‹ Les cartes à jouer du XIV au XX siècle (volume 2)Chapitre 387 sur 438 · VALET DE COEUR AU PORTRAIT · texte numérisé non relu

VALET DE COEUR AU PORTRAIT

DE PROVENCE iu melius emendentur, puniantur, corrigantur el cashigentur, 1n- » : terest que Rei publice, et universitati Tholose, ul nayperii sive illi A MONTPELLIER, 1743-1746 qui faciunt cartas, at alii artifices mecanici seu ministrales l'ho-

lose, in suis operibus bene fideliter et sine fraude operentur, et ndi et delinquendi eis precludatur seu ne in premissis OCCASIO

ut omnis via el opporlunilas pecca viri domini de capilulo intus nominali vo-

ribualur delinquendi. Idcirco nobiles et potentes lentes seu cupientes indempnitati Rei publice universilatis Tholose et habitantibus in eadem et

ad ulililatem laudem et bonam famam predicli minister nayperiorum el illud exercentium

num remedium adhibere, ad laudemque gloriam et

providere et super predictis bonum et su Spiritus Sancti ac eloriosissime Virginis Marie eius

honorem dei omnipotentis Patris et Fil matris, bealorumque Petri et Pauli appost curie celestis paradisi et ad honorem domini nostri KR Tholose et artifficium dicli ministeri ublice Tholose, 1psi iidem domini de capitulo, videlicet

domini Stephanus de Roaxio, miles, Bartholomeus de Brucellis, Guilhermus Berterii, Franciscus de taliis concapitulariis eorum socns absentibus ac tota universitate

olorum, Stephani, Saturnin, Exuperii et tolius celeris

ac bonum statum egreejie urbis et suburbii

ic Rei

Bens et Petrus Clerici, pro se € Tholose in concistorio magno domus communis el parquelo cjusdem existentes et in hac parte hora uisilionem, postlulationem et suplicationem Guilhermi

vesperorum, pro tribunal, sedentes ad rec Glauda Andrieu, Colini Tolaysa, Colini Lecheran, Guirandi Cortada, Jhoannis Denbedat, Bernardi Andrieu, Johannis de Vinhas, proborum et ministralium dieli ministerii ae Tholose habilatorum

statucrunt, habito per prius super hiis maturo el deliberato consilio et tractatu in talibus haberi

solito, attento, que justa pelentibus non era denesandus assensus aliis que circa hec altendendis,

attentis et consideratis, auclorilate tamen Regia in hac parte eiusdem dominis de capitulo concessa

ordinarunt in hunc qui sequilur modum.

Slalula Nayperiorum.

Prumierament, — Slalueren e ordeneren que cascun an en lodit mestier de nayperia sian elegitz per los menestrals juratz deldit mestier lo jorn de la festa de sant Glaudo dos bayles per regir e

wovernar lodit mestier de nayperia losquals juraran en las mas delsditz senhors de capitol ou lor

maEnerre __ — me . DETTE OA TRE anE" dr ns

depputat que ben e degudament en lodit offici de baylia se auran, regiran e governaran las caus ulils procuraran el las inulils, juxta lor pouer, evitaran, los presens slalutz tendran e de punt à punt per los autres menestrals deldit mestier gardar e servar faran, las juslicias et penas levaran et exhigaran; tot frau, amor e rancor cessan e aquelas a negun no las remetran e a la fi de lor adminislralion et bailliatge bos et lials bailles eligiran et aquels à messenhors de capitol ho a lor depputat et

per preslar juramen presentaran als quals bailles bon e lial compte de las causas per els administradas rendran et reliqua prestaran et aysso dins ung mes aprop lodit bailliatge en pena de una livra de tornes applicadora, la meytat a la reparalion de las muralhas de la presenta vila e l'autra meytat à la brustia deldit mestier.

