CAPUT IX
IN QUO PER DEMONSTRATIONEM PROBATUR TERRA ESSE SPHÆRICÆ FIGURÆ.
. Abhinc autem volumus referre tertium superius quæsitum, quod est terræ figura. De hoc quidem dicimus, quod figura terræ est sphærica sive orbicularis necessario : hujus autem demonstratio est per motum :omnis enim pars terræ extra medium accepta, gravis est : el gravitas illa in actu movet eam usquequo pervenit ad medium, et tunc cessat actu moveri, et quiescit in medio : et hæc quidem per totum circuitum centri undecumque moveantur partes terræ ad medium, non distat una pars ab alia sicut distant partes in eo quod est rarum vel spissum, sed constringuntur fortiter per circuitum, ita quod magna pars constringit minorem, ut non spargatur vel mendetur sieut .id cujus partes defluunt in angulos diversos, sed potius frigiditate constringente et gravitate colliguntur, et congregante simul quantum conjungi possunt
ad centrum vicinus ut perveniant ad medium circumstando ipsum. Ex quo relinquitur, quo constrictio earum sphærica est, quia in nulla alia figura appropinquarent medio quantum possunt vicinius. Et facilitatem hujus imaginationis accipiemus ab opinione antiquorum, qui vocati sunt naturales, eo quod de naturalibus iocuti sunt, licet dicerent falsum. Dixerunt enim terram generari extra medium in horizonte, et facto motu cœli expellieam per circuitum ab horizonte ad medium motu violento. Et nos dicimus sermone veriori et rectiore, quod motus ejus ad medium est naturalis et non violentus : et si volumus tunc accipere penes hanc opinoinem facilem imaginationem ejus quod diximus, dicamus quod ipsi dixerunt, quod terra prius et quodiibet aliud elementum fuit in potentia : deinde per motum cœli exivit in actum elementliet formam quam videmus modo : et tune
dl #4
bilit
terra per circuitum horizontis generata a molu sun! cœli æquali distantia recendens ab horizonte pau- ut latim appropinquavit medio donec resideat in quai ipso : et quia per circuitum centri venit æquali- mot ter ab horizonte per partes æquales et naturam ac nalt si veniret ab æqualibus arcubus horizontis per que circuitum, tunc oportuit quod in medio resideret que circulariler. Dico ergo ad modum istius imagina- pee: tionis, quod quando corpora gravia moventur ab RS horizonte, in quocumque arcu horizontis fuerint, seu et veniunt ad medium, tunc sive sit motus eorum “æter æqualis velocitatis, sive diversæ velocitatis, tamen pes quando idem medium contendunt accipere, et non de
transeunt a medio per lineam æque distantem ju
lineæ protractæ ad medium, est necesse quod
n cir-
consfigura inius.
us ab rales, erent nedim per lento.
quod olen- > Opimus, prius oten- eletunc olu paut in ualiac per eret inaab int, um nen non em od
figurentur in modum sphæræ circa medium mundi. Et licet Themistius dicat hanc imaginationem esse fundatam super falso, quod est terram esse generatam, cum ipsa sit ingenita et mundus, tamen non curamus de verbis Themistii : licet enim non dicamus terram prius fuisse ingeneratam, et poslea per generalionem naturalem quæ fit per motum cœæli esse eductam in actum, sed potius ingeneratam hoc modo generationis : tamen scimus terram esse generabilem secundum partes, sicut et aliud elementum, et omnia elementa per partes generabilia sunt, licet secundum totum sint ingenerabilia generatione natural. Et licet sit sic, tamen motus ad medium æqualiter causa est figuræ sphæricæ, sive sit generata, sive non generata : quia motus ejus non accipit diversitatem ex generatione ejus vel ingenerabilitate ipsius : omnes enim dispositionesquæ non sunt generabilis ut generabile est, et ingenerabilis ut est ingenerabile, omnes sunt tam generabili quam ingenerabili : sicut etiam nos videmus quod motus localis est prior aliis motibus secundum naturam : et cum in his quæ generabilia sunt id quod est prius natura, si prius tempore hoc modo quo prius natura dicitur prius causa : et tamen possibile est id quod est prius non esse : in æternis autem non dicimus quod possit prius non esse : sicut quia videmus similem esse consequentiam in
-æternis et temporalibus, ideo dicimus semper
prius esse natura motum localem : et similiter est de habitudine causæ et causari tam in æternis quam in temporalibus : quia sicut domus esset æterna, adhuc causa ejus materialis essent lapides
re
2 D ee RS
no pneu
He!
fl
pi
