ACTES LATINS DE SAINT DENYS

Passio sancl07nim martyrum Dionysii Episcopi, Rustici et Eleutheriî^ qui passi stmt VU idiis octobris.

Gloriosae martyrum passiones et pretiosa Domino spectanîe certaraina, quamquam digna sint pro miraculorum dignitate conscribi, nequeunt tamen sine formidinis trepidatione compleri : quia cum magnarum rerum consideratur assumptio, non immerito operis tiraetur magniludo ; eo quod tanlum sermo teuuis explicare non valet, quantum de se dici veritas passionis imponit. Tamen expositio îantœ rei, arduum licet habere videalur initium, in hoc mens trepidatione respirât, quod opificem suum magisterium divinae instruclionis informat, et inchoantis initium ingenii prcEslitioiBe coramendat. Hac ergo consideratione audaoiam nimiae teraeritalis assumens, quœ longo temporis fuerant obumbrata silentio, ipsius divinitatis auxilio suscepta sunt revelanda : quia, ut habet teslimonium veritatis, plus fidelium sunt relatione comperta, quam probentur ad nos lectione transmissa. Unde non sine certa cestïmatione cognoscitur, quod novitas adhuc credentium populorum, Gentiliiim crudelitate conterrita, formidavit scribere, quod tamen gaudebat Dei famulos meruisse : cum sine dubio judicentur scripta, quœ fidelium sern:o testatur impleta. Credendum enim de bis est, et abstersa dubielatis nube, totis viribus confitendum, eos qui pro confessione Domini ac Dei nostri digni fuerunt subira martyrium, etiam ampliora tolerare valuisse, quam videtur succedentibus œlatibus relatio per populos transmissa recolere. Id ergo supplicatio communis obtineat, ut veniam consequatur devotus, si quid de virtutibus prsetermisit ignarus. Nam etsi omnia non esse solvuntur, credere

tamen universitas mereatur ; ut de Dei famulis etiaai majora sentiat, quam sermo passionis explanat. Qualiter enim cultorem Domini locus ejus gaudens palrocinio habere promeruit, quomodoaliorum Sanctorum vinctum illi agnoverimus fuisse consortium, sicut fidelium relalione didicimus, ipsorumjuvamine Martyrum, quantum de se scire tribuunt, oxplicemus.

Post Domini nostri Jesu Christi salutiferam passionem, post resurrectionis unicae singularisque mysterium, post ascensionem ejus, qua manifesta vit hominibus, nunquam se defuisse que rediif, apostolorum prœdicatio universis gentibus profulura successil. Qui cum imrainere suas cernèrent passiones, quod Domino noslro Jesu Ghristo docente didicerant, repleti Spirilus sanoti gratia docuerunt; adeo ut flde crescente, non pauci mererenlur fieri confessores, quos modo Ecclesia catholica gaudet promeruisse martyres. Hos ergo, quorum virtutem persecutorum non praevaluit superare confïiclus, quos ad auri similitudinem reddidit flammaruni examinatio pretiosos, ad suscipienda mandata Domini idoneos Apostolorum esse judicayit electio, quihus evangelica semina semper à Gentibus servanda committerent : electisque viris Dei dispositione providenter honorem decreveruntepiscopalusadjungere, quofacilius eorum praedicationibus acquisiti, ad ministerium sacri proveherentur altaris.

Ex qua Confessorum turba sanctum et venerandi merili Saturninum urbs Tolosana promeruisse gaudet episcopum, quem impielas spectantis populi posterioribus tauri multis ex funium nexibus ligatum, dédit Gapilolii gradibus illidendum. Ubi sanoti capitis soluta compage cerebrum frequenlis illisionis dispersit injuria : sed talem discessum, ad Dominum secutus est ascensus. Félix tanti meriti tantœque persona virtutis, oui concessum est primum esse doctorem, post, raartyrem : qui quod docuit verbis, evidentibus implevil exeraplis. Simili etiam gratia beatissimus Paulus anlistes atque confessor Narbonensem pro-vinciani salutari acquisivit eloquio : quem ita labor domesticae tribulationis exerçait, ut

verum Domini esse famulum approbaret. Sed gratias tibi, Domine Jesu Christe, qui infeslantis inimici tela probafionem fidelium tuorum permisisti esse, uon vuluera; et talem tuis praestas pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem. Dum ergo ad peculiaris patroni gesta, suscepti offlcii tendit obsequiura, non ex asse quae de servo Dei sunfc comperla prosequimur; sed immemores sui non fuisse sufficiat; in talibus enim causis magis convenit fidèles credere, quani possit relatio humana monstrare.

Igitur sanctus Dionyàius, qui, ut ferunt, a successoribus apostolorum, ou bien, qui tradenle sancto Clémente Pétri Apostoli successore, verbi divini semina goatibus eroganda susceperat, quo amplius gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei inflammatus accessit ; ac Parisius Domino ducente pervenit, non veritus incredulse gentis expetere feritatem : quia virtutem suam prœteritarum pœnarum recordatio roborabat; et qui meruerat esse confesser, non cunclatus est atrocibus populis accédera praedicator. Tune memorata civitas, et conventu Germanoruni, nobilitate pollebat, quod esset salubris aère, jucunda flumine, fecunda terris, vineis uberrima et arboribus nemorosa, constipata populis, referta commerciis. rursumque insulae potius quam urbis spatiura, quod babitationi circumfusa fluminis unda appraestabat, crescentibus consistentium catervis reddebat exiguum, et jucunditatis sollicitation e contraxerat. Hune ergo locum Dei famulus eleglt expetendum. Ad quem cura primum fide armatus et constantia confessionis accessisset intrepidus, ecclesiam, illis quœ necdum in locis erat, et populis illis novam construxit, ac officia servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit. Cinctus ergo fide, et jam constructione basilicae roboratus, Deum Gentibus non desinebat insinuare quem noverat, ejusque omnibus et judicium et misericordiam anteponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebaf. Tantas etiam per illum Dominus dignabatur exercera virlules, ut rebellium

corda Gentilium noa minus miraculis, quam prœdicadonibus obtineret. Miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere : sed subdebat se illi certatim Germaniae cervicositas, et jugura Ghrisli suave imponi sibi arcta cordis corapunctione poscebat. Ab ipsisquoque destruebanturidola, quorum sumptu fuerant et studio fabricata: et invento salutis portu, idolorum gaudebant perire naufragia. Lugebat portio victa diaboli, cum de ea victrix Ecclesiae legio triumpbabat.