Ilem statueren et ordeneren que losditz bayles e cascun de lor pescan visilar et far visilation de tot obratge aldit mestier appertenen en qualque loc, botiga, hostalaria ou hostal que sia (robat en Tholosa ou pertenensas d'aquela an sergent ou ses sergent. Totas et quantas vegadas a que lor ou alcun de lor sera vist fazedor et si {al obratge éra trobat insufficient de prendre lodit obratge et lo portar 0 far portar à la mayso comunal por ne far donar justicia.

(L'article 3 se trouve coupé par le couteau du relieur, et il ne subsiste que quelques mots.)

Llem slatueren et ordeneren que encontinent que a la noticia delsditz baylles ou aleun de lor endevendra estre encorrudas

alcunas penas que aquelas al tesaurier de la mayso comunal denunciaran el denunciar tengutz seran.

Ilem slalueren et ordeneren empero à la requesta dels menestrals deldit mestier que à honor de Dieu et de Lola la cort celestial de paradis et en especial de Mossenhor Sant Glaudo se constituira et de present se consliluis et ordena una confrairia où luminaria deldit Sant Glaudo et aysso en la gleysa de Nostra Dona de la

Daurada et en la capela de sancta Catherina.

Ilem statueren et ordeneren et so a la UNE PARTIE DE LANSQUENET

requesla que dessus que per sostenir ladita D'APRÈS UNE GRAVURE SUR CUIVRE DU XVIII® SIÈCLE

confrairia el (otz d’aquela, pagaran cascun mestre deldit offici,

euna seplmana, ung tholosa et los massips gasanhan sendada ung denier tornes. EL lodil argen se melra en una brustia loqual se convertira a proffieyt de ladita confrayria. Et en lo cas que lodit massip no pogues pagar lodit denier tornes que lo mestre puesca estre compellit à lo pagar, reservada action de lo poder recobrar sus la sendada, ou autrament, deldit vayllet.

Ilem slatueren et ordenerèen a la requesla que dessus que lo jour de la festa de Mosseuhor Saint Glaudo non y aya degun mestre deldit offici qui aia a Lenir obrador overt de tot lodit jour sus pena de doas lievras d'oly aphcadoyras a ladita confrayria.

[lem statueren et ordeneren, requerens los que dessus, que cascun mestre et vayllet deldit offici sian a las vespras del jour et de la vegilia deldit Mossenhor Sant Glaudo en ladite gleysa de la Daurada et aysso en pena de una lievra d'oly applicadoyra a ladila confrayria, Et lo jour de la festa aian à estre à la messa mage que se dira an diague et sousdiague per honor deldit sant sus pena de una lievra d’oly per cascun que y falhira. El l'endema aian a estre a la messa dels mors, que se dira an

diague et sousdiague et an exaudis et parada de ung tholosa per caseun monge et capela que y sera, an la bogia neces

saria el aysso per Lotz los fisels trespassalz d'aquest monde en l'autre et en special per

los deldit offici, en pena de una lievra d'oly pagadora per cascun que y falhira et applicadoyra coma

dess

S; SIno que aguessa desencusa legitima a conoyssensa delsditz baylles. [lem slatueren et ordeneren, requeren los que dessus, que si alcun mestre ou molhier de mestre deldit mestier anava de vida a lresppassamen, que cascun baille delditz bailles en son cartier sia tengut de far assaver lodit décès a cascun menestral deldit mestier et losditz menestrals et caseun de lor aian a tenir los obradors barratz de la hora que ho saubran per tot aquel jour et de l'endemaentro que la messa del jour sera dila ; et que losditz mestres aian a far honor al mort tant anant a la gleysa coma a la messa en pena de una lievra de sera per cascuna messa aplicadoyra a ladita cofray algues legitima desencusa a conoyssensa delsditz baylles et mestres deldit offici.

