Voir plus haut, p
suis extraxisset, improvisus hostis adfuit pagosque duos in finibus Regionis illius positos invadit, expugnat, incendit, solitae crudelitatis ubique fœda relinquens vestigia.
Horum oppidorum alteri a sancto Josepho nomen fuit, quœ erat una ex missionibus nostris praecipua : familias supra quadringenlas complectitur, hic exculta? ad Dei cultum adeo sacrœ, ubi Ghristianis ritibus gens inslituta fidem suam morum innocentia et sanctitate commendabat, nova in dies infidelium accessione facta.
Praeerat huic ecclesise P. Antonius Daniel vir ingentis animi in aggrediendis pro dilatanda fide laboribus, invictae in sustinendis patientiae, magnarum omnino virtutum sed eximiae aute omnia mansuetudinis, lali grege dignus Pastor. Sacrum de more vixdum absolverat post orientis solis primos radios, neque adhuc a sacello discesserant satis fréquentes qui convenerant Christiani, cum audito hoslium clamore horril)ili ad arma est subito trepidatum, ad pugnam alii sese proripiunt, fugam alii praecipitant, ubique terror, ubique luctus, ubique caedes. Unus intereapraestat intrepidus Pater Antonius, pavidis reddens aniraum et Dei fideique bellum certare admonens, qua parte infestum urgere magis hostem sentit illuc advolat Deo plenus quem suo adhuc gestabat in pectore, et inter sacrificandum receperat, non Ghristianis modo Chrisliauum robur, sed fidem etiam multis inspirât infidelium, tantoque visus est ardore loqui de mortis instantis contemptu deque gaudiis Paradisi, ut jam beatitudine sua frui videretur.
In hoc ultimo vitae discrimine Baptismum petiere multi, fidei christinae mysteriis prius imbuti, tanto numéro ut cum singulis sufficere non posset uti coactus sit intincto in aquam sudario, et effusam circum se plebem per aspersionem abluere sacro ritu. Neque interea tamen hostilis remittebat furor, tormentario pulvere fumabant omnia, stridebant ad aures emissac catapultis glandes ferreae, ingens fragor auras implebat, multi ad Patris pedes prostrati cadebant, quos simul vitalis unda Baptismalis simul lethalis ictus excepere. Fugam ut reliquos cepisse videt, ipse in lucro animarum intentus alienae salutis non immemor oblitus suae ad œgrotos et invalidos senes Baptisandos currit, casas pénétrât
zeloque suo implet, matribus etiam infidelibus infantes suos certalim obtrudentibus ut aqua salutari purgatos cœlo praepararet. Tandem in aedem sacram se recipit velut in arcem suam et fidei propugnaculum quo plerosque Christianorum spes œternae glorise et cathecumenorum multos perpulerat metus infernorum ignium ; nusquam ibi oratum ardentius, nusquam verae fidei et sinceri doloris certiora argumenta ; hos Baptismo munit, illos peccatorum vinculis exsolvit, omnes divinœ Gharitatis ardore inflammat, et spei roborat munimine. Hœc tum illius ferè vox unica : fratres mei hodie erimus in Paradiso, hoc crédite, hoc sperate ut vos Deus aeternum amore suo beatos efficiat. Jam Hostis vallum conscenderat totoque oppido subjectis ignibus ardebant casae, cum monentur victores Barbari ingentem esse pra^dara, et facilem si templum versus properent, illic senum passim ac mulierum cum pueris magnam esse turbam. Accurrit illico Barbarorum multitude furibunda, inconditisque clamoribus et horrendis circumfremit, vicinum hostem censere omnes qui templo claudebantur, quos fugam capere jubet bonus Pastor qua parte liber adhuc patet exitus. Ipse ut hostem moretur et fugienti gregi consulat obvium se dat Barbaro militi, ejusque furentem impetum frangit vir unicus quidem sed infidelibus terribilis ut castrorum acies ordinata; nec mirum cum divino plenus esset robore, apparuitque moriens fortis ut leo, qui tota vita sua mansuetudinem agni ostenderat, densis tandem confossus sagittis et lethali ictu emissae in médium pectus catapulta transverberatus, felicem animam, quam pro suis ovibus posuerat, bonus Pastor Deo suo reddidit, amabile nomen Jesu identidem inclamitans.
