CHAPITRE IX
1296. Livre de Comptes. (Extraits.) Journal du Trésor du Louvre. — Éd. M. J. Havet.
1298-1361. Livre de Comptes. Journal du Trésor (Extraits du). B.N. (Inédit.)
1330. Livre de Comptes. (Extraits.) — Ed. M. Moranvillé.
Comptes du Louvre de 1296.
(Éc. des Ch., 1884. J. Havet, éd.)
§ 39. Renier de la Bêle (1), garde de la ville de Laon : 3,697 1. 8 s. 3 d.
§ 74. De monetagio monete facte Parisius per Betinum Caucinel : 2,057 1- 4 s. 4 d.
Et per Renerum Flammingi : 17,836 1. 15 s.
Et per Guillelmum Flammingi : 2,500 1.
Et per Petrum de Medunta et Faschium, Lombardum de monetagio auri^ : 22,066 1. 5 s.
§75. De monetagio monete facte... apud Summidrium per Sornardum Caucinel : 2,568 1. 12 s. 6 d.
§ 89. De denariis captis a Bichio et Mouscheto per eundem ballivum [Rothomagensemj, ad opus navigii : 2,750 1. t.
(1) Voir Liste des Lombards à Paris (1299). Renier de la Bêle est déclaré gentil homme et ne paie plus de taille.
(2) Renier et Guillaume le Flament, monnaiera très connus. Faschius est le syre Face de la liste des Lombards à Paris.
§ ni. De emenda seu finatione Donati de Vellut de Florentia : 600 1.
§ 112. De forefactura Oliveri de Vintemille, per Guillelmum Pétri Becucii : 20 1.
Expensa Parisiensium
Ad hereditatem.
§ 156. Lanfrancus Tartarus, de Janua, pro toto : 100 1.
Alia Expensa.
§166. Magistri monetarum duo, Betinus Caucinelli et Johannes(,) Decimarii pro tercio : 133 1. 6 s. 8 d.
§ 167. Renaudus de Aula, clericus monetarum 3 s. per diem (137 jours) : 20 1. 11 s.
§ 216. Dominus Johannes de Chintrellis, ballivius Masticonensis, pro denariis redditis régi pro rotellis Judeorum per très annos et alias redditis per compotum Bichii : 44 1. 5 s. 6 d.
Comptes du Trésor du Louvre de la Toussaint
ipaotît. §323. De Dulchio Manier &, de Societate Bardorum de Florencia 500 1. Tur. Valent : 400 1.
2} août. §324. De Bindo Escarche, de Societate Cerdorum<3) alborum de Florencia 500 1. Tur. : 400 1.
§ 325. De Ouberto Jonte, de Societate Cerdorum Nigrorum de Florencia 500 1. Turn. : 400 1.
(1) Jean Dismier.
(2) Duché le lombart et ses compaignons. \o 1. en la Cité. (GiIraud, p. 3.)
(3) Le mot Cerdorum est un mot mal écrit par le scribe, il faut Cirdorum les Cerchi.
§ 326. De Lappo Piti, de Societate Mozorum de Florencia 500 1. Tur. : 400 1.
§ 328. De Alpicio Dyan, de Societate Scotorum, de Placencia, per dictum Vidaume(l) 2,000 1. Tur. : 1,600 1.
§ 329. De Renero de Passu de Florencia, per dictum Vidaume 600 1. Tur. : 480 1.
§330. De Girardo Capon(2), Guidone Cavassole (5), Lanceloto d'Angoyssole(4) et Johanne de Vantiduno, pro se et aliis campsoribus de Placencia 3,500 1. Tur. : 2,800 1.
§ 331. De dicto Bonne Gayne (i) Lombardo 500 1. Tur. : 400 1.
§ 332. De Societate Petrucie(6) 1,000 1. Tur. : 800 1.
§ 333. De Societate Clarèncium de Pistorio (7) 2,000 1. Tur.: 1,600 1.
§ 334. De Lappo Piti de Societate Scale(8) 800 1. Tur. : 640 1.
Dernier jour d'août. § 335. De Societate Spine de Florencia, per Renuchium Hugonem ^ 2,000 1. Tur. : 1,600 1.
§ 337. De villis Attrebati et Corbeye per Galterum Loth(Io)et Thomam Rustici procuratores Bichii et Mouscheti 9,5471. 10 s. Tur. (Partes apud magistros per cedulam.) Val. 7,638 1.
(1) Société des Scoti, de Plaisance. Vidaume. Ce nom revient souvent dans ces comptes. V. plus loin, mercredi, 19 novembre.
(2) Girard Chapon. Voir Liste des Lombards à Paris (1298).
(3) Voir Géraud, p. 3.
(4) Lancelot l'Angoisseux. (Géraud, p. 3.)
(5) Compagnie des Gaagne bien. (Géraud, p. 2.)
(6) Petruche le lombart et ses compaingnons, 16 s. paroisse Sr Merri. (Géraud, p. 1.)
(7) Voir Géraud, p. 2. Compagnie des Chiarenti, de Pistoïa.
(8) Voir Géraud, p. 2. Compagnie des Scali, de Florence.
(9) Hugue Renuche, cité dans le compte suivant.
(10) Gautier Lot, 4 1. — Binde Lot, son frère, en la viez rue du Temple, 36 s. paroisse S1 Jehan en Grève. — Ce Galterius Lot est le Gualtieri Angelotti du compte de Ciappelletto (Giorn. Storico, document II, p. 347) cité a la suite du chapitre sur « Boccace ».
§ 339. De Roberto ex Baldo Crispini fratribus de Atrebato(l) (7,300 liv. 6 octobre et 16 octobre : 863 1., et 21 octobre : 1,830 1.) Total : 9,993 1.
§349. De ballivia Ambianensi, per Galtherum Loth et Thomam Rustici, procuratores Bichii et Mouscheti, 17,315 1. 10 s. 6 d. Tur. (partes apud magistros per Cedulam) (25 septembre). Val. 13,852 1. 8 s. 5 d., et (26 octobre), per magistrum Herricum de Gauchi, 149 1. Total : 14,000 1. 28 d. 5 s.
Fin des extraits du compte de 1296 (éd. par M. J. Havet.)
Extraits du Livre de comptes de 1298 à 1301.
(Mss. 9783 de la Bib. Nat. fonds latin (inédit.) I298
Mercredi 19 mars. Lanfrancus Tartarus de Janua(2\ pro fine cujusdam compoti sui, de expensis factis in galeis usque ad primam diem Jan. XCVI0 199 1. t. cont. per Benedictum, filium suum, sup. R. Val. 159 1. 4 s. p.
Jeudi 20 mars. Demonetagio Sumidrii (3), pro Sornaco Caucinel, monetario ibi, 1,000 1. t. quos ei debebat Johannes de Molendinis, monetarius Matisconensis, per predictum Henricum [de Horret] pro eodem Johanne.
Dimanche 2) mars. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu(4), nepotem suum, 9,180 1. 20 s. t. cont. sup. R. Val. 7,344 1. 16 s. p.
(i)Les frères Crispini, d'Arras, banquiers du roi Philippe le Bel pendant les guerres en Flandre.
(2) Havet, n° 156.
(3) Sumidrium ou Summidrium. — Somniicres. Sornac ou Sornard Cassinel , frère de Betin. C'est le Bernard de Quessenet de Gcraud, p. 4.
(4) Jean du Porche, neveu de Betin — fils de sa saur mariée à N. de Porticu, en français, du Porche.
— Cepimus super J. de Sancto Justo, pro denariis per Betinum Caucinelli solutis Johanni Marcelle0, civi parisiens! , pro residuo cedule de 1,4551. p. 655 1. 4 s. p. Val. 819 1. t. quos reddidimus régi de monetagio parisius pro eodem Betino.
Jeudi 2~j mars. De monetagio Paris, pro Betino, per Guillelmum<2), filiiim suum, 2,000 1. t. cont. sup. R.
— Balmontinus Lancar, de Janua*"3', pro to. O. S. XCV°, XCVP et XC\TII° ad hereditatem equaliter 100 1. t. cont. per Paponem Malome de ib. sup. R. Val. 120 1. p.
Vendredi 28 mars. De monetagio Parisius per Betinum pro Betino 1,000 1. t. cont. sup. R.
Samedi 29 mars. De monetagio Parisius, pro Betino per Guydonem de Porticu(+), nepotem suum, 5,000 1. t. cont. sup. R. Val. 4,000 1. p.
Lundi }i mars. De monetagio Parisius pro Betino per Guvdonem de Porticu 4,000 1. t. cont. sup. R. Val. 3,200 1. p.
Samedi 12 avril. De Legatis in distinctis terre sancte de parte régis pro Jacobo Normanni, archidiacono Narbonensi, et Grimerio de Placentia, Canonico parisiensi(5), collectoribus eorumdem legatorum una cum magistris Petro de Bella Pertica ^ et Johanne Clersens, 1,000 1. t. cont. per Bonvilayn lombardum et Ranucium et Galganum(7) (equaliter de quibus habent très cedulas) sup. R.
— De monetagio Parisius pro Betino per Johannem de Porticu, 6,900 1. t. cont. sup. R. Val. 5,520!. p.
Lundi 14 avril. De monetagio Parisius, pro Betino, per
(1) Jean Marcel, mercier, grand-oncle du prévôt Etienne.
(2) Guillaume Cassinel, fils du premier lit de Betin.
(3) Belmontinus Larcari, de Gènes, fils du banquier de S1 Louis.
(4) Guy du Porche, frère de Jean, neveu de Betin.
(5) Grimerius, de Plaisance, chanoine. V. testament de Gandoufle.
(6) Pierre de Belle Perche, doyen de Paris, puis évêque d'Auxerre, mort après 13 12.
(7) Bonvillayn,Renuche, Galganus — ce dernier, le Galgayu de M. de Saulcy — tous lombards cités dans ce travail. V. p. 134, et passim.
l8o LES LOMBARDS A PARIS.
Yannum(I), nepotem suum, 13,000 1. t. coin. sup. II. Val. 10,400 1. p.
Mardi ij avril. Cepimus sup. R., pro una cupa auri per Betinum soluta et data diu et cardinali Albanensi de Lugduno 303 1. 18 s. t. per G. de Hangest, thesaurarium. Et reddidimus Régi de monetagio parisius pro eodem Betino.
Samedi 1 y avril. De monetagio Parisius, pro Betino, perVannum de Porticu, nepotem suum, 4,000 1. t. cont. sup. R.
Lundi 21 avril. De monetagio Parisius, pro Betino, per Vannum, de Porticu, nepotem suum. 4,000 1. t. cont. sup. R.
Exp. Guyotus de Pian, defunctus pro denariis sibi debitis per compotum Bichii et Mouscheti O. S. XCV° a tergo 140 1. 1. cont. per Guillermum filium suum, militem, sup. R. Val. 112 1. p.
