Voir plus haut pp. 281, 284, 296, 330 et
tiarr
cursuin ab antiquis christiani nominis hostibus obstinatius retardari. Unum me recreat, adventus domini baronis du Bois d'Avaugour, qui. pro suo zelo, prudentia et animi fortitudine, iroqœorum audaciam, acceptis à Gallia suppetiis, retundet. Scribo ad P. Prov!® ut viros optimos seligat, prædictis militum subsidiis adjungendos, qui sub auspiciis Ille ac Re D. Ve fidem longè latèque diffundant. Deus servet incolumem..….
Romæ, 6 martii, 1662.
s LE Gal Ociva À Mer pr Lavaz litteræ ton Na ’ ’ L 5 Parisios, 1" ac rev. episcopo Petræœensi ac vic. ap. in N.
r erga < :
f Francia.
uso | js 45 ‘ a a À Intellexi ex litteris P. Hi Lalemant aliorumque patrum qui in
qui HS ;
" R. missione Canadensi versantur paternum affectum quo eos ratam ; à R | ut à à ? Illma D. V. complectitur, simulque continua beneficia quibus ipsopr'OPpO- , dE fe à Se AToe e pren . rum omnium corda sibi dudum indissolubili filialis amoris nodo tate € . . 9: = 1e ° . . .
. 4 conjunxit. Hæc peculiaria testimonia cum in totam societatem idqui à : ’ A n q nostrin redundent, muneris mei esse duxi, peculiari meo exitum 4 ; R ET A : ; :
rer omniumque nomine gratias illi habere, quod hisce litteris meis telliga
facio quam studiosissime et humillimè possum. Et licet illma D. Va pro ardentissimo animarum zelo quo flagrat operarios evangelii suis precibus ubique comitetur, tamen mihi temperare non possum quin patres nostros in medià barbarie degentes et continuis et novis ærumnis afflictos amantissimi præsulis curæ ac patrocinio commendem ; illi vicissim, ut à me habent in mandatis, tantum benefactorem et patronum suis semper obsequiis omnique quæ debetur observantia et amore prosequentur. Ilem Dem Vam Deus pro bono nascentis ecclesiæ Canadensis diu servet incolumem.
væ ope- Francià m filios
Romæ, 25 dec. 1662.
Le Gal Oriva À Mn DE LaAvaL.
Quebecum in N. Francia, Ill. ac Rev. D. episcopo petræœensi... Agnosco ex litteris Ill. ac Rev. D. V* singularem benevolentiam qua societatem nostram complectitur, et cum eà qua par est
gratiarum actione et sinceri mei animi gratitudine admitto favorem quem Patribus nostris in Novâ Francià degentibus, ac nominatim in residentiis Syllerianæ et Beatæ magdalenæ conferre meditatur. De modo autem uniendi prædictis residentiis decimas ecclesiasticas, is mihi videtur instituto nostro commodior; si nempe quamdiù regio ista laborabit inopià sacerdotum sæcularium, tandiu nostri curam gerant parœæciarum illarum; cum autem suppetent sacerdotes externi, tunc rejectà in eos animarum cura, vicarios episcopo pro tempore existenti offerant ab ipso approbandos, eisque ut fit in Galliis pensionem solvent ex reditibus annexarum paræciarum. Cumque alius modus convenientior mihi non occurrat, superest ut actis iterùm humillimè gratiis ille ac Reve D. Ve, cui se societas nostra summè obstrictam fatetur, æternumque fatebitur, enixè efflagitem, ut dignetur paternum illum amorem erga operarios nostros conservare, quos vicissim non desinam quâ apud eos auctoritate valeo obstringere, ut tantà gratia se dignos omni officiorum genere studeant exhibere. Ego verd assiduis apud Deum precibus agere pergam ut quem nascenti ecclesiæ parentem dedit, duitissimè servet. Romæ, XI martii 1664.
Le Gal Ociva À Mer DE LaAvaz
Quebecum in N. K., II ac Rev. episcopo petræensi ac vice. ap.