Ssevitum Barbare in corpus exanimum, vix ullus hostium ut fuerit, qui mortuo novum vulnus non adderet, et morientis generositate ad rabiem concitati tôt illum confecerunt plagis, quod capere corpus ejus potuit. Cum enim iram in eum suam expromere quisque omnem cuperet, nemo sufficere ad ultionem putabat imposila jam aliorum telis vulnera, nisi crudelem in innoxio sanguine tingeret manum, et indignationem suam hoc mulceret solatio : itaque cum alii nemo committeret, omnes se magnanimi Martiris imbuere colore voluerunt, pluresque adeo jam defunctum vulneravere; incensa demum aede sacra médias
in flammas nudum cadaver injectum. Ita est concrematum ut ne minima quidem ossis ullius restaret particula, nec sanè poterat nobiliori rogo cumburi.
Dum sic hostes moratur, etiam post mortem fugienti et disperso gregi fidelium salutaris, multi in tutum se recepere, alios victor miles est assecutus, maires prsecipue quas pendens ab ubere infantium sarcina retardabat, aut quariim latebras prodere puerilis œtas, sapienter adhuc timere nescia.
Decimum quintum Annum ponebat in hac missione Huronensi excolenda P. Antonius, unus ex primis Patribus nostris, qui, anno 1633, eo pervenerunt ad verae fidei fundamenta jacienda; qua quidem in expeditione jam ab eo tempore pati cœpit quidquid homo citra mortem sustinere potest.
Non est omittendum Divinam bonitatem circa eum in hoc vitae exlremo fuisse singularem, nam ocliduum solidum in exercitiis spiritualibus peragendis juxta morem societatis absolverat KalemUs ipsis Julii, qui quarto die necatus est, ipseque postridie sine ulla mora in missionem suam convolarat eo spiritu plenus quo fidèles curae ejus commissos inflammabat.
Patria Deppensis erat, quee civitas est Normanniae in Galliae Regno, mari oceanico exposita, portuque celeberrimo nobilis. Ingressus fuerat societatem Anno 1621 tum viginti et unum annos natus, vir sane egregius, vereque dignus societatis Jesu filius, humilis, obediens, per orationis usum cum Deo summè familiaris, invictee semper patientiae, infractique in rébus arduis animi, adeo ut nobis virtutum omnium exemplum illustre, christianis Barbaris fidei ac pietatis sensum eximium, omnibus desiderium sui grave reliquerit, ipsis etiam infidelibus ; daturus demum ut speramus toti huic Nationi patronum in cœlis potentissimum.
Etvero uni è nostris (homini sanctitatis prsecipuse, et probatissimae humilitatis) semel atque iterum post mortem adesse visus est : ac primum quidem nostris Patribus in concilium coactis, agentibusque ut soient de re christiana promovenda, quos omnes hortabatur ad salutem infidelium pro Dei gloria procurandam : postea se de novo conspiciendum obtulit augustiore vultu, et eo sane qui nihil humanum et mortale spiraret, annorum ut
ex ore conjici poterat plus minus triginta, cum moriens octo et quadraginla numeraret, et in illo rogatus est confidenter ab eo cui se videndum dabat ecquid voluisset divina bonitas servi sui corpus tara indigne postmortem haberi, tamque inhonesto fœdatum vulnere flammis consuinij nihil ut hujus restaret nobis, ne cinis quidem exiguus, ad quœ verba tum ille : ^lagnus Dominus et laudabilis nimis, qui in haec servi sui opprobria et contumelias respiciens, mihi multas animas ex ignibus Purgatoriis erutas dédit quœ meum in cœlum triumphum ornarent. [Arch. gen. S. J.)
Epistola p. Pauli Ragueneau ad R. P. Yincentium Caraffa,