— Marcus Bolani, civis Venetiarum super redditum ducis Lothoring. cand[elose] XCVI0 pretextu cujusdam robarie eidem cum in terra dicti ducis facte super quo idem dux fuit per custodes nundinarum Campanie condempnatus de summa de 410 1. 1. que restabat ad solvendum 300 1. t. cont. per Percevallum procuratorem suum sup. R. in dicto redditu, residuas 110 1. t. debens habere super redditum can[delose] XCVII°.
Mardi 22 avril. Marcus Bolani, civis Veneciarum , pro toto residuo debito sui super redditum ducis Lothoring. (2) de summa de 410 1. t. no 1. t. cont. per Percevallum procuratorem suum sup. R. ib. cand[elose] XCVIP Val. 88 1. p.
Mercredi 2} avril. De monetagio Parisius pro Betino 3,000 1. cont. per Johannem Lucie, sup. R. Val. 2,4001. p.
Vendredi 2j avril. Magister Stephanus de Autissiodoro pictor(5)missus ad urbem Romam pro quibusd.un negociis régis 100 1. p. cont. per se sup. 11.
(T Vanne, autre neveu de Betin, fils de la sœur de Betin, qui porte à trois le nombre de ces parents : Jean, Guy et Vanne du Porche; nous trouverons, plus loin, un quatrième neveu, Pagan, ou Paven (Paganeto) du Porche. V. Jeudi 6 novembre.
(2) l'erri III, duc de Lorraine. (1251 f 1303.)
(3) Maitre Etienne d'Auxcrre. Nom d'un des plus anciens peintres français. Qu'allait-il taire à Rome ?
Mardi 2<? avril. De monetagio Parisius per Betinum 5,000 1. cont. sup. R. Val. 4,000 1. p.
Mercredi 30 avril. De monetagio Parisius, pro Betino per Johannem de Porticu, 4,000 1. t. cont. sup.R. Val. 2,400 1. p.
Cepimus sup R. in redditu domine Blanche, amite régis, pro termino cand[elose] XCV°, 1,000 1. t. tradit. ei per Betinum Caucinel. Et reddidimus régi de monetagio parisius pro eodem Betino.
Lundi j mai. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu, 6,600 1. t. cont. sup. R. Val. 5,320 1. p.
— Robertus et Baldus Crispini de Attrebato, fratres, pro mutuo et reddito 1,600 1. p. contentus tradit. Petro de Montigni seniori pro operibus novi mercati per G. de Hangest, thesaurarium sup. R.
Mercredi 7 mai. Muschetus (l), miles, ex certa cedula 51,4801. t. cont. per Baldum et Guydonem Falconerii lombardos sup. R. Val. 41,1841. p.
— Cepimus sup. R. pro denariis Baldo et Girvdoni predictis pro dicto Muscheto traditis per Lothorium Bone Juncte pro societate Scale(2)de Florencia, 4,520 1. t., et pro mutuo reddito Lappo Peti, de Societate Scale de Florencia pro se et dicta societate, 480 1. t. per litteras régis de 800 1. t. Residuum habuerunt alibi ut dicunt. Summa 4,000 1. t. quos reddidimus Régi de debitis abbatis Cluniacensis per dicrum Lothorium pro societate de Scala Florencie predicta.
Jeudi 8 mai. De monetagio Parisius pro Betino per Johannem de Porticu, 6,000 1. t. cont. sup. R. Val. 4,800 1. p.
Mercredi 14 mai. Benedictus Zacharie, miles, admiraldus navigii, pro servicio suo 4,000 1. t. cont. (ultima die aprilis) sup. R.
Vendredi 16 mai. De monetagio Parisius pro Betino per Vannum de Porticu, 16,600 1. t. cont. sup. R. Val. 13,280 1. p.
1 1 Le célèbre Musciato Franzesi.
(2) Compagnie des Scali.
Dimanche 18 mai. De monetagio Parisius, pro Betino, per Vannum 7,000 1. cont. sup. R. Val. 5,600 1. p.
Mardi 20 mai. Muschetus Guydi , miles , ex certa cedula 23,333 1. 6 s. 8 d. t. per Guydonem Falconerii ^ cum alio sup. R. Val. 18,666 1. 13 s. 4 d, p.
Jeudi 22 mai. De monetagio Parisius pro Betino, per Johannem de Porticu 8,075 1- r- cont. sup. R.
Lundi 2 juin (veille de la Trinité). De monetagio parisius pro Betino per Johannem de Porticu 15,000 1. t. cont. sup. R. Val. 12,000 1. p.
Mercredi 4 juin. Johannes Lasnyer, valletus scutiferie pro expensis in via Rome, 16 1. p. cont. per se. sup. R.
— Dominicus Barba, lombardus, pro labore et salario in negociis Régis, 20 1. t. cont. per se sup. R.
Samedi 7 juin. Johanni de Dois pro denariis sibi redditis quos Rex habuerat de bonis suis per compotum Bichii ad O. S. XCV° 76 1. 7 s. 6 d. t.
Dimanche S juin. De monetagio Parisius pro Betino, per Vannum 8,000 1. t. Val. 6,400 1. p.
Mercredi n juin. De monetagio Parisius pro Betino, per Guydonem de Porticu, valletum suum, 7,000 1. t. cont. sup. R. Val. 5,600 1. p.
— Albicius Symonis et Baldus rini(2), socii Muscheti, militis, pro denariis per eos traditis de mandato Régis, domino Hugoni de Burgundia, 6,000 1. t. cont. per euni Baldum et Guydonem Falconerii sup. R.
Quinquenellus(5) et Guydo Falconerii, pro denariis solutis pro ipsis Petro Warroquier, campsori parisiensi 100 1. t. cont.
(1) Guy Fauconnier (Y. Boccace). Les Falconieri étaient des parents de Betin, amenés par lui d'Italie.
(2) Albizzi Symon et Baldus Fini, agents, ce dernier parent même, de Mouche. Leurs noms sont souvent cités.
(3) Quinquenelle . V. Liste des Lombards à Paris.
et abbati sancti Jacobi de Provino 20 1. t. cont. totum per Jacobum Lucie. Super eos in compoto suo.
Vendredi 13 juin. Cepimus super Quinquenellum et Guydonem Falconerii et socios suos in compoto suo pro denariis, per Petrum Lombardum, receptorem Bituricensem, traditis Lotherio de Bon et Grardino Albertini, lombardis sociis, nepoti Mouscheti, militis, in duabus partibus 1,100 1. t. et sup. R. pro denariis per partem traditis Landuchio Lombardo, pro vadiis castellanorum comitatus Burgundie 500 1. 1. et reddidimus totum eidem receptori in compoto suo.
Dimanche 15 juin. De monetagio Parisius, pro Betino, per
Guydonem de Porticu, nepotem suum, 4,000 1. t. cont. sup. R. Val. 3,200 1. p.
Magistri monetarum, Betinus Caucinel et Johannes Dimer(l), pro tercio Asc[ensionis] equaliter 133 1. 6 s. 8 d. p. cont. Renaudus de Aula(2), clericus monetarum, pro residuo vadioium Asc[ens.J 20 1. 14 d. p. cont. Totum per Guydonem de Porticu, nepotem Betini sup. R.
Mardi iy juin. Adenotus de Brueria, missus ad curiam Rome ad comitem Sancti Pauli et ducem Burgundie 8 1. p. cont. per se sup. R.
Jeudi iy juin. ...Et reddidimus Guydoni Falconerii, Quinquenello et sociis eorum in compoto suo. Et pro denariis traditis per gentes Muscheti militis fratri Guillelmo de S. EuJcio [ou Eulercio] in curia Rome, 50 1. t. et reddidimus eisdem sociis.
Samedi 21 juin. ... De debito Societatis Ricardorum (5) quod debebant Mascheto militi, per abbatem et conventum de Cerisiaco Bajocensi dioces. 1,000 1. t. debent adhuc 1,500 1. t.
(1) Jean Dimier demeurait rue du Four en 1292. Cité très souvent dans les comptes, était maître des monnaies.
(2) Renaud de la Halle, clerc des monnaies (DE SAULÇV. V. Hun, n° 167).
(3) Compagnie des Richarz, de Lucques.
Samedi 28 juin. De monetagio Parisius pro Betino, 3,200 1. t. cont. per Jacobum Lucie, sup. R.
— De legatis terre Sancte in distinctis de parte Régis (Sicilie sibi concessa a papa pro mutuo sibi facto a rege Francie) pro dominis Jacobo Normanni archidiacono Narbonensi et Grimerio de Placentia canonico parisiensi, una cum domino Petro de Bella Pertica, canonico Autissiodorensi, et magistro Johanne Clersens, per Galganum Bocho di bue, de societate Mozorum(I) de Florencia 1,666 1. 13 s. 4 d. t. cont. sup. R. Val. 1,333 1- 6 s. 8 d. p.
Jeudi ) juillet. De monetagio Parisius pro Betino. per Guydonem de Porticu, 10,000 1. t. cont. sup. R. Val. 8,000 1. p.
Vendredi 4 juillet. Johannes Picardi, missus ad euriam Rome, 6 1. t. cont. per se super R. Val. 4 1. 6 s. p.
Lundi 7 juillet. De IP duplici décima ordinis Cisterciensis in toto regno Francie de tertio sancti Johannis per Egidium de Suco de societate Caponum 6,000 1. t. cont. sup. R. Val. 4,800 1. p.
Mardi S juillet. De IP duplici décima templariorum in regno Francie per Matheum Brachefort (2) lombardum de Societate Guvdonis Cavassole(3) 5,000 1. t. cont. sup. R.
Mardi S juillet. De Johanne de Lileriis, clerico compotorum pro quodam panno quem ipse et dominus Symon de Ballol emerunt a societate Caponum 10 1. t. cont. per se, sup. R.
Cepimus sup. R. pro domino Symone de Meleduni pro denariis sibi traditis per Galterium le Calquer et Bertholomeum Panuche, monetarios apud Brug. pro custodia ville Brug. 29,791 1. t., etc.
Mercredi <j juillet. Cepimus super Guvdonem Falconerii et Quinquenellum in compoto suo 3,100 1. t. Ft Rcddidimus Régi de terra dotalicii Campanie pro eisdem Guydoni et Quinquenellq per eum Guvdonem.
(1) Bocca di bue (bouche </<■ bauf), de la Compagnie des Mozzi, de Florence.
(2) Braciforti, lombard déjà cité.
13) Guy Cavassole (Havet, u° 530).
Jeudi 10 juillet. De mutuo facto Régi Sicilie duodecima die aprilis, r ,666 1. 13 s. 4 d. t. cont. per Bonum Villanum de Societate Clarentum de Pistoria(I) videlicet de parte legatorum in distincte eidem Régi a sede apostolica concessa. Et per Ranucium de Societate Spinorum (2) de Florencia 1,666 1. 13 s. 4 d. t. cont. totum sup. Reg. Val. Totum 2,666 1. 13 s. 4 d. p. in compoto Asc. 980.