Tuac hostis antiquus videns sibi perire, quod Domino constabat assidua populorum conversione proficere, totam arlificii sui machinatn ad impugnandura quse fuerant constrncta convertit; et sua?, partis nuctores, deorum suorum fientes exitium, ad impietatem subitœ perseculionls armavit : ut eos qui unum et verum Deum colendum insinuaverant, et limendum, etpeudere diversitate supplicii raaturarent ; ne superesse posset, qui valeret acquirere quod peribat. Persecutionis ergo publicata sententia, impiorum gaudens turba progreditur, et contra Dominicum populum pugnatura conspirât, non cunclata appetere gladio, quos Dominus suos suo raonstraverat esse signaculo. Itaque cum occidui orbis partein pro Cbristianorum inquisitione percurrerent, sanctum Dionysium contra incrédules. dimicantem Parisius repererunt : cum quo Rusticum presbyterum et Eleutberium arcbidiaconem persecutionis furor invenif . Hibealiviri à sancli Dionysii numquara se sustinuerunt abesse praesentia; quos in unum interrogatio persecutoris invenit, sed reperire non potuit quera a societate marlyrii separaret. Interrogali, unum et verum in Trinitate Deum confilentur. Deinde terrore subjuncto, multisque alTecti injuriis, vel suppliciis macerati, Christianos se esse testantur; visoque percutientis ictu, Domini ac Dei nostri se famulos magna confessionis voce pronuntiant. In bac ergo fidei constantia permanentes, reddentes terrae corpora, beatas cœlo animas intulerunt : talique ad Dominum meruerunt professione migrare, ut ampulatis capitibus, adbuc putaretur lingua palpitans Dominum confiteri. Beata nimium et Deo grata societas, inter

quos nec priraus aller potuit esse, nec tertius ; sed Trinitatem confitenles meruerunt veaerabilem locum trino decorare martyrio. Metuentes igitur percussores, ne conversi populi fldelissima probalaque devotio Sanclorum corpora profutura sibi et reliquias ad palrocinium tumularent, eligunt letris Sequanae profundisque gurgitibusMartyrum corpora perdenda committcre, quae imposila navibus ad praevisum jubentur gurgitem destinari.

Tune matrona quœdam licet Paganorum adbuc implicata teneretur errore, ccnversionera tamen se desiderare mente monstrabat et opère. Facere aliqua cogitans Domino placilura, usa subtilitate consilii, ad convivium venire postukt percussores : et dum eis copiam oblalse humanitatis expendit, a memoria eoram quae susceperant agenda discussit; ac fidelibus suis sécréta ordinatione committit, ut subtracta furto corpora diligens elaboraret occultare provisio. Qui dominas ordinatione comperta, festinanter quod eis priBceptum fuerat exequuntur : furtumque laudabile in sexto ab urbe memorata lapide, id est in arata quam seminibus prœparaverant terra, industria colentis abscondunl. Facta deinceps, ut moris est, satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali fecundata pinguedine, sic in ea beneficium ubertatis effudit, ul centuplicatos fructus et cultor acquireret, et patria mereretur. Pubescente vero segete, diu latuit quod erat Parisiorum populis profuturum. Antedicta tamen materfamilias horum non immemor secretorum, cum primum persecutionis tepuisse vidit fervorem, locum tantorum Martyrum ossa asservanlem qua oportuit sollicitudine requisivit, atque inventum eminentis mausolei constructione signavit.

Unde postmodum Christian! basilicam supra Martyrum corpora magno sumptu cultuque exiraio construxerunt : ubi quotidie, opérante Domino nostro Jesu Christo, mérita eorum virtutum probantur raonstrari frequentia; et experiuntur infirmi quantum Dei famulos conveniat honorari, ubi recipit caecitas visum, débilitas gressum, et obstructae aurium januae

recipere merentur auditum. Sed nec illud silendum est, quod immundi spiritus infestatione vexati, dura ad memoratum locuQi examinandi virtute divina ducuntur, Sanctorum ipsoruni coguDtur imperio, quo quisque Martyi'um sit positus loco, designalis nominibus indicare. De quorum passione vu Idus Octobris, Dominas nos gaudere voluit, qui centesimum esse fructum Martyrum repromisil, cui est honor et gloria, virtus et imperium in saecula saeculorum. Amen.

{Origines de l'Église de Paris, p. 262 et suiv., 300 et suiv.)

DIPLOMA THEODERICI IV. An. G. 723.

