mai. — Saint- Waast d'Arras

Le roi Lothaire confirme les donations faites à Vahhaye de Saint-Pierre de Gand par le feu comte Arnoul de Flandre et par son cousin Bandoihy et accorde F immunité à l'abbé Womar et aux moines de Saint' Pierre,

A Original scellé, hauteur 692 mi Jlim., largeur 625 millim. Archives du royaume de Belgique à Bruxelles. Acquis de M. Cremmèry-Coucke en septembre 1882.

B Copie du xvni« siècle (Dom Grenier), Bibl. nat., Coll. Moreau, X, fol. 120. D'après A.

Ce diplôme sous cette forme est inédit. Il a été souvent confondu avec un diplôme de môme date pour Saint-Bavon de Gand avec lequel il présente des ressemblances frappantes de fond et de forme. La discussion des rapports de ce diplôme avec d'autres actes similaires est assez longue et trouvera place dans le Catalogue des Actes des souverains de la France de 8W à 987, actuellement en préparation. Contentons-nous de dire que Tauthenticité du présent acte est inattaquable.

In NOMINE SANCTE ET INDlViDUE TrINITATIS. LoTHARlUS GRATIA

Dei rex. Si ea que fidèles nostri pro statu et utilitate aecclb-

SIàRUM in logis SlBi COMMISSIS STATUERINT, NOSTRiS CONFIRMAMUS

edictis, I ' hoc nobisprocul dubioad aetaernam beatitudinem et totius regni a Deo nobis commissi tulelam mansurum esse credimus, et retributorem Deum exinde in futuro habere confidimus. Igitur notum sit omnibus tam presentibus quam et futuris sanctae matris ecclesiae filiis, quod jam nuper, anno videb'cet I ^ regni nostri .X™°.; indictione .VI., venerabilis Cornes Arnulfus, nosler videlicet consanguineus et regni nostri marchio nobilissimus, nostram adieus excellentiam, humiliter petierit, ut quoddam monasterium in honore beatorum Apostolorum Pétri et Pauli constructum, situm super fluvium Scaldum, quod antiquitus | * vocatum est Blandinium, pro cavendo ejusdem coenobii futuro periculo et monasticç religionis vigore inibi perpétuai! ter corroborando, nostrç auctoritatis praecepto muniremus. Cujus peticioni libenter assensum tune prçbuimus et statuimus ut idem monasterium, cum Dei auxilio a predicto venerabili | * Arnulfo mullis opibus nobili-

tatum et in melius exaltatum, juxta ejusdem locî scripta et regalia preeepta et apostoiici privilegii décréta, in ordine monastico suh regulari disciplina res suas quiète possideret, sive eas quas venerabilis cornes Arnulfus de sua propria hereditate pro Dei amore et animç suç | ' retributione necnon et patris ac matris suae, uxorisque ac filiorum absolu tione eidem contradiderat, sive iilas quas antiquitus pia (ideh'um largitione possederat; decernentes quoque et regia auctoritate cum omni imperio precipientes ut prefato monasterio de rébus suis aliquod dispendium nemo unquam inferre | ^ presumeret, neque ad dominium, sive prioratum, ejusdem loci ah'quis tyrannica usurpatione ascenderet, sive pro generis nobilitate, sive turpis lucri illicita largitioue; sed, secundum beati palris Bbtvedicti reguiam, ibi abbas constitueretur, et constitutus légitima potestate uteretur. | * Illarum vero nomina rerum haec sunt: id est inpriniis a portu Gandensi secus Scaldum fluvium usque Seuvaringabem, et exinde in directum usque Legiam in loco qui dicitur Ai'sna^ iterumque secus eundem fluvium Legiam usque ad predictum portura. In ipso quoque portu omnes mansioniles cum çcclesia | ^ in eo sita; extra portum quoque secundum ambitum prefatorum duorum fluminum necnon et çcclesia in Afsna et çcciesia de Thisia et in Sikingehem mansum .1. In pago vero Flandrinse, Mereoa et Cumbescura et terra Vulgangi. In pago Mempisco, Thuringehem; in Sumeringehem mansum .1. In Hainaco pago, | " super fluvium Seva villas duas, Dulciaca atque Niella. In pago deuique Bracbantinse, in loco qui vocatur Mella, çcciesia .1., cum appendiciis terris, et in Olfna mansum unum super fluvium Scaldum, et in Letha mansum .1. ; in pago Wasiç villa dicta Themsica super ripam Scaldi omni integritate ; et Bocbolt cum omnibus appendictiis. | *^ Haec igitur, pia fldelium largitiooe, locus predictus antiquitus dinoscilur possedisse. Quae vero infra continentur prefatus venerabilis cornes ex propria hereditate concessisse, id est : in Flandris, medietatem (isci qui vocatur Snellingehem, de fisco Wanebrugge .X. mansos in loco nuncupante | ^^ Bugginsela. In pago Karabantinse villa CanphiD et in Bracbanto, Idengehem mansum .1. cum fcclesia. Nunc vero^ jam illo ab hac luce sublato, et ad superos, ut credimus, transvecto, et in jamdicto coenobio, in quo scilicet jamdudum