Dimanche 13 juillet. De monetagio Parisius pro Betino, per Johannem de Porticu 7,200 1. 1. cont. sup. R. Val. 5,760 1. p.
Mercredi 16 juillet. Cepimus super magistrum Petrum de Condeto in compoto suo pro 6 modiis avene amigdal. et speciebus captis a Baudo lombardo 47 1. 15 s. 1 d. p. val. 59 1. 13 s. 10 d. t. et sup. R. pro fratre Guillelmo de Sancto Eulcio pro denariis sibi traditis in curia Rom;e per gentes Mouscheti Militis, 100 1. t. Et Reddidimus totum Guydoni Falconerii et Quinquenello in compoto suo parisius per eum Guydonem.
Cepimus sup. Petrum Genciani in compoto suo pro denariis solutis per Betinum Caucinel pro 9 equis emptis apud Andeg. pro comité Sancti Pauli 300 1. t. Et reddidimus Régi de monetagio parisius per eum betinum.
Jeudi 77 juillet. De monetagio Parisius pro Betino 2,700 1. t. per Jacobum Lucie sup. R. Val. 2,160 1. p.
Samedi iy juillet. Benedictus Zacharie, miles, pro termino Asc. ad. hereditatem 66 1. 13 s. 4 d. t. cont. per Rogerum Bodelli morantem parisius sup. R. Val. 53 1. 6 s. 8 d. p.
Jeudi 2j juillet. Dominus Haricurie pro tertio Ascensionis in terra Carnotensi, 200 1. t. cont. per Johannem Gaufridi de Societate Amanatorum de Pistoria, sup. R. ib.
Vendredi 2$ juillet. De monetagio Parisius pro Betino, per Johannem de Porticu, 10,125 1. t. cont. sup. R.
Samedi 26 juillet. De monetagio Parisius pro Betino 2,000 1. t. cont. per Jacobum Lucie sup. R.
(1) Bonvillavn, cité déjà, de la Compagnie des Clarentini, de Pistoie.
(2) Compagnie des Spini, de Florence.
l86 LES LOMBARDS A PARIS.
Baldus Lombardus, de societate Muscheti militis, pro recompensatione crementi precii florinorum traditorum nunciis Régis in curia Rome 2,000 1. 1. cont. per se sup. R.
Mercredi 30 juillet. Benedictus Zacharie, miles, sup. hoc quod Rex débet ei 2,000 1. t. cont. per Jacobum Lucie sup. R.
Vendredi Ier août. De monetagio Parisius pro Betino per Johannem de Porticu 5,000 1. t. cont. sup. R. Val. 4,000 1. p.
Samedi y août. De monetagio Parisius pro Betino per Johannem de Porticu, nepotem suum, 15,000 1. t. cont. sup. R
Samedi 16 août. De monetagio Parisius, pro Betino, per Guydonem de Porticu, nepotem suum pro 3,500 regalibus auri 5,031 1. 5 s. t. cont. sup. R. Val. 4,025 1. p.
Samedi 23 août. De monetagio Parisius pro Betino per Johannem de Porticu, nepotem suum, 18,000 1. 5 s. t. cont. sup. R. Val. 14,400 1. 4 s. p.
Cepimus super Regem pro denariis traditis per Betinum Caucinel comiti Burgundie super debitum quem Rex de betei de termino nativitatis Sancti Johannis XCVIIP : 1.000 1. t. Et super magistrum Radulphum de Peredo pro se tradit. Stephano Haudri per eum Betinum 472 1. 2 s. 4 d. p. Val. 590 1. 2 s. 10 d. t. Et reddidimus totum Régi de monetagio parisius pro predicto Betino per predictum Johannem nepotem suum.
Samedi 30 août. Frater Guillelmus de Sancto Eulcio pro fine compoti sui de via Rome 62 1. 13 s. 1 d.p. cont. per Johannem de Pontisara valletum suum, sup. R. cum alio.
Lundi icr septembre. De monetagio parisius pro Betino 5,000 1. 1. cont. quos habuit dominus Johannes de Cabilone interius. sup. R.
— Dominus Johannes de Cabilone, quondam cornes Autiss., pro debito quod Rex debebat ei 5,000 1. t. cont. per magistrum Guillelmum de Marrigni tradit. ei per Betinum. sup. R.
Jeudi 4 septembre. De debito quod dominus Bernardus Capellus,episcopus Autissiodorensis, debebat Muscheto militi 10 l.t. cont. per Guydonera Fakonerii sup. R.
Cepimus super Guydonem Falconerii in compoto suo 80 1. t. .... et reddidimus régi de debito quem Nicolaus Dermenonville debebat Muscheto militi per eum Gnydonem.
Dimanche 7 septembre, veille de la Nativ. de la Vierge. De monetagio Parisius pro Betino per Guydonem de Porticu, nepotem suum, 9,000 1. t. cont. sup. R. Val. 7,200 1. p.
Mercredi 10 septembre. De monetagio Sumidrii, per Sornacum Caucinel, monetarium, ibi, 20,031 1. 5 s. t. cont. sup. R. Val. 16,025 1- P-
— Cepimus super regem pro denariis per Sornacum Caucinel, monetarium. apud Sumidrium, traditis receptoribus Belliquadri procuratoribus Muscheti, militis, pro exercitu Vasconie 21,000 1. t.
Samedi 13 septembre. Magister Odo Alemanus Mistral Viennie, clericus régis, pro expensis suis faciendis, eundo ad regem Alemannie 400 1. t. cont. per Johannem de Viri, valletum suum sup. R.
Mercredi ij septembre. De monetagio Parisius pro Betino per Guydonem de Porticu 6,000 1. t. sup. R. Val. 4,800 1. p.
Dimanche 21 septembre. De monetagio Parisius, pro Betino, per fratrem Johannem de Joiaco 1,000 1. t. cont. sup. R. Val. 800 1. p.
Mercredi 24 septembre. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu, 6,000 1. t. cont. sup. R. Val. 4,800 1. p.
Samedi 27 septembre. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu, 22,000 1. t. cont. sup. R. Val. 17,600 1. p.
Vendredi 3 octobre. Benedictus Zachane miles, admiraldus navigii, super hoc quod Rex débet ei, 2,000 1. t. cont. per se sup. R. Val. 1,600 1. p.
Samedi 4 octobre. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu 27,700 1. t. cont. sup. II. Val., etc.
— Cepimus sup. R. pro 1,600 regalibus auri tradit[is] per Betinum magistro Martino de Medunta pro secretis negociis regine faciendis 1,840 1. p. Val. 2,300 1. t. quos reddidimus régi de monetagio parisius pro eo Betino per J. de Porticu.
Dimanche iy octobre. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Portieu 9,273 1. 10 s. t. cont. sup. Reg. Val. 7,418 1. 6 s. p.
Exp. Bichius et Muschetus, milites'1', de suraraa pecunie in quâ rex tenetur eisdem 6,000 1. t. cont. tradit. Guydoni Falconerii ta m per Betinum quam per Jacobum Lucie. Et per eum Guydonem Albicio Symonis nepoti et Baudo Fini de Fighin(2), consanguineo predictorum militum. Sup. R. Val. 4,800 1. p.
Cepimus super. R. pro denariis traditis per Betinum, comiti Sancti Pauli 1.000 1. t. per cedulam Guill. de Hangest thesaurarii. Et reddidimus régi de monetagio parisius pro eo Betino videlicet pro termino O. S. XCVIII0 ad hereditatem 666 1. 13 s. 4 d. t. et super terminum candelose 333 1. 6 s. 8 d. t.
Dimanche 26 octobre. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Portieu 18,000 1. t. cont. sup. R. Val. 13,4001. p.
Dimanche 2 novembre. De monetagio Parisius, per Johannem de Portieu, pro Betino 24,000 1. t. cont. sup. R. Val. 19,2001. p.
Lundi 3 novembre. Symon et Robertus Eurout <>>, fratres, pro operibus cremati domû elarum magni pontis parisius 210 1. p. cont. per se ipsos sup. R.
Jeudi 6 novembre. De monetagio Parisius, pro Betino, per Paganetum(4) consanguineum suum 3,000 1. t. cont. sup. R. Val. 2,400 1. p.
Lundi 10 novembre. Petrus Boyleawe, nuntius missus ad curiam Rome per eum Pisetum [clericum compotorum] 20 1. p. cont. per eum Robinum de l'arbroye sup. R.(,).
Mardi 11 novembre. De monetagio Parisius, pro Betino, per
(i) Biche et Mouche.
(2) Buldus Fini. Le sceau de Biche porte Biccio de Figuino ou FiglittO. Ceci prouve que Baldus Fini était encore un parait des Franzesi ; quant à Albizzi Symon, voir plus haut.
(^i Symon Evrout (Géraud, p. 14), près Saint-Germain l'Auxerrois, paie 6 liv. Cf. la curieuse note placée à la tin de ces comptes.
(4) Pagan du Porche, cité ailleurs, neveu de Bétin.
(>) Ce Pierre Boyleau est-il parent d'Etienne?
Guydonem de Porticu, nepotem su uni 10,000 1. t. cont. sup. R. Val. 8,000 1. p.
Jeudi i} novembre. Benedictus Zacharie, miles, pro terni in o O. S. ad hereditateni 66 1. 13 s. 4 d. t. cont. per Habertum Bonardi de Janua, sup. R.
Samedi ij novembre. Magister Guillelmus de Nogareto W et Symon de Marchesiis, miles, pro via Lingon. 40 1. t. cont. per Hugonem de Arboys, clericum dicti Guillelmi. Sup. R.
Mercredi iy novembre. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu 6,600 1. t. cont. sup. R. Val. 5,280 1. p.
Belmontinus Lercar pro termino O. S. ad hereditateni 50 1. t. cont. per Egidium Chapon (2) tradit. dicto vidome sup. R.
Vendredi 21 novembre. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu 15,000 1. t. cont. sup. R.
Cepimus sup. R. pro vadiis Betini Caucinel et Guillelmi Flamingi(3), magistrorum monetarum pro termino O. S. equaliter 133 1. 6 s. 8 d. p. et pro vadiis Renaudi de Aula, clerici monetarum 3 s. per diem 20 1. n s. p.
... Muscheto militi pro via Rome 600 1. t.
Girardo Flasche, scutifero suo pro eodem 28 1. 7 s. 6 d. t.
Pro denariis traditis Bénédicte Zacharie, militi, pro residuo de 1,000 1. p. 740 1. 15 s. 4 d. trad. in compoto suo.
Societati Bardorum (t), de Florencia 600 1. t.
Societati alborum Circlorum(>) de Florencia 600 1. t.
(1) Le fameux Guillaume de Nogaret. Pour Symon de Marchesiis, V. Havet, no 228.
(2) De la Compagnie des Chapons, citée plus haut. Pour Vidome voir plus haut.
(3) V. DE SAULCY-MiWMMWey.
(4) Compagnie des Bardi, de Florence.
(5) Le latin porte Circlorum, Compagnie des Cerchi. Il y avait donc des Cerchi blancs et des Cerchi noirs.