Officiosissimas accepi Ile ac Re D. Ve litteras 15 sept. proximè elapsi ad me datas, quibus suum erga societatem nostram animum novâ benevolentiæ significatione testatur et quasi non satis esset exemisse À decimis bona quæ istic patres nostri possident et paræcias duas residentiis Sillerianæ et Beatæ Magdalenæ annexuisse, addit paratum se esse nihil non agere societatis nostræ filiorum causà. Gratias ago Ille ac Reve D. V* quam humillime et studiosissimè possum eique polliceor Societatem nostram tot beneficiis ipsi obstrictam benefactoris sui ac protectoris memorem semper futuram. Gaudeo quod labores patrum nostrorum, qui istic in salute animarum procurandâ versantur, sapientissimo Pastori probentur ; sciunt illi se à paterna ipsius charitate diligi ut filios, et illi vicissim parentem optimum ex
F litte tem me filiis inve inst cam subl qua opet sert tus ter negd ann Ptis suar eccle totiu
AVO®= , 4C ferre
ina
at ab
nt ex
nve-
ilimè bstrinetur rvare, strindeant ergam
ipsius um ex
animo colunt, nec leve certè habent in suis laboribus solatium quod sciant se amari ab eo cui secundüm Deum placere admodüm cupiunt.
Quod ad Episcopatum, quem rex christmus, cujus incomparabilis pietas et zelus ad alterutrum orbem extenditur, fundare cupit in novà Francià, ubi primum certior factus ero quod de eo agatur apud summum pontificem, statim omni ope, quantüm in me erit, negotium istud promovebo, nec suæ sanctitati, data occasione, significare prætermittam, quantum ecclesia Canadensis debeat zelo Ill. ac Rev. D. Ve, cui me cum totà societate nostrà obstrictissimum agnosco.
Roma, 6 Januarii 1665.
Mar DE Lavaz Au Gal OLiva
Kebeci, 22 oct. 1665.
R. adm. Pater, accepi quas placuit Paternitati V“ ad me dare litteras, quibus currentem ad majora benevolentiæ erga societatem vestram officia, officiosis suis gratiarum actionibus non mediocriter impellit. Crescit in dies satisfactio quam de suis filiis hic degentibus semper speravi, quos ad omnia paratos invenio; si Deus promovere dignetur aparatum quem rex Xmvs instituit ad debellandos iroquæos, habebunt illi amplissimum campum, in quo decurrat ipsorum zelus et industria; ad quos sublevandos et corroborandos nihil opportunius fieri potest quam si Pas Va alios hüc operarios mittat : messis enim multa, operarii autem pauci, maximè cum sæcularium sacerdotum, præsertim idoneorum rara sit admodum copia, et eorum mihi delectus sit faciendus, qui regulares non aversentur, ne operis feliciter incæpti progressus impediatur. Nescio utrüm finem habuerit negotium de episcopatu fixo hic statuendo, de quo superiore anno scripseram ; si quid in eo ad majorem Dei gloriam, judiciv Ptis Væ fuerit, non dubito quin datà occasione, apud Sanctitatem suam quod fieri potest Pas Va perficiat. Ad hæœc meipsum et ecclesiam mihi creditam, SS. SS. et orationibus Ptis Ve et totius societatis Commendo.
gran ee ml nee =
Eu
Le Gi Ouiva À Mar pë LAVAL
Quebecum, Ill" Ep° Petræensi.….
Consueta beneficentiæ et benevolentiæ ergo me suæ Societatem que universam argumenta, illustrma Di° Va hüc ad nos transmisit cum litteris 22 octobris præteriti datis. Quæ ergo omnia, qua debui gravi et venerabundi animi significatione accepi; idque illme Dani Ve ersuasum pridem esse et confido facile et vehementer cupio. Nec dubium quoque mihi esse potest, quin Patres istic nostri omnes, qui novâ in Francià desunt, studiosissime colere semper paternam illam charitatem adnitantur, quà ipsos complecti illma Div Va dignatur.
Quantum attinet ad negotium de Canadensi episcopatu à sede apostolicà instituendo, maximè mihi esse cordi pergit; atque ut felicius ex animi omnium nostri sententià transigatur, nihil nisi temporis opportunitatem expecto sumque sollicite in omnem occasionem intentus, ut illud proponere et urgere eflicaciter possim. Speroque cum divinà gratià rem aliquando tandem feliciter confectum iri. Saltem hoc habeat velim illma Di Va animo suo fixum certumque, eam æquè mihi immo magis quam ulli mortalium esse cordi. Precor Dnum Deum ut humillimis meis votis annuat, tum ad optatum rei hujusce eventum, tum ad illmæ Dnis V* incolumitatem, quam Divinæ ejus majestati commendati finem facere nullum volo.
Romæ, 16 martii 1666.