ia; sino que

Ilem slalueren el ordencren losditz senhors de capitol que alsdilz menestrals sia donada facultat et licensa de far ho far far las causas que se ensiéguen coma son naips sive carlas, senhals sive vma “inas faylas de papier à honor de Dieu, ses sans el cofrayrias que son en Tholosa ou autra part, pinhe fulhos per fulhonar, pihne salvagardas sive flors de lis et autras causas apertenens aldit offici sus lo

fait de pinturas

lem slalucren el ordeneren que à negun menestral deldit mestier sia permes de {enir sino que ung obrador ou botisua uberta deldil mestier en Tholosa ou pertenensas d'aquela, sus pena de una lievra de tornes applicadora la mevtat a las clausuras de la dita vila et l'autra meylal à la brustia

deldit mestier

Ilem slalueren et ordencren que al cas que aleun menestral deldit meslier Lengues doas botig: deldit mestier ubertas que losditz bailles et cascun de lor aian facultat et licensa de barrar la una de aquelas boligas sens encors de pena.

lem slatueren et ordeneren que d'aquesta hora en avant Lot menestral deldit mestier fassa et sia

tengut de far b

ifficient obratse, juxta la forma dels presens slalutz, el autrament a son degut et los joczs complir que no y falha carta affin que le merchan que los comprara no y sia dessebut sus pena de sincq soudz de Lornes per cascun joe, applicadors eum dessus. El al cas que al mestre per

delfaut del vayllet en venhia dampnage que lodit mestre puesca aucr action contra lodit vayllet.

Ilem slalueren el ordeneren que negun de qual stat ou condicion que sia ause vendre joc de

carlas sino que sia lalhat per mestre ou vayilet deldit offici sus pena de sineq sols de tornes per

cascun joc, applicadors cum dessus.

[lem statueren et ordencren losditz senhors de capilol que à negun deldit offiei de qualque estat ou condicion que sia, sia permes ni donada facullal per argen, amislal, favor, odi, rancor ni autramen de far ou far far carla gorda ny autramen falsa ni en manicra que dampualge per la falsetat se pogues far elaysso en pena de privacion deldit offici delqual no aïa usar perpetualment en Tholosa et de pagar mieg mare d'argen per pena, laqual se aplicara la meytat a'la reparacion de la present vila et lautra a la cofrairia et de estre punit autramen corporalmen a la conoyssensa delsditz senhors de capilol. Llem slalueren et ordencren losditz senhors de { apilol que negun mestre deldit mestier sia ausart de far o far far hobrar en ung joe complit eartas de dos papies so es que ung joe complit sera tot de papier fi ou tot de papier gros el aysso sus pena de detz soltz Lornes, aplicadora la myetat a la vila et l'autra meytal a la cofrayr

llem slatueren et ordeneren losditz senhors de capilol que à negun mestre delditoffiei sia permes

a, pagadora per aquel que lo contrari fara.

de pintar où far pintar las ditas cartas où emaginas de cofrayrias sino que de bon vermelho, verdet,

rosela ou d'autras colors plus sufficientas et aysso sus pena de detz soldz (ornes, applicadors coma

dessus, a conoyssensa delsditz bavles si las ditas colors son sufficientas.

Ilem stalueren el ordeneren losditz senhors de capitol que a negun de qualque estat où condicion

que sia no sia permes de hobrar ou far hobrar en la presen vila de Tholosa où pertenensasas d'aquela

negun Joc de carlas où emaginasde cofravrias, publicamen ny amagadamen, sino que sia mestre apro

hat deldit offici per messenhors de capilol ou estia an losdilz mestres et aysso sus pena de confiscaüion deldit obrat:

Ilem slalueren €

cuns molles de Jocz de «

: el de pagar doas lievras de tornes, aplicadoras coma dessus.