Albarum parti uni Principes erant Cerchii, his sese adjunxerant Adimarii, Abbatii, Tosinghiorum quidam, tum Bardorum, Rossorum, Frescobaldorum, Nerliorum, atque Manelliorum, omnes prxterea Mozii, Scalii, Gherardini, Cavalcantiij etc.
Donati, ex altéra parte, Nigrorum Principes erant, his que accedebant ii, qui ex
Societati Circlorum nigrorum de Florencia 600 1. t.
Societati Mozorum(l) de Florencia 600 1. t.
Quatuor societatibus de Placentia 2,000 1. t.
Renerio de Passu se (sic pour de) Pazis(2) et aliis de societate Pazorum de Florencia 600 1. t. Girardo Chapon'5' et omnibus aliis campsoribus de Placentia 3,500 1. t. Symoni Muce de Societate de Milleur gaigne(4) de Florencia 600 1. t. et Societati Clarencium de Pistorio 1,000 1. t. pro ultima medietate, etc.
Mercredi 26 novembre. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu, nepotem suum 4,000 1. t. cont. sup. R. Val. 3,200 1. p.
Jeudi 2j novembre. De monetagio Parisius pro Betino per Johannem de Porticu 10,000 1. t. cont. sup. R. Val. 8,000 1. p.
Vendredi 28 novembre. ... De monetagio Sumidrii pro Sornaco Caucinel, monetario ibi, 44,000 1. t
Dimanche 7 décembre. De monetagio Parisius pro Betino, per Guydonem de Porticu, 2,000 1. t. cont. sup. R.
Mardi 9 décembre. Landuchium Lombardum(5)... Cepimus super Quinquenelle, Guidonem Falconerii et socios suos in compoto eorum pro denariis quos recepit Bartholomeus
modo narratis familiis ad Cerchios non concesserant, praîterea omnes Pazzii, Bisdomini,... Spinii, Buondelmontii, Brunelleschi.
Machiavel, Historiœ florentinœ, lib. II.
Nicolas Cerchius mourut dans une rencontre avec Simon, fils de Donati Corsi, chef des Guelfes. Les Gibelins furent proscrits et c'est alors que la maison de Dante fut rasée. Ibid., lib. II.
(1) Compagnie des Mozzi.
(2) Compagnie des Pazzi.
Eminebat id temporis, tam divitiarum quam nobilitatis ratione, inter Florentinos Pnzziorum familia, cujus Princeps Jacobus, nobilitatis fortunarumque questione, a populo Florentino torque equestri donatus fuerat (vers 1561).
Maciiiavll, Hiit. ,!( Florence, lib. VIII.
Ënumération des membres de la famille Pazzi. Après une conjuration contre les Medici, les chefs des Pazzi furent massacrés. Lib. VIII.
(3) V. plus haut.
(4) Compagnie citée à la suite du paragraphe sur les Gaaigne bien.
(5) Landuccio, lombard, cité plusieurs ibis.
Barignver procurator eorum a magistro Roberto de Asnieriis canonico Rotbomagensi1^ 830 1. t. et pro aliis denariis quos magister Michael de Lupara tradidit Nicholao Compayn moranti Carcassone, socio dictorum Quinquenelle et Guydonis 200 1. t. — Summa 1030 1. t. quos reddidimus régi de legatis in distinctis terre sancte pro parte Régis pro magistris Jacobo Normani archidiacono Narbonensi, Grimerio de Placencia canonico parisiensi, domino P. de Bella Pertica et magistro J. de Clersens, collectoribus predictorum legatorum, totum per Guidonem Falconerii. Cepimus super Quinquenelle et Guidonem Falconerii predictos in compoto suo 4,476 1. 5 s. 5 d. t. et reddidimus eos Richo Symoni et aliis receptoribus Campanie in compoto suo per eum Guydonem Falconerii pro se et sociis suis.
Jeudi 11 décembre. De monetagio parisius, pro Betino, per J. de Porticu, nepotem suum, 8,000 1. t. cont. sup. R. Val. 6,400 1. p.
Jeudi 18 décembre. De monetagio parisius, pro Betino, per Guidonem de Porticu, nepotem suum 8,000 1. t. cont. sup. R. Val. 6,400 1. p.
Mardi 2} décembre. Egidius Fortis, mercator Januensis pro quodam lapide precioso, dicto balaiz, pro Rege, 300 1. t. cont. per se sup. R. Val. 240 1. p.
Mercredi 24 décembre. De debito quod abbas de Cerisiaco promisit reddere régi pro Societate Ricardorum de Luque <2) et quod eadem societas debebat Muscheto militi 93 1. 15 s. t. per Johannem de Furno, sup. R. Val. 75 1. p.
Dimanche 4 janvier. De monetagio Parisius, pro Betino, 2,000 1. t. cont. tradit. inferius Régi Majoric[arum] per eum Betinum sup. R. Val. 16,000 1. p.
(1) Robert d'Asnières, chanoine de Rouen.
(2) Les Richarz de Lucques.
Mercredi y janvier, lendemain de l'Epiphanie. De monetagio Parisius, pro Betino, per J. dePorticu nepotemsuum, 10,000 1. 1. cont. sup. R. Val. 8,000 1. p.
Cepimus sup. Quinquenelle et socios suos per Baldum Fini, lombardum, pro finacione Judeorum senescalhe Carcass. amot. 15 1. t. pro expensis 836 i. quos reddidimus régi de financia Judeorum per eum Baldum et socios suos.
Dimanche u janvier. Cepimus super Jacob[um] Genciani et Dyon[isium] de Melod[unoJ in compoto eorum pro denariis traditis per Betinum Jacobo Genc[iani] 1,000 1. t. val. 800 1. p., etc.
Cepimus super R. pro denariis per dictum Betinum traditis Régi Majoricarum domino Jacobo pro parte debiti in quo Rex tenetur ei 1,706 1. 9 s. 6 d. quos reddidimus Régi de predicto monetagio parisius pro eo Betino per gentes e régis majoricarum.
Vendredi 16 janvier. De monetagio Parisius, pro Betino per J. de Porticu, nepotem suum, 9,000 1. t. cont. sup. R. Val. 7,200 1. p.
Samedi 17 janvier. Béguine, Parisius pro quibusdam domibus quas emerunt ut dicitur solvendis. De gra[cia] XXXVI 1. p. cont. per Emelinam de Bello Loco(l), magistram earum sup. R.
Samedi 24 janvier. Anguerranus de Marigny (2) panetarius Régine, pro uno equo quem vendidit scutiferi régis 60 1. p. cont. per Guiotum de Joy, sup. eos scutiferos in compoto eorum.
Dimanche Ier février. De monetagio Parisius, per Johannem de Porticu, pro Betino, 15,000 1. t. cont. sup. R. Val. 12,000 t. p.
Jeudi j février. De debito defuncti Fachii (3), lombardi , pro monetagio auri Parisius 51 1. 15 s. t. cont. per Yvonetum Bretonum pro Gaherio Loth.(4) sup. R. Val. 41 1. 8 s. p.
(1) Emeline de Beaulieu, mère des béguines, à Paris, en 1299.
(2) Le fameux Enguerrand de Marigny. Ce compte mentionne encore un Guillaume de Marigny.
(3) Syre Fasche de la Monnaie. (Géraud, Havet, n° 72.)
(4) Gautier Loth. V. plus haut.
Vendredi 6 février. De monetagio Parisius, pro Betino, 5,000 1. p. cont. per Martinum Marcel (I), Val. 6,250 1. t. sup. R.
Exp. Martinus Marcel pro expensis hospicii régis 5,000 1. p. cont. sibi tradit. per Betinum Caucinel sup. J. de S. Justo.
Vendredi 13 février. Exp. Prepositus de Insula, dominus Amalricus de Nigella(2), pro expensis suis eundo apud Curtiacum morando et redeundo ad Regem, apud Montem Argi per xix dies 79 1. 16 s. p. cont. per dominum Matheum capellanum suum. sup. R.
Mercredi 18 février. Benedictus Zachariae, admiraldus navigii, pro termino Cand. 66 1. 13 s. 4 d. t. cont. per se sup. R. Val. 53 1. 6 s. 8 d. p.
Samedi 21 février. De finacione Gandulfi Lombardi , de Sarcellis (52V) (5) de summa de 4,500 1. t. cont. in quadam littera régis pro LTa paga dicte sutnme 1,500 1. t. cont. per Aldericum clericum suum sup. R.
Lundi 23 février. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu 7,000 1. t. cont. sup. R.
Bichius et Muschetus milites sup. debitum quod deber. eis 4,000 1. t. cont. per Baldum fini, sup. R.
— Cepimus super R. pro nimis reddito Régi per Renerium Flamingi de monetagio Parisius cum faciebat monetam 115 1. 17 s. 9 d. t. quos reddidimus magistro J. Clers[ens] in compoto suo per eum Renerium.
Mercredi 25 février. De Johanne Crispini de Attrebato 6, 600 1. p. sup. R.
Dimanche Jer mars. De monetagio Sumidri pro Sornaco Caucinel, monetario ibi, per Johannem de Porticu 12,000 1. t. cont. sup. R. Val. 96 1. p.
(1) Martin Marcel. (HaVET, n° 75, il est nommé Marci.)
(2) Amaury de Nesle, prévôt de l'église de Lille. Le même qui vendait l'hôtel de Nesle, situé sur le bord de la Seine, au Roi Philippe le Bel et à sa femme, en 1308.
(3) Gandoufle d'Arcelles.
LES LOMBARDS. — TOMI t.
Lundi 5? mars. De monetagio Parisius, pro Betino, 6,000 1. p. cont. tradit. Martino Marcel, Val. 7,500 1. t. sup. R.
Mercredi 11 mars. Cepimus super R. pro denariis per Betinum traditis Periseto clerico magistri Johannis Clersens per litteram régis 5,000 1. t. quas reddidimus Régi de monetagio parisius per eum Betinum
Dimanche 15 mars. De monetagio Sumidri per Sornacum Caucinel monetarium 27,900 1. t. cont. sup. R. Val. 22,300 1. p.
Cepimus super R. pro denariis per Sornacum Caucinel monetarium Sumidri traditis magistro Petro de Latilli et Radulpho de Brulhi(n militi pro negociis guerre Vasc[onie] 12,588 1. 12 s, t. et reddidimus régi de monetagio Sumidri per eum Sornacum.
Mardi ij mars. De monetagio Sancti Quintini per Johannem de Céans solum 164 1. 17 s. 6 d. t. et per eum Johannem et Bartholomeum Panuche 927 1. 14 s. 6 d. t. tôt. cont. per eum Bartholomeum sup. R.
Samedi 21 mars. Symon Barbete(2), civis Parisiensis, pro mutuo sibi reddito 70 1. t. cont. per Johannem barberium régis sup. R.
Vendredi 2j mars. De monetagio Parisius, 6,000 1. t. cont. per Johannem de Porticu, pro Betino, sup. R. Val. 4,800 1. p.