tumulatus requicscit paler materque ipsius, venerahiliter cum I "conjuge sua scpulto,.Baldiiinus noster ejusqiie consanguîneus, nutricLUsque Arnulfi pueri, filii Baldutni filii Arnulfi Majoris, me présente ac maire fratreque meo, prompto voluntatis afFectu, quasdam res hereditatis ipsius domini sui, predicti Arnulfi, oh remedium animarum domini et dominç suç, I ** predictocoenobiocontulit. Quarum bçcsuntnomina: Walehem cum suis appenditiis, id est Bucingeliem, Merehage, Locin, Hoika, Fliringeliem, Moringehem, Oslrehem,cum pratis, silvis et farinariis et camhis; et villam quoque Afsna reddidit cum silvula Hasloel, pratumque sibi adjacentem, nomine |* ^'^ Bladramercs, et similiter Icrram in Alta Ripa cumçcclesia, villamque Crumbrugge cum omni integritate et terram in Wildis. Nonnulla etiam proprie hereditatis idem consanguineus noster Balduinus, oh animae suae sed et ejusdem domini et dominae I ^'suaesalvationem, commemorato, fetici munere, contradidit coenobio. Quarum haec sunt nomina : Beverna in pago Curtracinse super fluvium Legia, et alia Beverna cum aecclesia et Handelingehem, et Teppingehem, et Thrassaldingebem cum aecclesia | *"et Stenbecca, et Tatingehem cum aecclesia, et Pottingehem secus fluviolum Five, et Torestum Metheia ubi possunl saginari mille porci, et Sausele ubi quadrigenti {sic)^ et Frigelingehem quam vendidit ei ahba, et in foresto Feret, silvam juxta fluviolam | " Fista ubi CCCC^' . His ergo, omnibus conlatis, nostram adiit excellentiam, petens haec quoque et quae videh'cet ex domini sui vel quae de proprii juris contradiderat hereditate, nostrae auctoritatis corroborari imperio. | "Nos vero ejus nihilominus annuentes saluberrimis peticionibus, interventu etiam dilectç matris nostrae Gerbergae, sed et amabilis conjugis nostrae Hemmae, illius Dco dignam adimplevimus postulationem ; precaventesque | *°antiqui hostis insidias quibus servorum Dei quietem conturbare et multiformi cîilliditate molestari nititur, reverendo abbati Womaro, et ejusdem loci tratribus, banc nostrae auctoritatis tutelam contra venturae perturbationis | "jacula opponendara conccssimus, videlicet ut predicto abbati .ejusque fratribus de rébus prelibati loci nullus sçcularium, sive clericc^rum, sive laicorum, non quilibet princeps, vim aliquam inférât, nullusque judex publicus, nec quislibet | " ex judiciaria poteslate, in aecclesias aut loca, vel