leneren losditz senhors de capilol que negun no fassa nv contralfassa al-

irtas ny de emagenas que se fan en Tholosa de las cofrayrias sino que sian

mestres d

it offici approhalz per messenhors de capitol ou vaylletz demoran an losditz mestres et aysso sus pena de confiscacion delsditz molles los qualz losditz baylles puescan prendre ou far prendre e aportar alsditz senhors de capitol a la mayso comunal el autra pena arbitraria a conogwuda delsditz senhors de capitol; fasen prohibition et delfensa a tot mestre que no aia a prendre fuelh enmolal

de autre mestre ses sa licensa ny vavlet de son mestre nv de autre per lo se apropriar ou baillar a

autre, ses voluntat d aquel de qui sera; el aysso sus pena do estre accusat do fart et de autra pena enpausadoyra al arbitre delsditz senhors de capitol.

idencia

Ilem stalueren et ordeneren losditz senhors de « apitol que si alcun loresta, que no fassa re

continuabla en la presen vila de Tholosa, portava où fasia portar carlas per vendre en la presen vila

que no li sia permes de vendre en menut sus pena de sineq soldz de tornes per cada joc de cartas: et si vol vendre en gros, coma a dolzenas ou grossas, que no las aïa a metre en venda entro que sian vesitadas per los bailles deldit mestier, si scran faylas segon la Lenor dels presens statulz; el aysso sus pena de sincq soldz de tornes per caseuna dozena que sera venduda davant ladila vesilacion, aplicadora coma dessus, Et si las dilas cartas vendudas se trobauan faytas contra la tenor dels presens sta-

Lutz encorera la pena laqu il se deu encorre en {al cas, outra la dita pena propdanamen nominada,

— dl —

Ilem statueren et ordencren losdilz senhors de capitol que negun mestre deldit offici no aia a far compania ny tenir cabal a parso de merchan ou de mestre de autre oflici sino que fos an mestre deldit oflici de carlaria an loqual puesea far companhia el Lenir cabal comu. Et qui lo contrar fara delsditz mestre del present offici pagara de pena doas lievras de ornes; la Lersa part à la vila el la tersa part a la cofrayria et la tersa part al denunciaire, E que alal companhia, outra la dila pena, se rompera. EL si lodit mestre no la vol laissar dedins très sepmanas que sia prival deldit offici.

llem slatueren et ordeneren losdilz senhors de capilol que negun mestre deldit offiei no aia a prendre apprehendis deldit officer mens del Lemps el spasi de tres ans; loqual apprehendis pagara de intradas à la cofrayria de offici ung franc de contant

davant Lota obra sino que lo

mestre deldit apprehendis volaues prometre de lo pa-

a la dita cofrayria alqua

ga

mestre losditz baylles donaran quinse jours per lo pagar; el aysso per Lola dilaion, Et que aytal mestre no puesca Lenir sino que ung apprehendis {ant solament sus pena de una lievra de Lornes aplicadora la meytat a las clausuras de la present vila et l'autra à la dita bus- Ua deldit mestlier. EL promelra (al apprehendis de be el Jialment servir a son

mestre per lodil temps de Lres ans. El en lo cas que

per lodit temps ne volgues servir el ses causa legilima se partia deldit son mestre ordenan losditz senhors que deldit offici no aïa plus à usar en Tholosa entro [que se sia accordat an losditz baylles et mestres.

Îlem slaltueren et ordeneren losdilz senhors de capitol que si negun vayllet ——— " foresta venia en la present TABLEAU DUÙ JEU DE TRIOLET, XVille SIÈCLE

vila per gasanhar sendada (COLLECTION HENRY D'ALLEMAGNE

17 va a travers ee choux

an mestre deldit offici, que

negun mestre deldit offici no y aia a balhar obratge per besonhar sino que prumierament tal vayllet se sia presentat als baylles deldit mestier, losquals aian dedins dos jours examinat lodit vayllel si es sufficient de gasanhar sendada ho no. Et aysso fait per losditz bailles faran resposta aldit companho vertadiera, frau, dol, rancor et envaga cessan, el per lo sagramen per eles preslal aldit mestier. Et en lo cas que lodit conpanho sia sufficient per gasanhar sendada, que aia facultat et licensa de se metre an lo mestre deldit offici loqual ly playra ou an loqual se accordara. Et en lo cas que tal vayllet no sia Lrobat sufficient, que losditz baylles li puescan far mandamen si vol demorar en la present vila que se aia a metre apprehendis an lo mestre qui li plaira, si se pot accordar anbel el per certan temps taxat per los dos bayles, cessan Lot odi, envesa et per lo sacrament per els preslal coma dit es, Et en lo cas que los dilz mestres deldit meslier vengan contra la tenor delsdilz statutz ordenan losditz senhors de capitol que lo dit loguie no valha e que sia punit tal mestre a pagar ung franc de contan per pena aplicadora la mytat à losdilas elausuras et Pautra mytat a la bustia deldit mestier.