Mardi )i mars. De monetagio Parisius, 1,000 1. t. cont. per Jacobum genciani et Dyonisium scutiferum sup R. pro Betino.
Jeudi 2 avril. De monetagio Parisius, per dictum Morlavn nepotem Betini, per eum Betinum 2,000 1. t. cont. sup. R.
Samedi 4 avril. De monetagio Sancti Quintini per Bertholomeum Penuche pro se, Hugone de Foulant et Simone de Brolio, sociis suis, monetariis 2,725 1. t. cont. sup. R. Val. 2,180 1. p.
Vendredi 10 avril. De monetagio Parisius 10,000 1. t. cont. per Johannem de Porticu, pro Betino sup. R.
Samedi 11 avril. Exp. Amalricus de Nigella, Prepositus Insu-
(1) Havet, w- 1 1, 190.
(2) Parent d'Etienne Barbette; son grand-père? Gêraud, p. 17.' En 1293, il paie 6 1. 10 sous de taille.
lensis de summâ de 600 1. t. a rege sibi concessa pro servicio suo 300 1. t. cont. per Stephanum Marcelli(l) civem parisiensem. Sup. R.
Samedi 11 avril. Renerius Flamingii, ci vis parisiensis, pro una corona, uno serto et 4,000 monilibuz auri Régi venditis ab eodem 1,400 1. p. cont. per Gaufridum Cocatrix sup. R.
Mardi 14 avril. Petrus Flotte, miles, pro via Alemannie facienda 300 1. t. cont. per dominum Petrum capellanum suum sup. R.
— Fortunius Almoraviz, miles de Navarra, ex mutuo 2 1. t. cont. per Ferrandum Roderici, militem suum. sup. R. recuperandum per gubernatorem Navarre.
Mercredi ij avril. Exp. dominus Montismorenciaci pro via Alemannie facienda 300 1. t.
— Léo de Janua, mercator, pro pannis sericis et auri quos Rex émit ab eo 378 1. t. cont. per se sup. R. Val. 300 1. 48 s. p.
Jeudi 16 avril. In cenâ domini. Muschetus Guydi, miles, pro expensis faciendis in via Alemannie 100 1. t. cont. per Nicolaum Durel, valletum suum sup. R.
Jeudi 2} avril. De legatis in distinctis et terre sancte de parte Régis pro dominis Jacobo Normanni, archidiacono Narbonensi, et Grimerio de Placentia, canonico Parisiensi, collectoribus eorumdem legatorum una cum magistris Petro de Bella Pertica et Johanne Clers[ens] 3,333 1. 6 s. 8 d. t. cont. per Symonem Anselli de Societate Clarentum de Pistoriow,sup. R. Val. 2,6761. 8 s. 4 d. p.
Samedi 25 avril. De legatis in distinctis et terre sancte pro dominis Jacobo Normanni, archidiacono Narbonensi, et Grimerio de Placentia, canonico Parisiensi, ^collectoribus eorumdem legatorum una cum magistris Petro de Bella Pertica et Johanne Clers[ensj de parte Régis 3,333 l. 6 s. 8 d. t. cont. per
(1) Grand-père d'Etienne Marcel.
(2) V. la note plus haut.
19e LES LOMBARDS A PARIS.
Galganum Bocho di bue de Societate Mozorum de Florencia sup. R. Val. 4,676 1. 13 s. 4 d. p.
Mardi 2S avril. Obertus.de Rustigaz(I), pro duobus (termiuis) medietate Asc. et O. S. XCVIII0 ad vitam equaliter 50 1. t. cont. per se, sup. R.
— Benedictus Zacharie, admiraldus navigii régis , de dono régis in recompensacionem servicii per se et per suos hactenus Régi impensi nec non et pro expensis missionibus debitis et aliis quibuscumque in quibus Rex poterat ei teneri usque ad martis post ramos palmarum XIHani diem aprilis XCVIII de summâ de 12,000 1. t., 3,000 1. t. cont. sup. R. Val. 2,400 1. p.
Dimanche 3 mai. De monetagio Parisius, pro Betino, 3,000 1. t. cont. per Johannem de Porticu, sup. R. Val. 2,400 1. p.
Lundi 11 mai. De monetagio Parisius 6,000 1. t. cont. per Perinum Vitalem, pro Betino, sup. R. Val. 4,800 1. p.
Mercredi 13 mai. Perotus Pipelart, pro quodam horologio faciendo pro Rege pro quo débet habere quolibet mense 6 1. t. quousque opus fuerit perfectum, pro duobus primis mensibus 12 1. t. cont. per se sup. R. val. 9 1. 12 s. p.
Vendredi ij mai. De monetagio Parisius, per Johannem de Porticu, 8,000 1. t. cont. sup. R. Val. 6,400 1. p.
— Benedictus Zacharie, admiraldus navigii, 2,000 1. t. cont. tradit. Oberto de Rustigaz pro debito quod ei debebat dictus Benedictus, sup. R. cum alio.
— Guilelmus de Nogareto, miles, pro uno equo suo, régi vendito 95 1. t. cont. per Guillelmum de Planzola, scutiferum suum, val. 76 1. p. sup. scutiferos in compoto suo.
Samedi 16 mai. De legatis in distinctis et terre sancte départe Régis pro dominis Jacobo Normanni, archidiacono Narbonensi et Grimerio de Placentia, canonico Parisiensi, collectoribus eorumdem legatorum, uua cum magistris Petro de Bella Pertica et Johannem Gers eus per Ranuchium Hugonis (Havet 3 3 5) de
(1) De la Compagnie des Rustigazzi.
societaie Spine Je Florencia 3,333 1. 6 s. 8 d. t. cont. sup. R. 2,606 1. 13 s. 4 d. p.
— Benchinus et Ranuchius, de Societate Spine de Florencia, pro mutuo et reddito pro se et dicta Societate, de summa de 2,000 1. t. per litteras régis 1,200 1. t. cont. per eum Ranuchium sup. R.; residuas 800 1. t. habebunt per reeeptores Campanie ut dicit idem Ranuchius.
Jeudi 21 mai. De monetagio Parisius per Johannem de Porticu pro Betino, 3,000 1. t. cont. sup. R. Val. 2,400 1. p.
Lundi Ier juin. Cepimus super R. per litteras suas pro episcopo Vincentino pro mutuo sibi facto per Bichium Guydi, militera 500 1. t. et reddidimus Giiydoni Falconieri et sociis suis, in compoto eorum, pro dicto militi, per eum Guydonem.
Mardi 2 juin. De monetagio Parisius, pro Betino, per Johannem de Porticu, 10,000 1. t. cont. sup. R. Val. 8,000 1. p.
Vendredi j juin. Dominus Obertus Spinula, de Janua, pro medietate Ascensionis IC°. ad vitam 100 1. t. et pro arreragio quatuor annorum precedentium equaliter 800 1. t. tôt. cont. per Jacobum Vidame tradit. Egidio de Gu^o, procuratori dicti Oberti. Sup. R. Val.
Samedi 6 juin, veille de la Pentecôte. De Johanne de Porticu, nepote Betini, 167 1. 14 s. t. cont. per Falconierum, sociumsuum, Val. 134 1. 3 s. 2 d. p. sup. bal. Viromend. pro debito.
Lundi 8 juin. De Stéphane de Sena, 330 1. t. cont. per Nicolaum de Spina sup. bal. Constanc. pro vie. Constanc. Val. 264 1. p.
Mardi y juin. Obertus de Rustigaz, pro medietate Ascensionis ad vitam 25 l.t. cont. per Guiardum Angoyssolc(l) sup. R.
Jeudi 11 juin. De monetagio Parisius pro Betino per Johannem de Porticu 3.000 1. t. cont. sup. R. Val. 2,4001. p.
Mardi 2} juin. Perrotus Pipelart, pro quodara horologio faciendo pro tertio mense 6 1. t. cont. per se sup. 11.
(1) De la Compagnie d'Angoissole.
Benedictus Zacharie pro termino Asc. ad hereditatem 66 1. 13 s. 4 d. t. cont. per Habertum Bonardi valletum suum. Sup. R. Val. 53 1. 6 s. 8 d. p.
Samedi 2j juin. Henricus li marquis, miles, pro fine compoti suide expensis suis factis in guerra Vasconie eu m domino Othone Couci i mari [Uso di mare] et pro reditu suo cum galeis post mortem ipsius apud Rupellam et pro expensis factis apud Rothomagum circa galeas, 230 1. t. cont. per se super R. Val. 184 1. p.
Mardi 7 juillet. Cepimus super R. pro denariis per dictum Tenaylle receptorem Campanie traditis comiti Sancti Pauli domino Guydoni, misso ad Regem Alemannie pro expensis laciendis 1,000 1. t.; episcopo Autissiodorensi, domino Petro, pro eodem 300 1. t. Domino Montismorenciaci, Matheo, militi, pro eodem 450 1. t., arehiepiscopo Narbonensi, domino Egidio pro eodem 100 1. t. Muscheto militi pro eodem 290 1. t. Guil-
lelmo Perdriz et Humberto de Romanis pro eodem 20 1. t.
Summa 4,160 1. t. Quos reddidimus magistro J. Clersens in compoto suo pro predicto Tenaylle. Totum per cedulam curie et totum in compoto Ascensionis IC°.
Mercredi S juillet. Cepimus super R. in compoto Ascensionis ic° pro denariis per Betinum Caucinel solutis Bencdicto Zacharie *J) pro debito quod rex debebat eidem Benedicto de denariis Girardi Chauchat 2,000 1. t. Et reddidimus eidem Girardo in compoto suo Ascensionis IC°.
Mercredi S juillet. Benedictus Zacharie, pro expensis suis in servicio régis per 55 dies no 1. p. cont. per Albertum, socium suum sup. R. 137 1. 10 s. t.
Vendredi 10 juillet. Cepimus super R. pro denariis perSymonem de Brolio etBertholomeum Penuche, monetarios Sancti Quintini, traditis Johanni Paele de Attrebato pro constabulario Francie,
in Benedict Zacharie, amiral du roi de France. iILwii. nos 81. S;. 118,
4,000 1. t. Et Reddidimus Régi de monetagio Sancti Quintini pro dictis monetariis.
Samedi u juillet. Papo Malonis, de Janua pro to. O. S. XCVIII ad vitam, 50 1. t. cont. per se sup. R.
Dimanche 12 juillet. De monetagio Pàrisius, pro Betino, 7,500 1. t. cont. per Perrinum Vital, valletum suum sup. R. Val. 6,000 1. p.
Vendredi 17 juillet. De monetagio Pàrisius pro Betino per Petrum Vital 5,000 1. t. cont. sup. R. Val. 4,000 1. p.
Dimanche iy juillet. De monetagio Pàrisius pro Betino 3,oool. t. ex per Baldum Fini sup. R. Val. 2,400 I. p.