Man DE LAvaz Au Gtl OLiva
Rev. admodum Pater, Pro ea quæ in ecclesiam mihi creditam redundat utilitate, non possum non gratulari Pi Ve imô nec beneficii loco non ponere quod tam egregii hoc anno societatis operarii ad nos pervenerint; præsagium nobis fuit opportunum victoriæ, pro qua nunc temporis, cum hæc scribo, acriter contra fidei hostes pugnatur; ex illà enim pendet operariorum functio ad sementem, ad quam agros idoneos per victoriam prævidens dûs messis, subministrat operarios qui suo tempore eos excolant faxit Deus!
etaterm smisit a, qua idque vehe- Patres sissime
\ ipsos
à sede tque ut hil nisi omnem icaciter ‘m feli- \ animo am ulli is meis
In negotio ad Episcopatüs titulum obtinendum à Sua Sanctte, nullum video progressum. Urgeo tamen et hoc anno negotium apud omnes qui in eo aliquid valent. Experientia enim in dies fit nobis magis ac magis compertum ex hujus rei defectu, multa damna consequi; usque adeô ut ex eo capite detrectent habitatores decimas solvere, quia nec episcopatus, nec parochi titulum habent, et sint quasi vagi et incerti pastores ; et hoc secundum est quod à Sua Ste saltem interim postulo ut liceat mihi parochius harum regionum erigere in titulum et inter alias quebecensem, et eam sic erectam seminario nostro in perpetuum addicere, quod seminarium ex operariis seminarii Parisiensis ad exteras nationes conflavimus, quorum curæ committere cogitamus quos ex indigenis gallis in collegio vestro studentibus, noverimus ad res ecclesiasticas idoneos; in his enim operariis habemus homines sanæ doctrinæ et eximiæ pietatis, quibus juventutem informandam tuto credere possimus.
Hæc sunt præcipua, de quibus ad Suam Sanctitatem scribo; si aditum aliquem offendat Pts Va ad rem illam tractandam cum summo Pontifice, rem ut puto Deo gratam et huic KEcclesiæ valdè proficuam prestabit, meque ex eo capite de novo devinctum habebit, etsi jam totum societati multis titulis addictum. Deus admodum Pnam Btem Vam salvam et incolumen servet ! admodum
Be P. V. Hmus et obsmus servus. — Franciscus Epis. Petrensis, v. ap.
Quebeci, idib. oct. an. 1666.
Le Gï Oriva À Man De LavaL
Quebecum, 111" Ep. Petræœensi…
Novum istud operariorum subsidium à me summissum in novam Franciam, quod tam insigni comitate Ille Di° Ve gratulatur, litteris 15 oct. ad nos datis, ego feliciter destinatum intelligo, cum illud tanto præsuli accipio satis probari. Perrexerunt isti ex Europä, ubi societas numero capitum longe auctior Dnem Vam [man universa observat ; eoque appulere, ubi pauciores additi, jam pluribus linguis et manibus huc romam usque perferunt Dris ejusdem Ve Ill voluntatem ad novum ordinem ornandum complectendumque pronissimam. Atque unâ gratitudinem nostram mirum quantum inflammant.
Ad negotium quod attinet de quo agere mecum Illms Di Va dignatur, oro quæsoque ne ambigat, quin maximæ curæ mihi sit futurum. Ilud enim tüm ad divinam gloriam facere plurimum, ipse intelligo, tum ex ill» Dis Ve sententià, certus omnino et indubitatus aflirmo. Undèë nec pratermittam quidquid industriæ in me fuerit, totum illud' in eam Doris Ve curam apud summum pontificem opportunè ac diligenter impendere ; ubi primüm rescire potero quod tractatum reipsâ negotium istud in curiâ roman, operam nostram posse admittere ; Hli enim quorum versatur in manibus, renunciaverunt non prius À nobis verbum de eo esse faciendum, quam disertè fuerimus ab ipsis admoniti. Sic habeat igitur Di° Va Illr velim etiam atque etiam, ipsius causâ fore me semper in omnem ejusmodi occasionem intentum. Atque intereà enixissimis precibus meis omnia benignissimo Deo ac Dno nostro per quan studiosè commendabo.
Rom, 25 Januarii 1667.
Le Gal Oriva À Man DE LAVAL, À QuÉBEc
Ita felicitati meæ tribuo quod ille Dris V* rebus prodesse ambiverim, ut studium etiam non excludam propensissimum quo fateor moveri me semper, adomnia ipsius negotia votaque, quantum in me facultatis fuerit promovenda... Immensas vero gratias divinæ majestati reddo, quod homines nostros suo sancto obsequio non inutiles dignetur efficere : quem admodum locuples nobis esse et assertor et testis illma Die Va pergit, humanissimis litteris quas ab ipsà cum consuetà animi mei demissione recepi, 28 aug. superioris anni datas. Supremæ Dei Optimi benegnitati ex animo supplico ut illrm D. Van diutissimè servet incolumen tum suæ gloriæ tum obsequiis quoque nostris.