Theudericus, rex Francorum, virinluster. Oportet climencia principali inter caeteras peticiones, illud quod pro salute adscribitur, vel pro divinis nominis postulatur, plagabili auditu percipere, ad aeffectum perducire, ut fiât in mercidem, dum pro quietem servorum Dei vel congruentia locis venerabilibus impertitur petitio. ^Ergo dum et omnipotens Pater qui dixit de tenebris lumen expendiscire, per Incarnationis mystherise unigenili filii sui Doraini nostri Jesu-Cbristi, vel inlustratione Spiritus Sancti inluxit in corda sanctorum Ghristianorum, pro cujus aniore et desiderium inter citerus gloriosus triumfus martyrum beatus Dionisius cum sociis suis Rustico et Eleotherio, qui primi post apostolos sub ordinatione beati Climenti, Pétri apostoli successoris, in hanc Galliarum provinciam advenerunt; ibique praedicantes baptismum pœnitentiae et remissionem peccatorum, dum in hune modo concertabant ; ibique meruerunt palmam martbyriae, et coronas percipere

gloriosas, ubi per multa lempora, et usque nunc in eorum basilicam, in qua pretiosa eorum corpora requiescir'e vedentur, non minima miracola virtute Christi per ipsus dignabatur operarl, in quo etiam loco gloriosi parentis nostri, vel bons xneraoriae proatavus noster Dagoberthus, quondam rex, videntur requiescire : utinam ut et nus per intercessionem sanctorum ipsorum in cœlestia rigna cum omnibus sanctis niirianmr participare et vitam asternam percipere. Igitur venerabilis vir fidelis noster, Deo propitio, Bertboaldus abba de ipsa basilica peculiaris patronis nostri domni Dionysii, missa petitione per illustri viro Carlo majorera domus nostro, clementiae regni nostri reddedirunt, soggerenles eo quod a longo tempore a ponieficibus Parisiorum urbis integrus privilegius ad ipsa baselica domni Dionisii fuissent concessus, et ad anterioris Régis parentis nostrus de eu tempure usque nunc confîrmatus, qui et ipso privilegio seu et ipsas praeceptiones vel confirmationes se prœ manibus abire adQrmant : sed pro intégra firmetate petiit ipsi vir Garlus, vel ipsi abba celsitudinem nosfra, ut et nus iteralis per nostra praeceptione boc deberimus adGrmare, quorum tara religiosa petitione libentissimi suscepisse, el in omnibus confirmasse vestra comperiat magniludo. Sed quia a suprascriptis principibus...

Et illut viro in hune privilegio nostrae serenitatis placuit insereadi, ut cum abbas de ipsa casa Dei de hune saeculo nuto divino fuerît evogatus, licceat ipsius sancti congregationi de ipso monastirio ex semetipsis elegire; et quem bonum et condignum invenirent, qui bonnus abbatis secundum urdine sancto possit regere vel gobernare, et unanimiter consenserint ; data auctoritate a nobis vel a successoribus nostris ibidem in ipsa casa Dei instituatur abba : et pro estabilitate rigni nostri vel pro cunctis leodis nostris seu saluti patriae Domini misericordiam valeant exorare. Qua opteraatum inlustrium virorurn nostrorum procerum gratissemo animo et intégra devotione visi fuemus prestitisse vel concessisse, eo scilicet urdené, ut sicut temporebua anteriorum Eegum, pa-

rentum nostrorum, ibidem in ipsa sancta baselica psallentius per turmas fuit insfitutus, sicut ordo sanctus edocit, die nocluque perenniter in ipso loco sancto celebretur. Quam urdenationis auctoritatem decrivemus...

Data ipsa die kal. marlias anno m. rigni nostri, Valencianis, in Dei nomine féliciter. Amen.

{Origines de l'Eglise de Paris, p. 282.)

PRyECEPTUiVI PIPPINI. An. G. 768.

Pippinus rex Francorura vir illuster. Incipientia regni nostri afFectu de nostra erectione intègre auxilianle Domino vigilavi, et pro ipso bono opère aclum cum consilio pontificum, vel seniorumoptimatum nostrorum pro noslro confirraando regno, et pro mercede, vel adipiscenda vita aelerna, et pro reverentia sancli Dionysii martyris, Ruslici et Eleutherii, qui glorioso ac triurapbali voto pro Christi amore coronam martyrii consecuti sunt, ad basilicara ipsorum, ubi requiescere videntur, et in miraculis coruscant, ad ipsos monachos, qui ibidem deservire videntur, sub libertate evangelica regulariter viventes, sicut antiqui patres vel anteriores reges conGrmaverunt, nos denuo in ipso sancto loco nostro munere privilegium renovare deberemus : quod ila et fccimus. Ergo oportet clementiam principalem inter cœteras petitiones illud, quod pro salute adscribitur, vel pro divine nomine postulatur, placabili auditu suscipere et ad effectum perducere, ut fiât in mevcedis conjunctionem, dum pro quiète servorum Dei vel congruentia locis venerabilibus impertitur petitio. Ergo dum et omnipotens Pater, qui dixit de tenebris lucem explendescere, per Incar-

