‹ Les Jésuites et la Nouvelle-France au XVIIe siècle (volume 2)Chapitre 174 sur 298 · Arch. gen., Catal. Prov. Franciœ · texte numérisé non relu

Arch. gen., Catal. Prov. Franciœ

4. Dans sa lettre citée plus haut, 10 oct. 1710, au P. Jouvancy, le P. Aubery écrit ; « Mihi meseque missioni grave periculum ab ebrietate et impudicitiâ ejus comité imminebat... Cum cernerem ingravescere malum in dies, nihilque admonendo, increpando et obsecrando parum proficerem, maxime apud juvenes, quorum setas ferocior,

— iOO —

il ne devait pas durer longtemps. Peu à peu, à la sollicitation des FranCj'ais, les néphytes burent la fatale eau-de-vie, et, bien que la grande majorité des Abénakis eut le courage de ne pas se laisser entraîner, le P. de Charlevoix put constater, en 1721, comme il l'avait fait à Bécancourt, une grande diminution de ferveur religieuse à Saint-François. (( Ce village est nombreux, dit-il, et n'est habité que par des chrétiens ; mais le missionnaire n'a pas de moindres inquiétudes à leur sujet que son confrère de Bécancourt. Les raisons en sont les mêmes ^. » Les inquiétudes étaient fondées, en elFet; et Saint-François ne serait probablement pas devenu la chrétienté fervente qu'il fut dans la suite, s'il n'eût eu à sa tête le savant et habile missionnaire, Joseph Auberj.

Très versé dans la langue abénakise, cet apôtre a laissé passablement de travaux dans cet idiome, un vocabulaire, beaucoup d'hymnes, de motets, de psaumes et de cantiques,

institui circumire privatim et demulccre senes, pug-navi omnil)us rationibus ab artc et pietate diiclis : persuasi. Nihil tamcn acluin adliuc erat, nain inter nostros Canadenscs, nihil majoris momenti deliberatur ant deccrnitur, nisi in frequenti, ut ith dicam, senatu. Conveniunt proccres, id est, senes ac ductores copiarum. Surgit in mediis orator et vcrba facit. Si apte, si eloquenter, si ingeniosè pérorât, causa vincit ; si timide, titubanter, inornate, causa cadit. Postquam igitur senes assentiri mihi et prœcipuœ auctoritatis duces intellexi, scnatum pctivi. Datus est. Convenere. Surrexi... Respondit votis eventus. Conditum est senalus consultum, quo exilium irrogabatur nebulonibus perditis, et auctoritas vitio detracta. Jam nullus impunè peccat, nullus exempli gravitatc grassatur ad pernicieni aliorum. Ut vcro essct res tota lirmior ad diuturnitatem, operani dedi ut non meo honiinc decretum hoc fieret, sed publico ; hac arte id sum assecutus, ut senes ac primores populi, vindices sint virtulis ac custodes, tanquam rei suœ ac per se constitutœ. Ganeones prœcipui scclera detestali et ad salutarem pa^nitentiara adducti sunt ; caeteri mores aut solum vertere coacti. » (Arch. de l'école Sainte- Geneviève, Caiiada, cahier 8.)

Page 1