Item sStalueren et ordeneren losditz senhors de capilol que negun vayllet ho apprehendis deldit

offici penden lo temps de son collogui premier sia ausart de lavssar Jodit mestre per eslar an autre

mestre deldit offici, sino que fos de voluntat deldit son mestre prumier où hy aguessa causa legitima

a conoguda delditz bailles et obtenguda licensa d'els. Et que aylal mestre an loqual se voldra metre se

aia a enforma davant que lo pre:

si lodit vayllet a complit lodit temps prumier de son collogui. Et si es d’acort an lodit mestre prumier ou à facullat et licensa delsditz dos baylles. EE qui lo contrari fara ordenan losdilz senhors de capilol que aytal collogui no valha ny Lenga el que lodit mestre segon pague per pena una livra de tornes applicadora coma dessus dites.

Item stalueren et ordeneren losditz senhors de capilol que negun mestre deldit offici ni autre sia ausart de sostrayre ho far sostrayre alcun vayllet ho apprendis de son mestre an loqual lodit vayllet esla ny maloriar lodit vayllet a l'encontra de son mestre per que lodit mestre ne pogues cstre mal

servit après, sino que fos ho se endever

ues auleun gran dampnatge ou interesse aldit vayllet ou a la

causa publica, a la conovssensa delsditz baylles: et en aysso en pena à l’encontra deldil mestre que ho fara ou fara far de una torcha de quatre Heuvras de sera à la capela de ladita cofravria et de SinC« solz Lornes à la reparacion de la present vila et si es vaylet à paga aylant coma es dit.

Item slatucren el ordeneren losditz senhors de capitol que si aleun vayllet deldit offici vol obrar a grossas que negun mestre no ly aia a bayllar obratge a far sino que prumeyrament lodit vayllet sia eslal examinat par losdilz bailles si sera sufficient coma es de molar, de paslar, de pintar, talhar estendre, culhir et far los palros a lor degulz et autrament complir de Lot en tot, coma aldit obratg

: se requier, el fait lodit examen dedins tres jours per losditz bailles [y seran tengutlz de 1y far resposta

verladieyra encontenen cessan tot dol, rancor, envesa el sus pena deldit sacramen preslal per losditz

alles et si es trobat sufficien que puesca hobrar del hobratswe del mestre que li plaira o an loqual se acordara an Lal pacte et convenensa que si lodit vayllet demora dedins lostal deldit mestre e aqui vol ar sa despensa que lodit mestre li sia tengut de donar qualorze doblas per grossa complida de obrar

et lodit vaillet aldit mestre per la despensa nau de las doblas per sempmäna el en locas que lodit vail

ia donar sino unze

et no volgues far la despensa a la taula deldit mestre que lodil mestre no ly ac doblas per grossa et sy va alcun delditz mestres que vengues contra la present ordenansa ordenen osditz senhors de capilol que tal mestre pagara ung france de pena la meilat a losditas clausuras et

‘autra meitat a la bustia.