nationis inysterium ùnigeniti Filii sui Domini nostri Jesu Christi, vel illustrationem Spiritus sancti illuxit in corda sanclorum Christianorum, pro cujus amore et desiderio inter cœteros triumphos gloriosos marlyrum, bealus Dionysius, et sœpc jam dictus Rusticus et Eleutheriiis, qui primi post apostolos sub ordinatione beati démentis, Pétri apostoli successoris, in banc Galliarum provinciara advenerunt, ibique praedicantes baptismum pœnitentice in remissionem peccalorum, dum in bunc modum certabant, ibi meruerunt palmam martyrii et coronas percipere gloriosas : ubi per multa tempora et usque nunc in eorum basilica, in qua eorum corpora requiescere videntur, non minima miracula virlulura Christus pro ipsis dignatur operari : in qua etiam domnus Dagobertus, quondam rex, viiletur quiescere, utinam et nos per intercessionem sanctorum ipsorum in cœlesti regno cuni omnibus sanctis mereamurparticipari, et vitam aeternam percipere. Igitur vir venerabilis Folradus abba de ipsa basilica peculiaris patroni nostri domni Dionysii clementice regni nostri credidit suggerendum, quod a longo tempore a pontiflcibus Parisiorum urbis integrum privilegium ad ipsambasilicam domni Dionysii fuisset concesrium, et ab interioribus regibus parentibus nostris de eo tempore usque nunc conflrmalum : qui et ipsum privilegium seu et ipsas prseceptiones vel conGrmationes se prse manibus babere affirmât; sed pro intégra firmitale peliit vir ipse Folradus abba a celsitudine nostra ut nos iterato per praeceptionera nostram boc deberemus affirmare. Quorum tam religiosam petitionem libentissime suscepisse, et in omnibus confirmasse vestra comperiat magnitudo. Sed quia a suprascriptis principibus vel a caeteris priscis regibus etiam eta Deum timentibus hominibus Ghristianis ipsum templum, vel ipse sanctus locus propter amorem Del et vitam aeternam rébus videtur esse ditatus, nostra intégra devotio est, ut superius intimavimus, ut privilegium ad ipsum sanctura locum abbali vel fralribus ibidem consistentibus facere vel conûrmare pro quiète futura deberemus, ut facilius ipsi congregationi liceat

pro stabilitate regni nostri ad limina vel ad sepulchra ipsorum martyrura jugiter exorare. Nos ergo per banc sedetn auctoriîatis nostrae, juxta quod per supradictum privilegium a pontilicibus factum est, -vel anlerioribus regibus conOrmatum, pro reverentia ipsorum martyr um conflrmaraus...

Illud vero in hoc privilegio nostrœ serenitatis placuit inserendum, ut cum abba de ipsa casa Dei de hoc sœculô nulu divino fuerit evocatus, liceal ipsi sanclae congregationi de ipso monasterio ex semetipsis eligere, et quem bonum et condignum invenerint, qui ipsum onus abbatiae secundum ordinem sanctum possit regere vel gubernare, et unanimiter consenserint, data auctoritate a nobis, vel a successoribus nostris, ibidem in ipsa casa Dei instituatur abba,..

Data nono kal. octob., anno 17 regni nostri. Actum in ipso monasterio sancti Dionysii.

{Origines de l'Église de Pans, p. 284.)

1° LETTRE DE LODIS LE DÉBONNAIRE A HILDUIN, Abbé de Saint-Dents. An. G. 835.

In nomine Domini Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, Ludovicus, divinâ repropitiante clementiâ, Imperator Augustus, Hilduino, venerabili abbati monasterii sanctissimorum martyrum ac specialium proteetorum Dionysii pretiosi, sociorumque ejus, aeternam in Christo salutera.

Quantum muneris ac prœsidii non modo nobis ac prœdecessoribus seu progenitoribus nostris, verum etiara totius imperii nostri populis, Domini providentiâ, per beatissimum Dionysiura saepenumero, imo continue in magnis gratiarum

ubertatibus contulerit, cunctae per transacta tempora Gallicse generationes senserunt, quae ejus insignî apostolatu fidei rudimenta sumpserunt, et salutis subsidia perceperunt.

Praedecessores àutem nostri gloriam hujus eximii testis et aniiciDei noninaniter coluerunt, qui dumejus sacras exuvias in terris ob araorem et honorera Domini nostri Jesu Christi opibus, quibus poterant, honoraverunt per ejus preces dignissimas honoris privilégie potiri et in terrenis et in cœlestibus meruerunt, ut videlicet unus ex priscis Francorum regibus, Dagobertus, qui eumdem pretiosissimum Christi martyrem veneratus non mediocriter fuerat, et in mortali est vita subliniatus, et per ejus adjutorium, sicut divina ac celebris ostensio perhibet, a pœnis est liberatus, inque vita perenni desiderabiliter constitutus.

Progenitores quoque nostri mellifluum nomen Dionysii (sic enim verbis ac scriptis suis eum appellare consuevere) non incongrue pia dilectione et dilectissima pietate amplexi sunt. Quia proavus noster Carolus princeps Francorum inclytus per orationes ipsius excellentissimi martyris indeptum se fuisse gratulatus est apicem principatus, eidemque decurso mortalitatis tempore(an. 741), quod charius poluit habere depositum, corpus scilicet proprium, in magni die judicii suscitandum, et animam Domino praesentandam fldeliter commendayit, ac per hoc maxime devotionem atque fiduciam cordis sui erga peculiarem patronum patenter ostendit. Sanctae nihilominus recordationis avus noster Pippinus, propter altare quod ante sepulcrum saepe fati saepiusque dicendi domini Dionysii, per divinam et memorabilem revelationem jussu ipsius sanctissimi martyris, in honorera Dei et apostolorum Pétri et Pauli, qui praesentes ostendebantur, abeato et angelico viro Slephano suramo Pontîfice dedicatum est (an. 734), inter sacra missarum solemnia, una cura duobus fihis, Caroloraanno videlicet et divai mémorise domino ac genitore nostro Carolo, jure praenominato Magno, ab codera apostolico Papa in regem Francorum unctus, superni muneris benedictionem percepit. Qui-

que cum quanta se humililate anle limina basilictfi sanctorum martyrum, defuncto hujus vitaa curriculo, sepeliri praeceperit (an. 768),titulus etiam ipsius conditorii innotescit.

Sed et nos multis frequentitUs largitionibus bénéficia . ejus sumus experti, praecipue tamen in human as varietatis evéntu, quo Dei, ut semper fatendum est, juslo judicio, in virgâ erudilionis suœ visitati, et baculo speciosae raiserico rdiaî ejus, ante praBscriptum altare par mérita et solatium doraini ac piissimi patris nostri Dionysii, virtute divinâ recreati et resdtuti sumus (an. 834), cingiilunique militare judicio atque auctoritate episcopali resumpsimus, et usque ad praesens ipsius gratioso adjutorio sustentamur.