— Bichius et Muschetus, milites, per Baldum Fini et Guidonem Falconerii pro fine compoti sui de florinis et aliis pecuniis per gentes suas traditis duci Burgundie, comiti Sancti Patili et aliis gentibus Régis pro viaRomedesumma de 15,327 1. 15 s. t. pro 20,437 florinis auri pervius quolibet pro 15 s. t. per cedulam curie. Amotis 6,000 1. t. quos habuerunt 191 die octobris in compoto O. S. XCVIII et 3,000 1. t. 23a die facta in compot. Asc. ic° 6,327 1. 15 s. t. sup. R. cumpre dictis 4,000 1. t. in compot. Asc. IC°. De quibus habuerunt predicti Baldus et Guido 4,000 1. t. cont. Val. 2,400 1. p. Residuas vero 3.327 1. 15s. t. reddidimus eis in compoto suo. Summa 3,584 1. 2 s. p. Deticiunt 637 1. ri s. 6 d. p.
Lundi 20 juillet. De monetagio Pàrisius pro Betino 6,000 1. p. cont. per Martinum Marcel pro Gaufrido Cocatriz. Val. 6,200 I. t. sup. R.
Vendredi 2j. juillet. Colinus Paon(I), filius et hères defuncti Nicolai Paon, 40 1. p. cont. per se. sup. ballivum Amb. per cedulam curie.
Jeudi 30 juillet. De monetagio Pàrisius, 5,000 1. t. cont. per Johannem de Porticu, pro Betino, sup. R. Val. 4,000 1. p.
(11 Membre de la famille, célèbre à cette époque, des Paon, M11' fournit plusieurs échevins.
— Cepimus super R. pro denariis , per Sornacum Caucinel , monetarium apud Sumidrium, traditis magistro Johanni de Don. Mar. (Dommartin] 250 1. t., etc.
Mardi 4 août. De monetagio Parisius 2,000 1. t. cont. per Petrum Vital, pro Betino, sup. R. Val. 1,600 1. p.
Dimanche <) août. De monetagio Parisius 3,500 1. 1. cont. per Petrum Vital pro Betino sup. R. Val. 2,800 1. p.
Lundi 10 août. Cepimus super Baldum Fini et Guydonem Falconerii in compoto suo 764 1. 17 s. 6 d. t.
Vendredi 14 août, veille de l'Assomption de la Vierge. De monetagio Parisius pro Betino 1,000 1. t. cont. per dominum Jacobum de Perceyo capellanum Episcopi Dolensis (I) sup. R.
— De Galtero Loth, pro Faschio, lombardo defuncto, 5 s. t. cont. per Parisetum clericum compotorum. sup. R.
Mardi iS août. De monetagio Parisius, pro Betino, per MartinumMarcel, 7,500 1. t. cont. sup. R. Val. 6,000 1. p.
Jeudi 2/ août. Petrus Pipelart, pro quodam horologio faciendo pro rege, pro quarto mense 6 1. 1. cont. per se sup. R.
Dimanche 30 août. De monetagio Parisius, per Betinum , 3,700 1. t. cont. tradit. Gaufrido Cocanïz, sup. R. Val. 3,000 l.p.
Mardi Ier septembre. Odo Alamanni Mistralis Viennie, archidiaconus de Sareburgo in ecclesia Metensi,'2' missus in Alemannia 100 1. p. cont. per Johannem de Monterevel, valletum suum, sup. R.
Mercredi 2 septembre. De monetagio Parisius, per Betinum, 7,500 1. t. cont. sup. R. Val. 6,000 1. p.
— Benedictus Zacharie pro residuo de 12,000 1. 1. sibi debitis 3,000 1. t. cont. per Paliologum filium suum. sup. R.
Vendredi ./ septembre. De monetagio Sumidrii, per Sornacum Caucinelli, monetarium ibi, 13,000 1. t. cont. sup. R. Val. 10,400 1. p.
(1) Dominus Theobaldus, episcopus Dolensis.
(2) L'église de Metz.
Vendredi u septembre. Raynerius Bouquenegrea), frater defuncti Nicolai Bouquenegre, filius et hères defuncti Guillelmi Bouquenegre, pro to. ad hered. de termino Asc. IC° in compoto tune 40 1. 1. et pro arreragiis de terminis Ascens. XCV°, XCVI0, et XCVII0 redditis Régi in compoto O. S. XCVIII0 a tergo compoti, equaliter 160 1. t. to. cont. per se sup. R. in compoto Aseensionis CCC°.
Mardi j septembre. De monetagio Parisius 11,200 1. t. cont. per Petrum Vital, pro Betino, sup. R. Val. 9,000 1. p.
Vendredi 18 septembre. De monetagio Parisius 4,700 1. 1. cont. per Johannem de Porticu pro Betino, sup. R. Val. 3,760 1. p.
Vendredi 2) septembre. De monetagio Parisius per Betinum 7,500 1. 1. cont. sup.R. tradit. Martino Marcel. Val. 6,000 1. p.
Mardi 29 septembre. Muschetus, miles, pro denariis sibi traditis per magistrum Johannem de Sancto Justo, pro quibusdam negociis Régis 50 1. p. cont. per Martinum Marcel tradend. eid. Johanni sup. R.
Mercredi 30 septembre. ... Roberto et Baldo Crispini de Attrebato, fratribus, pro mutuo et reddito pro mensibus aprilis et maii IC° equaliter 2,000 1. p. et pro denariis redditis societati Amanatorum, de Pistoiïo {2) de summâ de 4,516 1. 10 s. t. captis sup. ipsos in sterling[is] per magistrum Gaufridum de Bosco de quibus debent habere 500 1. t. pro quolibet mense pro primis duobus mensibus maii et junii IC° 1,000 1. t. '
Samedi 3 octobre. Petrus Pipelart(5), aurifaber, pro quodam horologio faciendo pro rege, pro quinto mense 6 1. t. cont. per se. sup. R. Val. 4 1. 16 s. p.
Mardi 13 octobre. De monetagio Sumidri per Sornacum Cau-
(1) Raynier, Nicolas, Guillaume Boccanigra.
(2) Compagnie des Amanaz de Pistoïe.
(3) Dans Géraud, nous lisons, page 162, grande rue S1 Benoict : Jehan l'aulogier 2 s. Il y avoit donc déjà des horlogers avant Pierre Pipelart, l'orfèvre qui entretenait l'horloge du roi aux gages de 24 1. t. par an, payables par trimestre. Ce nom se trouve déjà cité dans ce compte.
cinel 8,000 1. t. cont. per Egidium de Guzo, de societate Claponum de Placentia, sup. R. Val. 6,400 1. p.
Mercredi 74 octobre. Dominus Guillelmus de Xogareto, pro via facta ad regem Majoriciarum! et alia facienda ad eum 150 1. t. cont. per Guillehnum de Planzona, valletiim suum sup. R.
Vendredi 16 octobre. De monetagio Parisius 4,000 1. t. cont. per Johannem de Porticu, pro Betino, sup. R. Val. 4,200 1. p. Fratres Sancti Augustini Parisius pro operibus sui monasterii de dono régis 50 1. t. cont. per Fratrem Johannem de Parisius, priorem ibi sun. R.
Mardi 20 octobre. De monetagio Parisius 4,000 1. t. cont. per Johannem de Porticu, pro Betino sup. R. Val. 2.400 1. p.
Vendredi 2} octobre. De monetagio Parisius 800 1. t. cont. per Morlanum, valletum Betini. Val. 1,000 1. t. sup. R.
Jeudi 2<) octobre. De monetagio Parisius 6,000 1. p. cont. per Johannem de Porticu, pro Betino, tradit. Martino Marcel. Val. 7,500 1. t. sup. R.
Vendredi 6 novembre. De monetagio Parisius per Betinum 3,000 1. t. cont. tradit. Leoni de Janua(l). sup. R.
— Petrus Pipelart, pro quodam horologio faciendo pro rege pro sexto mense 6 1. t. cont. per se. sup. R.
Mardi 10 novembre. Balduinus Buridan(2), miles, pro se x.\° armatorum in guerra Flandrie tune comiti Sancti Pauli pro primo quarto per aninim 700 1. t. cont. per se sup. R.
Jeudi 12 novembre. Amalricus de Nigella, prepositus Insuie, pro toto residuo de 600 1. t. a rege sibi concessis pro servicio suo. 300 1. t. cont. per magistrum Henricum de Monte Desiderii presbiterum sup. R.
Dimanche ij novembre. Paliologus Zacharie*'' missus ad partes maritimas 50 1. t. cont per se. sup. R. Benedictus Zacha-
1 1 1 I éon de Gènes nom plusieurs fois cité.
(2) Le Buridan original de la Tour i/«' Nesle?
(3) Paléologue Zacharie, fils de Bénédict Zacharie.
rie, pater ejus, pro termino O. S. ad hered. 76 1. 13 s. 4 d. t. cont. per eum Paliologum sup. R.
Samedi 21 novembre. De monetagio Parisius pro Betino per Johannem de Porticu 3,475 1. 13 s. 9 d. t. cont. sup. R.
— Magistri monetarum Betinus, Johannes et Guillelmus, pro vadiis O. S. equaliter 200 1. p. — Renaudus de Aula, clericus monetarum pro eodem 20 1. 11 s. p. to. cont. per Johannem de Porticu sup. R.
Lundi 2} novembre. Cepimus super R. pro denariis traditis duci Burgundie per gentes Muscheti militis in curia Rome pro 500 florin, auri quibus pro 15 s. t. : 375 1. t. et magistris Radulpho de Fossatis et Petro de Prunayo, clericis régis, pro 300 florin, auri quibus pro 15 s. t.; 225 1. t. et pro 500 1. t. grossi arg. quibus pro 16 d. t.; 33 1. 6 s. 8 d. t... Et reddidimus totum Baldo Fini, Guydoni Falconerii et sociis suis parisius in compoto suo.
Mercredi 2/ novembre. Obertus de Rustigaz, pro medietate. O. S., ad vitam 25 1. t. cont. per Girardum Angoyssole, sup. R.
Vendredi 2j novembre. Balmustinus Larcar pro termino O. S. ad hereditatem 50 1. t. cont. per Egidium de Guzo procuratorem suum sup. R.
Jeudi } décembre. Dominus Obertus Spinula, pro medietate O. S. ad vitam 100 1. t. cont. per Egidium de Guzo sup. R.
Dimanche 6 décembre. De monetagio parisius 8,000 1. t. cont. per Falconerium test[em] pro Betino sup. R.
Mercredi y décembre. De monetagio Parisius pro Betino 2,000 1. t. tradit quibusdam militibus de Scocia. sup. R.
Lundi 14 décembre. Cepimus super Baldum Fini et socios suos in compoto suo parisius pro denariis traditis sociis suis Bituricensibus per ball[ivam] Bituricensem 4,500 1. t. per plures Hueras. Et reddidimus ballivo in compoto suo.
Mardi ij décembre. Johannes Marcel, mercerius parisiensis,
508 1. 4 s. p. cont. per se sup. M. de Morgii"'. (Michel de Morgnenval.)