Rome, 7 febv. 1668.
LE G1l OLrvAa À Men pb
Non est mihi facile verbis exprimere, houorisve plus an gaudii nobis attulerit Amant. ac Rev“ V* Mgris epistoli data quebeci 26 oct., cum in eà urbanitate me cumulet sua, et nostrorum, qui istic degunt, zelum ac labores testimonio commendet sane lucu-
tiu
eo
[1m Do ræ mihi irimum, inino et idustriæ ummurn ir res roman, *satur in | e0 esse c habeat fore me » intereà )no nos-
prodesse num quo e, quano gratias ‘10 obselocuples inissimis e recepi, negnitati icolumen
n gaudii quebeci um, qui ne lucu-
lento, Nihil nobis omnibus evenire optatius foret, quam ut ed pietate atque prudentiâ praeditus antistes, quam in Mre Va Ille ac Rev' suspiciunt omnes, toti huic ecclesiæ titulari episcopi nomine præsideret, hoc non Romæ sapientissime cogitatum ac pœnè decretum, ipsa, ut opinor, crescentis in dies coloniæ necessitas exiget, Nostri interim à Deo flagitare non desinent ut servet incolumem..
Romæ 19 fev. 1669.
Le Gl Oriva À Mon p£ LAvaL
.….. Cum erit novi Pontificis electio confecta, quam plus quam à tribus mensibus expectamus, nihil prætermittam commendationis atque diligentiæ sive per me sive per amicos, ut in fixum stabilitumque titulum erigatur episcopatus Quebecensis, cum potissimum impedimentum illud, quod opponebatur unicum, archiepiscopi Rothomagensis novam illam ecclesiam sibi suffraganeam esse cupientis, tandem aliquando sublatum esse dicatur.
Romæ, 8 aprilis 1670.
Le P. Oziva À Man DE LaAvaL
15 mars 1679.
Fortunatiorem me esse censerem, si laboribus adhibitis negotium ill Dis Ve ad exitum planè perducerem ; arbitrarer enim eo pacto me populorum multorum saluti fructuosius desudasse. N.S. P. Le Pape INNocENT XI
à Mgr de Laval, à Quebec.
De Rome, le 30 mars 1678.
Innocentius papa XI
Venerabilis frater, salutem et apostolicam benedictionem. Pro sollicitudine quam de catholicæ religionis propagatione gerere debemus, longè gratissimæ acciderunt nobis litter:æ Fraternitatis
tuæ de prosperis ejusdem in istis oris successibus certiores nos
facientes. Qui sane cum singularem vigilantiam strenuumque
tuum in excolendà recenti istà vineà Domini zelum luculenter
ostendant, voluntatem tibi nostram majorem in modum conciliant,
atque ad te meritis laudibus prosequendum valdè nos provocant.
Pro explorato tibi esse volumus religiosis conatibus tuis omni
ope ac studio semper nos adfuturos, nihilque ab hujus sanctæ
sedis auctoritate desiderari passuros, quod ad lucrifaciendas ani-
mas conducere posse existimabimus. Quod autem iisdem in lit-
teris scribis Patres societatis Jesu uti sedulos ac industrios ope-
rarios in obeundis muneris tui partibus magno tibi adjumento
esse, in eà nos opinione confirmat quam de religiossimä societate
jam pridem habebamus, quos proptereâ omni pastoralis oflicio
charitatis À te foveri vehementer cupimus, atque ad pergendum
tecum in præclaro opere excitari. Reliquum estut tibi persuadeas
labores omnes tuos semper nos præ oculis habituros, nullamque,. |
quæ se nobis offerat, occasionem demissuros, benevolentiam c
nostram reipsà testandi Fraternitati tuæ, cui interim apostoli- Ni
‘am benedictionem peramanter impertimur. No Datum Romæ apud stum Petrum sub annulo piscatoris die pro
XXX martii MDCLXXVIIT pontificatûs nostri anno secundo. de tem
Roy gou pro Maj fin
entr ny
paix
INNOGENTIUS XI.
plu:
Fra pou alle!
Hol effic Vot sup
res nos iumque ulenter ciliant, vocant.
is omni sanct:e las aniin lit- 08 opeumento ocietate officio zenduim suadeas
amque,.
lentiam postoli-
ris die
do.