Idcirco, venerabilis custos ac cultor ipsius provisoris et adjutoris nostri domini Dionysii, monere te voJumus ut quidquid de ejus notitià ex Graecorum bistoriis per interpretationem sumplum, vel quod ex iibris ab eo patrio serinone conscriptis, et auctorilatis nostrae jussione ac tuo sagaci studio, interpretumque sudore, in nostram linguam explicatis, huic negotio inseri fuerit congruum, quodque etiam in Latinis codicibus jam inde habes invenlum, adjunctis eis quae in libsllo ejus Passionis continelur, necnon et illis quae in torais vel chartis vetustissimis armarii Parisiacae Ecclesiaî, sacrae videlicet sedis suoB, prolatis inveneras, et obtutibus Nostrse Serenitatis ostenderas, secundum quod rerum, causarum etiam ac lemporum convenientiam noveris, in corpus unum redigas, atque uniformera tcxtum exinde componas, quatenus compendiosius ■yaleant innotesci, et fastidiosis minusve capacibus vel studiosis leclionis possit lœdium sublevari, pariterque omnibus aedifîcationis utilitas provideri.

His ita contextis, volumus ut revelationem ostensam beato papae Stepbaoo in Ecclesia ejusdem sanctissimi Dionysii, sicut ab eo diclata est, et gesta quœ eidera subnexa sunt, una cum hymnis quos de hoc gloriosissimo martyre atque pontiflce habes, et oificium nocturnale subjungas : sed et differenter, ac cum integdtate sui, quaeque ex eo reperta sunt, in altero

volumine colligas, nobisque distincte et correcte transcripta quantocius dirigas aut praesentes : quoniam maximum valdeque dulcissimura pignus desiderabilis prœsentise illius domini et solaloris nostri, ubicumque simus, haberé nos credimus, si cura 60, vel de eo, aut ab eo dictis, oratione, coUatione, lectione colloquimur.

Vale in Christo, vir Dei, in sacris orationibus jugiter memor nostri.

{Origines de l'Eglise de Paris, p. 338.)

2° REPONSE D'HILDUIiN A LOUIS LE DEBONNAIRE.

An. G. 836.

Domno benignitate admirabili et auctoritatis reverentia bonorabili, Ludovico Pio semper Augusto, Hilduinus bumilis Christi famiilus, et domini mei Dionysii pretiosi, ac sociorum ejus matricularius, vesti-œque imperiali dominationi in omnibus devolissimus, prœseDtem in Cbristo prosperitalom atque seternse felicilatis benedictionem optât et gloriam.

I. Exsultavit cor meum in Domino et exaltatum est cornu meum in Deo meo. Dilatatum est cor meum, et gaudebunt labia mea, ut annuntiera praeconia domini mei gloriosissimi martyris Dionysii, ab eximio imperatore domino meo jussus, quai reticere non poteram, etiamsi a quoquam fuissem forte probibitus, et rêvera magna mibi est ratio gratulandi, quoniam cumulatius mihi effectum desiderii mei praestare voluit divina dignatio, ut mentis meae conceptum ei placere cognoscerem, cum quod agere spontanée disponebat mea humilitas, in agendo data manu auctoritatis, cooperaretur vestra Deo plaçons sublimitas. Qua de re bonorum operum et spiritualium

omnium studiorum illum auctorem esse non dubiura est, qui quorum incitât mentes, que sibi placet ingenio adjuvat actiones. Sed et in hoc valde exsultat spiritus meus in Dec salutari meo, quoniam Christianissimus animus vester sic evidentissime erga se divinae bonitatis beneflcia, et sanctorum cognoscit solatia, et tara promptissime se accensum ostendit, circa auctoris et reparatoris sui, seu specialium suffragatorum suorum venerationem atque obsequium. Non enim sic ab intimis pia anima vestra divina conQterelur vera et justa judicia, nisi se ipsamSancto illuminatam cognosceret spiritu; nec ila devotissime amici Dei bene gesta et dicta, maxime sagacitatis vestrae prijdentia perquireret, nisi summum bonum, a que et per quem omnia sunt bona, diligeret. Cujusamore religiosa devotio vestra accensa esse dignoscitur, ut Christi militum gloriosos triumphos inquireret. Quos cum noverit, per eorura adjutorium robustius contra vitia vitiorumque auctores pugnabit ; quatenus martyrum exempla sectando, qui viriliter certavere et fideliter satis vicere, adpalmam, qua illi munerati sunt, et ipse pertingat. Hue accedit ad voti et sollicitudinis incitamentum, quia Esdras sanctae Scripturae reparator, magnum remuneratiouis donum exinde apud Deura proraeruit, et laudabile sibi nomen apud homines acquisivit.

II. Quocirca et vestraB sedulitatis instantia, cum pro magna antiquitate hujus sanctissimi patris nostri, quantum ad generationem terrenam et conversionem seu obitum attinet, mira sanctitate et miraculorum prodigiis, orbe pêne cuncto innotuit : notitia ipsius paucis nostrorum cognita, plurimis adhuc manens incognita, seu per vestrum studium patuerit, et meritum, ut melius ipsi scitis, grande vobis conciliabitis, et memoriale perpetuum acquiretis. Faciat autem Dominus, ut et nos idonei cooperatores inveniamur, ad bonas voluntatis vestrse perfectionem, qui tanto sine aliqua haesitatione vestris jussionibus obedimus, quanto illa rogatis seduli exactores, quœ exbibemus voluntarii exsecutores.

