplum, cnm nostri immemores sumus, exemplo ipso gravius longe peccamus, quam re. AmbulenitAs honeste, et bonam famam custodiamus, dispensationi nostr» maxime necessariam. In ter caetera autcm, dilectissimi, fraternitatem servate inter vos, et cum consensu in domo Domini ambulate. Manfîatum, inquit Salvator, do vobis ^ ut diligatis invicem sicut dilexi vos. In hoc cognoscent omnes, quod mei discipuii estis, si dilectionem habuerilis ad invicem* Quanto ad gloriam Ecclesia), cjusque incrementa baec uni las pertinel, tanto ad damnum et dedecus est proclive dissidium. Vbi têtus, et contentio est, inquit Jacobus Apostolus, ibi inconstant ia, et omne opus pravnm, Omni s ergo oflTensionis la-

pis, omnis pelra scandali faccssat a vobis. Sapite idem, pacem habete, el Deus pacis, et diloctioDis erit vobiscum. Quouiam vero libertas Ecclesiae data a Domino, a nostris Patribus magna cura retenta gloriam sacerdotii in populis auxit, etiam precamur, ut ad eam colendam, tuendamque, non modo unanimes sitis, id quod imprimis est necessarium , scd nullam defatigationem , nullumquc discrimen declinandum pulctis. Etenim si ad jactantiam modo saeculi vana olim gcntilitas pro sua retinenda, in ferrum, in csedes, ad interitum manifestum certatim ruebat, quanto id magis sacerdotibus convenit ? Quibus ipsc Deus est premium, et vita, mors. Qui ad custodiam Ecole siœ positi sumns ; quibus etiam dicitur : Certate ad mortem pro justitia^ et Deus expugnabit pro vobis inimicos vestros. Admissa autem libertate bac, quid reliqui amplius est, in quo facere jacturam damnosiorem possimus? An non sine honore, sine potestate, omnis nostra conditio redditur ?• Gontemnimur baud dubié, et conculcamur eiopprobrium hominum swnus, el abjectio plebis. In bac conservanda convenite in unum singuli. Oinnes autem consentite praepositis vestris, qui cooperatores vobiscum erunt, et pro vobis duces certaminum fient. In pugna vcslra, cui vires administrât Deus, libertas est : in fuga, misera servitus. Scriptum est enim : Manus fortiujn dominabilur : qtiœ autem remissa est tributis serviet! Magna est vestra nobilitas, major omni nobilitate Ecclesia. Suam liberlatem totis viribus utrisque praestate, idque nobiscum agite, ut juxta Salvatoris verbum, quœ Cœsaris Cœsari, quœ Dei sunt Deo reddanlur, Sed hœc, atque bujusmodi et aliàs ssepe, et uberiùs. Nunc in publicis pauca attendile. Mittimur, ut scitis, Fratres, pro redemptione fidelium, in quos hostilis gladius crudeliter sdBvil. Domita Asiâ Turcus ac magna Europ» parte, bis jàm ingressus est Italiam ; incendiisq[ue, ac csedibus cuncta involvcns, caput Religionis nostrae, sacrarium Apostolorum, sauctorum martyrum, urbem Romam petit, ut illo oppresso, reliquum christiani corpus simul intereat. Si quibus subvenirc, si quibus presto adesse convenit, sorti quxdcm nostrae imprimis, convenit. Gregum ductores sumus, in spécula excubamus ut illos prsestemus incolumes. De noslro exemplo oequum est, cœteri sumant exempla. Horta-

mur charitatem vestram in Domino, ac piè, patcrneque rogamus, ut qua ope, in quibusve consiliis profectionem hauc nostram, necessariumque opus juvetis. Scimus, quantus zelus Tester in domo Dei sit quantaque ad opéra ejus voluntas. Causa quidem nulLa est, in qua exercer! digniùs, nec meritis majoribus sacerdotale patrocinium possit. Verùm nunc pauca hsec protulisse in commune, sit satis. Gœtera, in quibus collaborare et adhiberi curam vestram expédiât , cum aratrum manu prehenderimus , pleniùs noscetis ex nobis. Num, fratres dilectissimi, quos invicem sors prsesulatus hujus conjunxit, beatissimi Patris, et Pontificis nostriSixti Quarti nomine, vobis omnibus ex toto corde nostro, ex tota anima nostra, et ex totis visceribus nostris, in Christo Jesu benedicimus, rogantes Deum Patrem omnipotentem, ut et sanctam hanc Yalentinam Ecclesiam de excelso suo semper respiciat, et vos ejus alumnos ad ministerium suum gratia cœlesti conservet. Amen. »

<««^^ww^^^«^^^/w^w^«^^«^