Samedi iy décembre. De relicta defuncti Ade Halot, Ysabellc, pro fine compoti ejusdem Ade de expensis suis in Campania pro jurata clericorum ibi cum Symone de Marchesiis et Guillelmo de Nogareto, railitibus 7 1. 18 s. 9 d. p. cont. per Robertum clericum suum, sup. R.
— De monetagio Parisius pro Betino 10,000 1. t. cont. per M. Marcel sup. R.
Mercredi 30 décembre. Dominus Haricurie Johannes, miles, pro via Flandrie, propter guerram, 1,000 1. t. cont. per Johannem Nicolai de Societate Amanatorum de Pistorio, traditis domino Radulpho, archidiacono Augi, fratri dicti domini J. sup. R.
Dimanche 3 janvier. Petrus Pipelart, pro quodam horologio faciendo pro rege pro VIII0 mense 6 1. t. cont. per se sup. R.
Lundi 4 janvier. De monetagio Parisius, pro Betino, 4,000 1. t. cont. sup. R. Val. 3,2001. p.
Jeudi 7 janvier. Jacobus Vidame et sociis suis pro expensis factis vectura et conductu de 80,000 1. t. ducendas (XX° decemb.) apud Attrebatum et abhinc cum pluribus armatis usque ad Insulam per XXII dies 77 1. 15 s. p. cont. per se Val. 97 1. 3 s. 9 d. t. sup. R. in compoto O S. IC°.
Mardi 12 janvier. De monetagio Parisius, 2,500 1. t. per Johannem de Porticu pro Betino, sup. R. Val. 2,000 1. p.
— Cepimus super Guillelmum de Hangest, thesaurarium, in compoto suo, pro se 600 1. p. quos debebat Betino, Val. 625 1. t. quos reddidimus régi de monetagio parisius, pro eo Betino.
Samedi 16 janvier. De monetagio Parisius 2,000 1. t. cont. per Johannem de Porticu, pro Betino, sup. R. Val. 1,600 1. p.
(1) Michel de Morgnenval. ^Ct. Hist. des Gaules, :. XXII. p. 173.)
Mardi iy janvier. De monetagio Parisius 1,800 1. t. cont. per Falconem valletum Betini pro eo Betino sup. R.
Jeudi 21 janvier. De monetagio Parisius pro Betino 10,000 1. t. cont. per Gaufridum Cocatriz sup. R. Summa 9.022 1. 4 d. p.
— Gaufridus Cocatriz pro garnisionibus Flandrie pro guerra 10,000 1. t. cont. per Betinum. sup. R.
Lundi ieT février. Bonisius Bondos, 600 1. 45 s. 2 d. p. cont. per se sup. M. de Morn. in compoto suo.
Mercredi 3 février, lendemain de la Chandeleur. Petrus Pipelart, pro quodam horologio faciendo pro rege, pro nono mense 6 1. t. cont. per se sup. R.
Jeudi 4 février. De Jacobo Gaygne-maille; propter compendium 136 1. 6 s. 10 d. p. cont. per Rigoletum campsorem compend. sup. balliv. Silvanectensem.
Samedi 6 février. De finacione Gandulphi de Arcellis, lombardi, 1,500 1. t. cont. de termino Cand. ic° per Guillelmum de Vorcent, valletum suum sup. R.
Mardi 9 février. De monetagio Parisius 6.364 1. 5 s. t. cont. per Johannem de Porticu, pro Betino, sup. R.
— Cepimus super R. pro denariis traditis Dyonisio de Albign. pro Guillelmo Routerio per Betinum Caucinei quos idem Dyonisius reddidit régi per compotum suum de guerra Vasconie tactum anno XCV1II. 80 1. t. Ht reddidimus régi de monetagio Parisius per eum Betinum per cedulam curie.
Mercredi 10 février. Cepimus in compoto Omnium Sanctorum IC° pro mutuo reddito Benchino et Ranuchio, de Societate Spine de Florencia, pro se et dicta societate per receptores Campanie de summa de 2,000 1. t. de quibus habuerunt 1,200 1. t. per Luparam in compoto Ascensionis IC° pro toto residuo 800 1. t. quos reddidimus eisdem receptoribus in compoto suo O. S. ic°.
Jeudi 11 février. Cepimus super R. in redditu Peregrini de
Lauduno de tercio Candelose ICÙ pro denariis quos debebat bal-
livo Silvanectensi, pro Bichio et Muscheto militibus, 74 1. 4 s. p. quos Laurentius Thiart, prepositus Bellimontis petebat ab eodem Peregrino.
Mardi 16 février. De bonis Olivieri Scarampi (°, lumbardi, captis per Hugonem de Longo Prato servientem Castelleti parisius et Radulphi Puche 24 1. 5 s. 1 d. p. per Philippum, clericum Renaudi du Cavech.(2) per eum Renaudum sup. R.
Jeudi 1 S février. Dominus Guillelmus de Nogareto, miles, pro via Rome 400 1. t. cont. per Guilelmum de Planzoles. sup. R.
Vendredi iy février. Muschetus Guydi, miles, missus ad curiam Romre 500 1. t. per Matheum Aftncani lombardum, sup. R.
Mercredi 25 février. De monetagio Parisius, pro Betino 10 1. t. cont. per Martinum Marcel sup. R.
Vendredi 26 février. Benedictus Zacharie, pro termino Candfelose] ad hereditatem 66 1. 13 s. 4 d. t. cont. per se sup. R.
Samedi 2j février. Dominus Guillelmus de Nogareto, miles, produobus terminisO. S. et Candel.IC0 ad vitam equaliter 133 1. 6 s. 8 d. t. cont. de novo per Guillelmum de Planzole, valletum sLuim sup. R.
Mardi Ier mars. De monetagio Parisius pro Betino 1,200 1. t. cont. per Petrum Genciani tradit. Egidio Granche magistro Régis sup. R.
Vendredi 4 mars. Petrus Pipelart, pro quodam horologio faciendo pro Rege pro X" mense 6 1. t. sup. R.
— Cepimus super R. pro residuo vadiorum defuncti Johannis de Ghistele, militis domirii de Formeseles in guerra Flandrie de summa de 981 1. 16 s. 5 d. t. per compotum Guillelmi de Monte Mauri pro toto residuo 181 1. 16 s. 5 d. t. quos relicta dicti defuncti recepit a gentibus Bichii et Muscheti, militum, per litteras suas. Et Reddidimus Baldo Fini et sociis suis in compoto
(1) Scarampi, lombard cite plusieurs t'ois dans cet ouvra
(2) (Havet, d«m :i. 42, 97, ji6, }42, 4 [6.)
LIVRES DE COMPTES- 20y
suo parisius per Guydonem Falconierii, per litteras suas quas attulit. Residuas 800 1. t. habuit dictus defunctus 12 jan. ic".
Mercredi y mars. De monetagio Parisius, pro Betino, per dicrum Thoneul, valletum suum, 4,000 1. t. cont. sup. R.
Jeudi 10 mars. De debito quod Robertus, barbitonsor régis, debebat Bichio et Muscheto militibus ni. 10 s. t. per Micheletum valletum porte, sup. R.
Lundi 14 mars. Cepimus super R. pro denariis redditis Régi per compotum ballivi Viromendensis Asc. XCVIII de debito quod Johannes de Compendio debebat Muscheto militi, et Lupara reddiderat eos Régi in compoto O. S. an. 40 1. t. Et reddidimus ballivo Viromendensi.
Samedi ij avril. De pannis que fuerunt, ut dicitur, Leopardi Combusti, socii quondam Philippi Beluqui de Accon forefactis dimissis eidem Philippo 1,000 1. t. cont. per inanum Negrini Podesii de Placentia solventis vice et nomine dicti Philippi, de mandato prepositi parisiensis ut dicitur sup. R. Val. 800 1. p.
Jeudi 2j avril. Cepimus super R. pro denariis redditis societate Amanatorum, per Betinum Caucinel de summa de 4,516 1. 10 s. t. captis super ipsos in sterling[is] per Magistrum Gaufridum de Bosco. Amotis 1,000 1. t. quos habuerunt per Luparam ad O. S. IC" pro toto residuo 3,516 1. 10 s. t. quos reddidimus régi de monetagïo monete facte Parisius per eum Betinum tôt. per cedulam curiaj.
Lundi S mai. Petrus Flote, miles, pro fine compoti sui de via Rome, deductis 1,000 1. t. receptis a Lupara et 3,000 florin, recept. a Societate Muscheti militis per 179 dies. 205 1. t. et pro 53 flor. quolibet 15 s. p. 39 1. 153 s. p. to. per dominum P. capellanum suum sup. R.
Dominus Karolus, frater régis, pro mutuo sibi facto 4,000 1. t. per Johannem Nicolai de societate Amanatorum de Pistorio sup. R. cum alio per bas? de 80,000 1. t.
— Custos ville Lugduni dominus Guillelmus de Viriaco, pro fine compoti sui de via Rome deductis 400 rlor. receptis a so-
20b LES LOMBARDS A PARIS.
cietate Muscheti militis per 93 dies 263 1. 10 s. t. per se sup. R.
Vendredi 12 mai. Robertus et Baldus Crispini, fratres, de Attrebato pro quarto 15" in redditu comitis Sancti Pauli de tertio Ascensionis pro debito 333 1. 6 s. 8 d. t. per Johannem Faurel et Colinum clericum suum sup. R. ibi.
Samedi 13 mai. Dominus Guillelraus de Nogareto, miles, pro termino Asc. ad vitam 76 1. 13 s. 4 d. t. per magistrum Guillelmum Bone Faylhe clericum sup. R.
Lundi 15 mai. Domina Heluyd[is] de Sargines (,) pro termino Asc. ad hereditatem 100 1. t. per Johannem dictum camerus ? de Rogeri super R.
Mercredi 2j mai. Cepimus super R. pro vadiis Betini Caucinel et Johannis Dimieri, magistrorum monetarum, de terminis Cand. et Asc. equaliter 276 1. 13 s. 4 d. Val. 333 1. 6 s. 8 d. t. et reddidimus régi de monetagio monete facte Parisius pro eo Betino per dictum Vanne, nepotem suum.
Jeudi 18 mai. De Petro Nevelon^, pro heredibus Guerne de Petricuria 20 1. p. per se sup. baillivum Silvanectensem.
Vendredi iy mai. Dominus K[arolus], frater Régis, ex mutuo 20,000 1. t. per Johannem Nicolai de Societate Amanatorum de Pistorio sup. R.
Samedi 20 mai. Magister Rad. Rousseleti, pro fine compoti sui de via Rome, deductis 200 1. t. quos habuit per Luparam et 300 1. t. pro 35 1. florin, auri quos recepit a societate Muscheti militi in curia 28 1. 21 d. t. per magistrum Guillelmum Guilleron sup. R.
Samedi 20 mai. Obertus de Rustigaz, prp. med. Asc. ad vitam 25 1. t. per Girardum Agoyssole, procuratorem suum, super R.