Idcirco quia repecta est quaeque, tam in Graecis quam in

Latinis codicibus, ex domino et patrono noslro Dionysio, quae hactenus minus cognovimus, vobis ocius in unum collecta mittere poscitis, et incongruum ducimus, auctoritatis vestrse pio desiderio differri, quod ex debito servitutem nostram constat debere largiri, quantum coanivit brevitas temporis, quidquid ori suggesserit memoria citae recordationis, favente Domino, velociter scribentium committemus notariorum articulis; deprecantes vestram humiliter sapienliam, ne in bis, qusB reverenlia et amore sanctissimi martyris, et propter jussionis vestrae obedientiara scribenda aggredimur, verborum pompositatem, aut dictationis leporem, sed purissimae veritatis, sicut ab antiquorum dictis, sumpsimus, quaerere studeatis sinceritatem : nosque reprehendere de casuum, prseposilionum, atque conjunctionum virtute, seu litterarum in subséquentes immutatione, vel punctorum secundum artem grammaticam positione, noUte : quia non id studendum, sed nostrae deservitionis obsequium, ac commendationis vestrae officium, accelerandum suscepimus : maxime cum haec, quae ab aliéna lingua expressimus, in tenoris série, sicut de prœlo sunt eliquata, texemus : quae licet in interpretalioae non redoleant supparem sermonis odorem, sapidum tamen référant veritatis et inteUectus sui saporem. Ordinem igitur historiae, sicut vestra jussit dominatio, in unum congestum, et singulatim postea plenitudinem ejus discretam, cunctis legentibus atque audientibus pandemus. Nam diviuce erit inspiralionis et exsecutionis, id quod desideramus fideli animo propalare, verura atque probabile demonstrare. Ex quo nos laborandum non magnopere œstimamus, quia quid tenendum de hoc sanctissimo martyre Christi sit, quid credendum, notae et probatissimse personae veracibus dictis déclarant.

III. Génère si quidem eum nobilissimum, et philosopbiae magisterio insignem apud Athenas claruisse, et aliarum historiarum, et Actuum A'postolorum testimonio, ssecula prisca seu instantia cognoverunt : maxime autem ex historia Aristarchi Graecorum cbronograpbi, qui in epistola ad Onesiphorum pri-

micerium, de Alhenae civitatis et gestis ibidem aposlolorum temporibus scribeas, ortura prosapiae, et doctrinam ejus, atque conversatioiiis ordiaera sive œlatis tempus, nec non et ordinationem ipsius, ac praedicationem, subrogalionem etiam episcopi loco suo, et adventum illius Romam, ordinabiliter narrât. Quam epistolam vestrae dominationi dirigimus , et quisque studiosus apud nos prcevalet invenire. Curiosus autem ex Graîcorum fontibus unde et nos illam sumpsimus, poterit mutuare.

Quod enim ante conversionem suam Heliopolitn astrologife gratia migraverit, ubi et tenebras in cruciQxione Salvatoris nostri una cum A.poUophanio sodali suo vidit : et quia tune viginti et quinque erat aanorum, ipse in epistolis, ad Polycarpum Smyrnceorum episcopum, et ad eumdem ApoUophanium missis, ostendit. Quia vero cum omni domo et Damari uxore sua crediderit, lectio Actuum Apostolorum, et evidenlius dialogus Basilii et Joannis, capitule V ]ibi*i quarti, demonstrat. Sed et beaius Ambrosius in epistola ad Vercellenses, eamdem uxorem ejus ex nomine designans, perspicue manifestât. Beatus denique pater Augustinus in sermone pulcberrimo quem de seminatore verbi scripsit : « Aposloli sermone finito, au- « dita illic resurrectione raortuoram, quœ praecipue est fides « Cbristianorum, refert dixisse Alhenienses : Audiemus te de « hoc iterum. Erant enim quidam inter eos irridentes, quidam « dubilantes, quidam credentes, atque in eis nominatur quin dam Dionysius Arcopagita, id est Atheniensium principa- (1 lis; et mulier quaedam nobilis, nomine Damaris, et alii « plures. » El in eodem sermone, ubi de scandalo Judœorum et stullitia gentium scribit, dicens : « Judaeis quidem scanda- « lum, gentibus autem stultitiam; sed ipsis vocalis Judseis et « Gfcecis, hoc et ipsi Paulo ex Saulo, et Dionysio Areopagita, « bis lalibus et illis, Christum Dei ^-irtutem et Dei sapien- (I tiam. ))

IV. Caeterum de notitia librorum ejus', quos palrio sermone conscripsit, et quibus petentibus illos composuit, lectio nobis

per Dei gratiam et vestram ordinationem, cujus dispensatione înterpretatos scrinia nostra petentibus referunt, satisfacit. Authenticos autem eosdem libros Graeca lingua conscriptos, quando œconomus ecclesias Constantinopolifanae et cœteri missi Michaelis legatione publica ad vestram gloriam Cornpendio funcli sunt, in ipsa vigilia solemnitatis sancli Dionysii pro munereraagno suscepimus, quod donurn devotioninostrae ac si cœlitus allatum, adeo divina est gratia prosecuta, ut in eadem nocte decem et novem nominatissimae virtutes in aegrotorum sanatione variarura infirmitatum, ex notissimis et Ticinitati nostrae personis contiguis, ad laudem et gloriam sui nominis, orationibus et meriti excellentissimi sui marlyris, Christus Dominus sil operari dignatus.

