KoiV plus bout, p

idiomate, uno aut altero roense excepto quibus terrain ooluîmus, iinde tenuem nobis victum comparare utcumque possemus. P. Joannes Brebeuf vir pius et prudens et corpore robustus ucerbum hiemis tempus cum barbaris transegit, unde maximain peregrinx linguae cognitionem hausit, nos intérim ab interprelibus, licet maxime alienis a communicando barbaro hoc idioraate, obtinuimus, praeter spem et expectationem omnium, quod sperare poteramus. Sed haec sunt tantum gemini idiomatis rudimenta, multo plura supersunt; ad multiplicationem quippe nntionum, multiplicantur idiomata, ac terram banc longe lateque diffusam incolunt quinquaginta ut minimum nationes, ingens sane campus in quo nostra excurrat industria; messis multa operarii pauci, qui tamen co sunt animo, per Dei gratiam, ut nullis teneantur difficultatibus, qiiamvis fructus spes magna nondum afTuIgeal, adeo rudes sunt incoI«T et proxime ad bestias accedentes.

Certe hoc unum solatur nos, quod Deus optimus, maxiraus, in repetenda mercede, fructus non tam sit habiturusrationem, quam voluntatis nostrae et laboris impensi; modo'grata sit ipsi haec nostra qualiscumque'voluntas, non est quod maie locatam operam nostram existimemus. Nullus ergo alius hoc anno fructus quam loci, personarum et idiomatis duarum nationum cognitio, si barbarorum ratio habeatur. Nam Gallis nostris, qui très hic tantum supra quadraginta numerantur, prsesto fuimus, quorum générales totius vitaî confessiones audivimus, habita prius exhortatione de ejus confessionis necessitate; singulis prxterea mensibus geminam ad eos concionem habuimus. His majora dabit sequens annus, Deo bene juvante, et totum hoc negotîum ut hactenus fecit promovente.

Valent nostri omnes, per Dei gratiam. Vix unus utitur linteis cum decumbit. Quod superest nobis lemporis a propria et proximorum salutc, id totum in excolenda terra insumitur. Longe alia fuissent virtutum incrementa, si alium Nostri non desiderassent superiorem. Facile est P' V® remedium adhibere, longe melius obsequentis quam imperantis personam sustineo. Dabit hoc mihi ul spero P"" V* a qua id qua possum animi demissione peto, nec hujus remedii defectu remorabitur diutius alacritatem Nostrorum in augendis virtutibus. E Gallia missi sunt ad nos hoc anno operarii primum hic domicilium societatis erecturi, quod omnino necessarium indicavimus propter Gallos nostros hic commorantes

et nusquam ulibi; engentur postea in aliis nationibus in quibus major speratur fructus : certas enim et statas sedes habent. Ad eas brevi missuri sumus unum e Nostris, vel duospotius, nimirum P. Joannem de Brebeuf et P. Annam de Noue, quorum missio si succédât, latissimus aperitur Evangelio campus. Barbarorum opéra eo deducendi sunt, neque enim aliis viatoribus uti possunt. Cum bona superiorum venia redit in Galliam P. Philibertus Noyrot, hoc totum negotium ut hactenus fecit promoturus. indiget P*»" V* auctoritate ut liber possit agere cum iis qui res nostras curant. Facessunt ipsi aliquid negotii Lutetise Patres nostri qui, nescio quam ob rem, non nihil videntur alieni ab hac missione. Gui nisi favisset bonae meraoriae P. Gottonus, (Kiinino jacuissent res nostrx. Verum quia rediturus est ineunte vere P. Noyrot, oronino alius e nostris erit necessarius Lutetia; vel Rhotomagi qui in ipsius locum sufficiatur, et rerum nostrarura curam suscipiat, necessaria singulis annis mittat et litteras nostras accipiat, sitamen ita judicaverit P**" V" .Septem ergo hic residui erimus : Paires quatuor : P. Ennemundus Massé, admon. et conf., P. Joan. de Brébeuf, P. Annas de Noue, et ego. Coadjutores vero très : Gilbertus Burel, Joannes Goflestre et Franc. Gharreton, parati oranes ad quosvis labores pro Dei gloria suscipiendos.

Sanctissimis P'* V"* sacrificiis commendant se omnes.

!>!• v» Filius humillimus.

Garolus Lalemant.

E Nova Francia. Gai. Aug. 1G26.

P. S. — Le P. Carayon a donné une traduction de cette lettre dans ses Documents inédiis, t. XII, p. 117.

Lrmaj Mc-m VmLusoa. Pi^po«m Gesckalis Societatis

Je^T »■ COLU&IO kEUCI COXSnTTESBO

15 AngDSti 1635.

Mc:.'25 ^li'^EI^seiis . So<:i«laiU tesr Prvposittts Genrralis . om'M 'i-i in qnorsm nuna^ hr litlerr TCDcrint, salalem ïd eo <pii «4t i«ra sjI-i^. Cu3i DoMliisimos slqne illnstrissimiis Dominus, D-MT.icLi» >'i<:.>l4a> R'^Itia?. Eqoes Torqnalos, Marchio de Ganurh^, Baro de LoagroT. et HiDcberille, ac Dominos de Elejii-riijmp. 3breûil et Boamncovr. cic. El aobîlïssîiDa aiqne illastns^ima Domiiia. Domina Franrisra Mangol, ejns conjax. (liiisi am'iris. saloiiv|De animamm zelo peraoli, onum 5ocieiaûs colI'ïgiDm in NoTâ Gallri pro spiriluali CanadeDsiom auxîlio el institut i'- ne fnndare proposoeriot. et !a hune finem eidem nosira- SocielaiL sexd^:im aareomm millia paré el irrevocabililer inler Tïvos doiuverinl; Xos eodem studio dnctî. el idooeam nosirar Soci«'Uliâ miobleriis sedem in ïltis partibus fore confiai, ac atriu-i|ue pieialiei propens» ci^^ nostram Socielatem voliinlaii, qnoad in nobis est rcspoadere eiopianies, pr^diclam donalionem cura nosiro, lum no^lrorum sucessomm nomine, omni meliorî modo quo possnmos. acceplamus. ipsosque nobilissimos ïllus- Iriâsimo^que Dominnm \icolaum Roaltium, el Dominam Franci^cam Mangol primi Socielaiis nostnE coUegii in diclà NoTn Galliâ ex illâ pecunïa?' samroâ erigendi, el consliluendi, Pundan omnibu!> pncrogaiiris el graliis à nostrà societale aliis *îbus dari soliliTi, agnoscimus el recïpimus : Deumque r, m lam ptx rundalioni Teliciier aspiret, ac de inexbau* sui (hesauro noslram inopiam supplens, eosdem nobi-

plni baat.p. !07.

lissimos, et illustrissimos Fundatores multis ia hac vitâ roeritis auctos, xtei'nslandemglorix coronâ remuneret. la quorum fidem has titteraa manu nostrâ subscriplas, et sigillo noslro munitas dedimus.

Romx die i5. Augusti 1635.

Mutius Vitelleschi, prxp. S. J.