agros, seu reliquas possessiones memorati coeaobii, qaod moderno tempore, infra dicionem imperii nostrî, juste et rationabiliter possidet, vel ea que deinceps in jure ipsius loci voluerit diviua | '^ pîetas augeri, ad causas audiendas vel freda aut tributa exigenda, vel mansiones aut paradas faciendas, aut fidejussores tollendos, aut homines ejusdem monasterii, tam ingenuos quam servos, super terram ipsius comma- | "^nentes, absque abbatis jussu, distringendos, vel ullas redibitiones aut illicitas occasiones requirendas, nostris et futuris temporibus ingredi valeat, vel ea quae supra memorata sunt, penitus exigere présumât | ** nec de ordinationibus monasterii sui, nisi ab eo rogatus, secundum regulam sancti Beuedicti, se quisquam intermittat. Quieto itaque jure, cuncta quae possident et quae, Deoauxiliante, adquisituri siveadepturi sunt | ^ usibus eorum deserviant; quatinus absque penuria, tam pro anima venerabilis Ârnulfi, quam etiam pro totiusregni nostri quiète et utilitate, diviuis laudibus incubantes, Domini clementiam exorent. I " Quisquis igitur contra bu jus nostre preceptionis munimeo, quod minime futurum credimus, aliquid sinistrum molitus fuerit, primo omnipoteniis Dei iram incurrat et, judicio fidelium convictus, | ^reatussui poenam exsolvens, centum aufi libras coactus predicto monasterio reddat, et quod illicite lemtavit frustretur et inane fiât. Et ut firmius maneat inconvulsumque servetur, | *• hoc ei preceptum fieri jussimus et anulo nostri palatii supterfirmantes jussimus insigniri.

SiGNUM DOMNI LoTHARU [MoFlOgr.) GLORIOSISSIMI REGIS. GbZO NOTàRIUS, AD ViCEM DOMNI OdELRIGI ARCHIBPiSGOPI SCM- MIQUE CANCELLARII, RECOGNOVIT ET SUBSGRIPSIT. [SceaU ploquè

sur la ruche ; cire blanchâtre, recouç^erte d'une coloration brune),

Datum III. non. mai, régnante domno Lothario anno XIIm indictione X. Actum Nobiliaco. Féliciter.

l 4. — 981. — Senlis.

Hugues Capet confirme l'abandon fait par son vassal Yves à l'abbaye d'Homhlières de dix manses déserts sis au çillage de

Chayigny en Vermandois, moyennant un cens annuel de douze sous payable à la Saint Rémy [P^ octobre).

Copie du xYii* siècle. Cartulaire d'Homblîères, Bibl. nat., ms. lat. 13911, fol. 14.

In nomine sanctae et individuae Trinitatis. Ego Hugo, Dei gracia cornes et dux Francorum. Notum sit universis sanctae matris ecclesiae fiiliis, tam praesentibus quam futuris, quod monachi ex cella Humolariensî, quae, in honore sanctae Marlae constructa, si ta est in pago Vermandensi, accesserunt ad Yvonem, fidelem nostrum, et venerabilem conjugem ejus Geilam, interpellantes eos super quadam terra ex beneficio ejus, quae in praedicto pago jacet, in villa scilicet quae dicitur Cauuiniacus', ut illam, sub censu conslituto, ad praedictum monasterium daret, eo videlicet ut annis singulis constitutum censum in festivitate sancti Remigii solverent, et ipsam terrain jure quieto possiderent. Sunt autem ex eadem terra, ut ferunt, decem mansi ex maxima parte inutili sylva nuricis et frutectis operta ; census vero sunt solldi XII. Unde praedicti monachi, cum assensu (idelium nostrorum Yvonis patris et Yvonis filii uxorumqueeorum, nostram magnificentiamadeuntes, petierunt ut eis supra hoc negotio chartam fecisse juberem, et manu propria firmarem; quatenus si quid eandem terram proprio labore vel sylvam extirpando, vel plantando, vel aedificando, immeliorare potuerint, nemoaudeat presentem constitutionem canino dente rodere, vel aliquam molestiam pro hoc ipso praedictis monachis incutere. Illorum petitioni libenter assensum praebui et presentem chartam fieri jussi et manu propria firmavi. Si quis vero successorum nostrorum, quod minime futurum credimus, presentem constitutionem, caecacupiditate permotus, destruere tentaverit, inprimis omnipotentisDei iram incurrat, deinde regio fisco 60 auri libras persolvat, et quod repetitur nequaquam obtineat.

Actum in cistro Sylvancctensi, anno Incarnationis domi- ' nicae 981, Lothario régnante anno 27.

Signum gloriosi Hugonis ducis f . Signum Adlaidis uxoris