V. Quoniam autem bçatus Clemens hue eum, videlicet in Gallorum gentem, direxerat, et qualiter per martyrii palmam diversissimis et crudelissimis affliclus suppliciis, ad Christum pervenerit, et quoraodo caput proprium, angelico ductu cœlestis militiae in celebratione exsequiarum honoratus obsequio, ad locum, ubi nunc requiescit, detulerit, et quo ordine a CatuUa quadam matrefamilias sit sepultus, libellus antiquissimus passionis ejusdem explanat, praecipue tamen conscriptio "Visbii,quae in tomo satis superquc abdito Parisjis divinonutu inventa, inter alia memoranda, sicut in ea legitis, verba Domini nostri Jesu Christi ad eum prolata, quando sacra mysteria perageret illi cunctis videntibus apparentis, continere dignoscitur. Cui astipulari videntur antiquissimi, et nimia pens vetustate consumpti, missales libri continentes misScB ordinem more Gallico, qui ab initie receptae fidei, usu in bac occidenlali plaga est habitus, usque quo tenorem, quo nunc utitur, Romanum susceperit. In quibus voluminibus habentur duae missae, quae sic inter celebrandum ad provocandam divinae miserationisclementiam, et corda populi ad devotionisstudium excitanda, tormenta martyris sociorumque ejus succincte commémorant, sicut et reliquae missae ibidem scriptae, aliorum apostolorum vel martyrum, quorum passiones habenlur

notissimae, décantant. Quarum missarum cantus, sensus et verba, adeo passionis eorumdein, quara vobis misimus, sriei concordare videatur, ut nulli sit dubium, a teste illorummartyrii, agones eorum fuisse descriptos, et ex.ipsa veraci historia, meraoriam torrapntorum suorum in prsefatis precibus fuisse mandatam.

Vl. Yidetur porro in bis missarum obsecrationîbus non contemnenda auctoritas de memorata passione sanctorum, cum exstent apud nos epistolae Innocentii, et post eum Gelasii, nec non et modernius beati papae Gregorii, aliorumque ponti- Ccum ad episcopos urbium Galliarum, et antistitum nostrorum ad ipsos, de more Romano in cunctis ecclesiasticae auctoritatis muniis imitando, quibus datur intelligi ab annis pluribus bunc missse tenorem de Gallica consuetudine recessise, fct banc passionis martyrum istorum memoriam, longo superiori tempore bis occidentalibus partibus per supplaatationum postulaliones inolevisse : quibus tante certius fldem accommodamus, quanto in tempore vicino post consummationem eorum, easdem fuisse composilas sine dubitationeconcredimus.

Vn. Nec tamen quisquam putabit beatum Dionysium ejusque successores, ab institutione Apostolica propter bujusmodi missee ordinem, Gallicis consuetudinibus in primordio traditum, discrepasse, si ei constiterit, ipsorum apostolorum et apostolicorum virorum, ipsiusque etiam urbis Romœ sensus pi'oprii notam esse. Nec mirari quis poterit cur bymnum sancti Eugenii Toletani de beato Dionysio babemus, et vicinorum sapientium scriptis, exceptis paucis, videamur carere : cum et haec, quae babemus, ut exorata priorum nosfrorum venia dicamus, abdita et negligeuter relicta reperimus, et alia necdum prolata, quia non adbuc sunt ad liquidum enucleata, nos possidere Isetamur.

YRl. Cseterum super garrulitate levitatis eorum miraado defecimus, qui contendentes bunc Dionysium Areopagitem esse non posse, ad munimentum sui hœc, quae sequuntur, inaniter contrabunt. Venerabilem videlicet et sanctum Bedam

presbyterum, dixisse in Tractatu Apostolorum Actuum, Areopagitem Dionysiura non Athenarum, sed Gorinthiorum fuisse episcoputn : addentes, eumdem inibi diem obiisse. Et quoniam libellus passionis istius testetur, hune a Clémente pontifice Romano episcopum ordinatum, et in bas Galliae partes fuisse transmissum, quia etiam passiones diversorum sanctorum martyrura, sub variis imperaloribus interfectorum, contineant eosdem cum hoc sanctissimo viro has partes adiisse, quod ipse sensatorum manifeste repellit auditus, et quod Gregorius Turonensis, sicut in passione sancti Saturnini legisse se dixerat, sub autumatione memoret, istum ipsum tempore persecutionis Decii, sub beato Sixto, cum aliis sex episcopis, quorum vitae vel passiones nequaquam ejus dictis in ratione temporum consonant, in has regiones fuisse directum.

IX. Ecce omnis minus scientium, sibi ipsi discordans, aucloi'itas, cui velut ex superfluo propter satisfactionem insipientium respondemus, cum veram ex sancto pontifîce et martyre narrationem veracium historiarum prœ manibus habeamus : primo quidem petentes, ut in hoc jure contentiosi, ab albugine contracta arrogantiae, ex usurpata sapientia, quia videri se scioli volunt, oculos tergant, quo perspicacia perspicaciter, et vera fldeliter relegant. Et si non ipsi unum oculum aperuerunt, quando legerent, quod per subreptionem venerabilis Bedae presbyteri in praefato opère, secus quam debuit, dixerat, ubi idem se reprehendit, et reprehensorum suorum vocem praeveniens, retractationem scripsit : scrobem, in qua oculus alter esse debuerat, aperiant, et in ecclesiastica hisloria discant, quia Dionysius Gorinthiorum episcopus, de Dionysio Athenarum episcopo in epislola sua ad eosdem Athenienses direcla, commemoret, ita enim ibi lib. IV, cap. 23, scriptum est : Exstat quoque et alia ejus (Dionysii Gorinthiorum episcopi) ad Athenienses epistola, in qua ad Evangelii credulitatem eos invitât, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pêne prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus. Sed et Quadrati, qui

Publie marlyri successerat in sacerdotium, meminit simul et mfimorat, quod labore ejus et industria redivivus quidam in eis calor Gdei reparatus sit. Et illud in eadem désignât epistola, quod Dionysius Areopagites, qui ab apostolo Paulo ins- Iructus, credidil Cbristo, secundum ea quae Apostolorum Actibus designantur, primus apud Alhenas ab eodem apostolo episcopus fuerit ordinatus : cujus epistolas, sed et aliarum epistolarum ipsius Dionysii Gorinthiorum episcopi, et ejus utique, quam ad Soterum episcopum miserat, beatus Hieronymus in libro de \'iris illustribus facit apertissime raentionem. Unde quisque videns sub quibus imperatoribus quique eorum. fuerint, liquide potest colligere quantce absurditati ratio sit ista obnixa, cum inter bos duos Dionysios tam plura discreta sint tempora.