Ilem slatueren et ordencren losditz senhors de capitol que si aleun companho deldit offiei vol assar mestre que lal campanho se aia a presentar als bavlles deldit mestier et notifficar que el vol assar mestre deldit offici et losditz bailies pendran jour per noûifficar als autres del offici et

iguaran jour ct loc cert, alqual loc lodit companho aura fait aparalhar de beure ses granda

despensa. Et aldit loc hont beuran deliberaran hont lodit companho fara son cap de hobra so es à

‘ostal de la ung des bailles ho dels mestres el per lo far lo plus Lost que se poyra far lodit companho ne cerliflicaran.

llem slalueren et ordencren losditz senhors de capilol que negun baille hô mestre deldit hostal

iont lodit cap de hobra sa fara, nv autre no ae ajudar aldit companho de far son cap de obra, après

que lo aura pres à far et aysso sus la pena de doas lievras Lorneses pagadoras per aquel baille ou mestre que ho fara ho fara l'ar applicadoras la meilat a las ditas clausuras et l'autra meitat a Jadita rustia del mestier.

Ilem slatucren et ordeneren losditz senhors de capilol que lodit campanho fara per son cap de 1obra un molle de cartas ben a son dever et de tot punt, et fara los patros deldit molle et comparlira

as colors segun la costuma que se usara en lo presen pays, el fara ung joe de cartas encoladas de tres

10 quatre papiers et repligadas de dessus, cum es acostumat, pintadas honestamen et liadas ben

appunct et autramen adobadas, ayssi coma en Cap d'obra se requier aldit et jugamen dels bailles et mestres deldit offici ou de la maior parlida. Item statueren et ordeneren losditz senhors do capitol que la hont lodit companho sera estat

examinat als ditz senhors de capilol sera eslada fayla bona relation del examen fait deldit companho,

lodit companho davant que sia instituit ho creat mestre per losditz senhors de capitol, ny aia preslat

| sacramen de gardar losdilz stalulz, sera tengut de portar et mostrar lodil cap d'obra fait so es lo

joc complit alsditz senhors de capitol el de pagar doas licuras de Lornes de intradas, la una al te-

saurier desditz senhors et l'autra a la brustia deldit offici per supportlar los carez de la dita cofravria

laqual causa faila losditz senhors de Capitol seran tengulz de lo insütuir et far mestre el prendre lo sacrament en tal cas osenblan acostumat de prendre.

[tem statueren et ordeneren losditz senhors de Capitol que fait que sia lodit companho mestre

novel aia à far lodit mestre novel a Lotz los mestres et molhes de mestres et a companhos deldit offici

ung dinar, segon la qualitat et lacultat deldit mestre novel, et aysso dedins ung mes aprop que scra creat mestre.

[tem slatueren et ordeneren losditz senhors de capitol que si y a alcun filh de mestre, loqual use deldit offici et vuelha estre mestre en lodit offici, que tal filh de mestre aia facultat ho libertat de far una de doas causas laqual sia Lengut de far davant que sia mestre: so es que lodit filh sia Lengut de

DIR, RC HR AR. ARR DR HR RC PC, Ne AUX TROIS ROIS ë

Rue de la Harpe, vis-d=tvis la tuë S. Severin. fs

Na

À ACOUR, Marchand : Vend toutes fortes de Pa- ee

ù piers , tant pour l Ecriture que pour l'Impreffon ; Pa- ) picr lavé & vernis pour les Deffeins & Mathématiques , Pa- Re \ pier à Lettres de routes grandeurs, Papier de Mufique les” 8

€ Regiltres de Comptes de toutes grandeurs, grand Livre fa- iT

© çon de Lion pour Banquier, reglé & non-reglé, Papier do- CS

ei ré & marbré de toutes couleurs; Cartes à joüer de toutes C

EN manieres, Ecritoires tant de Cabiner que de Poche de tou- 3 tes grandeurs, Cire d'Efpagne & Pains à cacheter de toutes À

) couleurs , Plumes d'Hollande taillées & autres, Curredens, Ke

à Comptes & Cahiers, ranr de Theologie que de Philofophie,

Canifs de Paris & de Touloufe, Poudre de buis, Encre dou. ble & luifance. Le cout en gros & en détail, à jufte prix. >

si

ea AA ne. F2 ne a es RL ES ET

Page 1