(1) Parente de Geoffroi de Sergines, ce chevalier, ami de saint Louis, dont le nom se trouve dans les Feoda Campante (1249-52), chattelerie de Bray, p. 34 (éd. A. Longnon).
(2) Les Nevelon sont mentionnés dans le testament de Gandoutîe.
Vendredi 2 juin. ... pro denariis traditis Barbe lombarde» pro salarie» suo procurando pecunia in auri et argenti ad competens precium 15 1. p. tôt. perjacobum Lucie in compot. O. S. CCC°.
Lundi j juin. Dominus Obertus Spinula de Janua, pro duobus med. O. S. CCC° et Asc. CCCI° ad vitam equaliter 200 1. t. per Jacobum Vidame pro Januardo, procuratore dicti CKberti]. sup. R.
Jeudi 8 juin. De monetagio Parisius, pro Betino, 4000 1. t. per dominum Vanne, nepotem suum. sup. R.
— De monetagio Sumidrii, pro Guydone de Porticu, 4,000 1. t. per eum Vanne, fratrem suum, sup. R.
Vendredi 14 juillet. De monetagio Parisius pro Betino përVannum, nepotem suum, 8,543 ^ f- SUP- R-
Mardi iS juillet. De monetagio Sumidrii per Guydonem de Porticu monetarium ibi 2,500 1. t. sup. R. Val. 200 1. p.
Vendredi 21 juillet. De denariis inventis in domo detuncti Gandulphi (I) lumbardi parisiensis captis per magistros Jacobum de Sancto Alberto et Guillelmum de Remis, 550 1. p. sup. R.
Vendredi 28 juillet. De Matheo Brochefort et Plasino dicto Paare lombardis de Placentia 2,000 1. 1. cont. per eumPlasinum quos debebant Girardo Chauchat receptori Arvernie, sup. eum Girardum in compoto suo. Val.. 1,600 1. p.
Lundi 22 août. Cepimus sup. R. pro denariis traditis cantori Milliaci(2) et magistro Gaufrido de Bosco per Nicolaum Angoyssole et Allodinum Falquerium de societate dominorum Bichii et Mouscheti, 10,000 1. 1. et pro denariis redditis Régi per Luparam ad Asc. CCC° pro Bichio et Muscheto, predictis, 14,429 1. 10 s. t. Somma 24,429 1. 10 s. t. De quibus reddidimus Régi de sen [escallia] Bellic[adri] de termino Ascensionis CCC° eum residuo pro guerra Flandrie tune levato in dicta senescallia 23,525 1. 4 .s. t. De denariis dominis Bichio et Muscheto redditis pro Ro-
(1) Preuve de la mort de Gandoufle avant ou pendant le mois de juillet [301.
(2) Guillelmus, cantor Milliaci. (Havet, n" 197, 244, 246.)
LES LOMBARDS. — I. I i
berto Mauger, tune baillivo Turon[ensi] per compotum suum ad O. S. XCV° quos negat 75 1. t. De pu — (?) reddito per receptores Campanie ad Magdalenam in Calvo Monte de summa de 21,000 1. t. tradita sociis suis receptoribus Bellic[adrij per Sornacum Caucinelli. 800 1. t. Summa. 24,400 1. 4 s. t. Et sic debuimus 29 1. 6 s. t. quas reddidimus Baldo Fini et aliis sociis predictorum Bichii et Muscheti in compoto suo Parisius totum per cedulam curie in compotis Sancti Johannis CCCI°.
Dimanche 10 sept. Cepimus sup. R. per litteras Régis, pro mutuo reddito Roberto et Baldo Crispini fratribus de Attrebato 1,600 1. val. 2,000 1. t. quos reddidimus Régi de debito domini Ludovici, fratris régis per dictos fratres.
Mercredi 13 sept. De Roberto et Baldo Crispini fratribus de Attrebato pro supplemento cujusdam mutui quod fecerunt Régi
7 1. p. cont. per se ipsos sup. R.
Jeudi 14 sept. De billione arrestato et capto in provincia adducto apud Luparam et per Jacobum Lucie tradito monetariis Paiisius 3,^40 3. 2 s. 3 d. t. cont. pro parte per Bartholomeum de Porgue sup. R. Val. 2,5121. 21 d. ob. picte.
Vendredi 2y sept. De monetagio Parisius pro Betino per Bartholomeum de Porgue 3,000 1. t. sup. R. Val. 2,400 1. p.
Lundi 6 nov. Societas Baldi Fini in redditu comitis Hanon. (Hainaut) pro debito 50 1. t. per Hugueninum Huguenin sup. R.
Vendredi 10 nov. Guillelmus de Nogareto, miles, pro terminis ad vitam 76 1. 13 s. 4 d. t. per Petrum valletum suum. Sup. R.
— Robertus et Baldus Crispini de Attrebato (,), pro debito in redditu comitis Sancti Pauli pro Vt0 XV° O. S. m 1. 6s.
8 d. t. per Colinum, clericum eorum, sup. R.
Lundi 13 nov. Cepimus sup. R. pro Betino Caucinel, magistro monetarum, pro vadiis suis O. S. pro tertio. 66 1. 13 s. 4 d. p. Val. 84 1. 6 s. 8 d. t.
(i) H A VET, 11° 33.
Mercredi 22 nov. Magister Petrus de Latilhi, pro expensis suis in captione lombardorum usurariorum ballivie Silvanectensis(I) per 28 dies et uno equo reddito curie 85 1. 18 s. p. et pro residuis expense sue per 16 dies, in festa Sancti Martini CCCI° et uno equo reddito curie, deductis 40 1. p. quas habuit per Luparam 6 1. 7 s. p. per Odonem clericum suum sup. R.
Jeudi 2) nov. Belmustinus Larcar., pro toto O. S. CCC° etO. S. CCCI° ad hereditatem equaliter 100 1. t. per Egidium de Guzo sup. R.
Lundi 27 nov. Cepimus sup. R. pro denariis per ballivum Bituricensem Johannem de Maria traditis Terrico de Bon et Girardo Albertini de Societate Bichii et Muscheti militum 1,000 1. t. et reddidimus eidem ballivo in compoto suo totum per litteras abbatis Joiaci thés [aurarii], quas attulit clericus ballivi Symon.
Jeudi 30 novembre. Thomas Aladent, civis parisiensis, pro mutuo sibi reddito quod Rex habuit per compotum Bichii ad Ascens. XCV° 60 1. t. per se sup. R.
Vendredi Ier décembre. De legatis et terre sancte per Bartholomeum Girardi de Societate Mozorum de Florencia de mandato domini Guinerii can. paris. 3,333 1. 6 s. 8 d. t. sup. Reg.
Samedi 2 décembre. De legatis in distinctis et terre sancte per Barthol. Johannis pro Bonino de Clarenz domino suo de societate Clarentinorum de Pistorio de mandato domini Grimerii can. par. 3,333 1- 6 s. 8 d. t. sup. R. Val. 2,676 1. 15 s. 4 d. p.
Jeudi 7 décembre. Executores defuncti Radulfi Torcol de Sancto Quintino, pro mutuo quod idem Rad. fecerat Régi per compotum Bichii ad Asc. XCV° reddito fratribus minoribus S. Quintini ex concessione dictorum executorum pro quadam capella beati Ludovici construenda 34 1. t.
Dimanche 10 décembre. Dominus Grimerius canon, parisiensis, cantor Baiocensis, pro mutuo sibi reddito quod rex habuit per
(1) Preuves de poursuites exercées contre des usuriers lombards de Senlis.
compotum Bichii O. S. XCV° inter mutua prepositure Pari? 200 1. t. per Bayernondum fratrem suum sup. R.
Lundi il décembre. De legatis in distinctis et terre sancte per Lapum pro Girardo Rustici de societate Spine de Florencia de mand[ato] domini Grimerii can. parisiensis 3,333 1. 6 s. 8 d. t. sup R.
Lundi 18 décembre. De monetagio Parisius pro Betino per Bertholomeum de Porticu 6,225 ï- l- cont- SUP- R- Val. 4.980 1. 1.
Jeudi 21 décembre. Obertus de Rustigaz, pro. med[ietate] O. S. ad vitam 25 1. t. per Raimonduin le caoef(l) procuratorem suum. sup. R.
Cepimus sup. R pro denariis traditis per Betinura Caucinel magistro Odoni Alemanni mistrali Vienne pro expensis suis in via Alemannie pro negociis régis 500 1. t. et reddidimus régi de monetagio parisius per eum Betinum.
Rapports à Philippe VI. État de ses finances.
(Ed. Moranvillé, Bill, de l'École des Chartes, t. XLVIII, p. 383.)
1330. Les cent solz sus 100 1. que payent certains marchand/ [il s'agit ici des Lombards] s'élèvent à 9,000 liv. Le denier et maaille de la livre que tenait à ferme Bonnat Octavian <2> montait à 12,000 1.
! Voir Annuaire — Bulletin de la Société de l'histoire de France, 1875, p. 86.]
L'émolument du grand sceau du Roy, 10,000 1.
(C'est le sceau qu'on employait dans les foires de Champagne. V. Bourquelot).
(1) C'est le Renaud du Cavech, cité plus haut, et dans les comptes de M. Ilavet.
(2) Octavian Bonnet est le nom du dernier capitaine des Lombards aux foires de Champagne que nous connaissions.
En 1344 nous lisons :
Et depuis l'an 1332 dessus dict, que vous, très puissant seigneur, sceutes votre estât comme dit est, sont cheuz et abatuz les cent solz pour cent livres que payoient les Lombars qui souloient estre en estimacion de 10,000 1. t.
Item la taille des Lombars, de quoy l'on ne liève mais riens, vouloient estre estimée 16,000 1. t. par an.
Journaux du Trésor (Extraits)
(Ed. Moranvillé, Bibliothèque de l'École des Chartes, 1888).
Nous relevons dans ces comptes une vingtaine de noms de Lombards, parmi lesquels :
1345. Lundi 2y août. Berthelet de Plaisance, vend à la Reine, deux rubis : 150 1.
1353. Vendredi 20 décembre. Edouard Tadelin, de Lucques. Avances au Roi.
Mercredi 2) avril. Jean Adorne vend au Roi deux pierres dures appelées dyamans, 1200 écus d'or.
Avril. Bellometi Turelli, bourgeois de Paris. — Avances au Roi. Son neveu, Louis Torelli, de Pietra Santa, avait été maître particulier de la monnaie d'or de Saint-Lô, diocèse de Coutance (?)
On voit encore dans ces comptes les noms du fameux personnage cité par Guillebert de Metz, dont l'hôtel se trouvait rue des Prouvaires, maître Duchie (Jacques de Dussy), et du fuit Mousse de Vesoul, dont il est question dans les comptes publiés par M. Lsid. Loeb. Revue des Etudes Juives.
Nous publierons tout ce qui concerne les Lombards dans ces comptes dans les Lombards che% eux.