X. Legitur item sic in eadem Ecclesiaslica bistoria, cap. 4, libro III : Memorantur autem ex coraitibus Pauli, Crescens quidem ad Galatas profectus, Linus vero et Clemens in urbe Roma Ecclesiae praefuisse, qui comités et adjutores ejus fuisse ab ipso Paulo perhibentur : sed et Dionysium Areopagitem apud Atbenas, quem Lucas descripsit, primum Paulo praedicante, ac inter socios ejus fuisse, et ecclesise Atheniensium constat sacerdotium suscepisse. De cujus videlicet Dionysii Areopagitae obitu, nil Graeci scriptores dixerunt, quia propter longinquitatem terrarum, transitus ipsius penitus eis fuit incognitus. Habemus tamen Graecae auctoritatis Martyrologion de tomo chartiscrinii Constantinopolilani adeptum, qui tanta vetustate dissolvitur, ui maximam cautelam a se contingentibus exigat : in quo diem natalitii ejus designatam, et quia Atheniensium fuerit episcopus reperimus adnotatum. Quod martyrologium, ut antiquitas ejus demonstrat, ex eo tempera constare posse non incongrue remur, quo, Constantino jubente, nata occasione martyria sanctorum Domini de toto orbe collecta, et Cœsaream sunt convecta. Sed et usque hodie Grœcorum majores, et Alhense incolae perhibent, historiarum scriptis et successionum traditionibus docti, in eadem civitate

Dionysium tum temporis primum fuisse episcopum, quando Timolheus Pauli aeque discipulus Ephesiorum rexit ecclesiam : ipsumque, subrogato sibi episcopo, Roraam adiisse, et, ut compererunt, apud Gallorum gentom, glorioso martyrio consummaturti fuisse. Quod et Tbarasius patriarcha Constantinopolitanus per legalos suos sollicite inquisivit, et ita se rem babere certus, eamdem Atbeniensium civitatem pallio archiepiscopali, quod jam ex ea diuturno tempore, orta quadam contentione, subtractum fuerat, redonavit, et synodali consensu, Metropolis auctoritate, qua ante functa fuerat, bonoravit. Nam a praecedentibus annis usque ad illud tempus, ejusdem civitatis episcopus nec suberat alteri, nisi patriarcbcB, nec jud ejus debitarum sibi episcopi civitatum subdebantur.

XL Quod autem dicunt, in passione istius beati Dionysii scriptum haberi, quia eum sanctus Glemens episcopum ordinaverit, Galliasque miserit, procul dubio sciant, quod aut prœdictam passionem ex viris et emendatioribus exemplaribus non susceperunt, aut scriptorum vitio depravalam legerunt, quoniam non ibi scribitur, eum episcopum a bealo Clémente consecratum, sed apostolum totius Galliœ fuisse ordinatum; de qua ordinatione apostolatus, nisi ad alia se intentio nostra dirigeret et ex Apostolorum Actibus et ipsius Domini actione, auctoritatis exemplum sufficienter in bis scriptis possemus inferre. Fieri enim potest, ut diximus, quod textura passionis hujus sancti Dei, ex authenticis scriptum non habeant, etideo in hoc errent ; quia et nos plures codicillos exinde vidimus, qui in quibusdam sensu ■videbantur concordare, sed litleratura dissonare; in quibusdam autein nec sensu, nec orationis tenore sociari poterant. Quod manifestum est bujus venerabilis et antiquissimi patris vetusta longinquitate, el ignotae atque peregrinae linguœ ubi de ejus notitia maxime scriptum erat, inscitia, seu devotione fidelium accidisse : qui non studuere ad priscas bistorias pro cognilione ejus recurrere, sed ea quae auditu collegerant, ut Gregorius Turonensis, non votivo errore fallens, videntes insignia maguiflca atque innume-

rabilia per eum lîeri, prout unicuique sensus abundavit, curaverunt scriptis committere. Sic et de sanctorum apostolorum gestis ac passionibus factum legimus, et de aliis quibusque historiis, Ecclesiae necessariis, manifeste comperimus. Fuerunt siquidem, qui de beatorum apostolorum virtutibus vera dixerunt : sed de eorum doctrina falsa sunt cominentati. De ecclesiasticis itidem historiis, atque ortu, vel actu, vel obitu patrum, quidam, quantum ad rerum gestarum spectat fldem, veracia conscripserunt ; quantum vero ad temporam vel locorum attinet veritatem, minus caute conûnxerunt. Sic profecto, ut notam est, in scripturis canonicis diversorum interpretum varietas exstitit; in quibus quique minus dixerunt, aliiquœdam addiderunt, quousque earum per beatum Hieronymum lingua nostra ineracam veritatem ab ipso fonte suscepit.

XII. Quocirca nulla bistoda sic probabilis poterit vel débet baberi, quam ea quaî de veridicorum, pi-aecipue orthodoxorum, collatione poterit colligi. Et ideo certius tenenda sunt, quae modo de hoc eximio martyre collecta conscribimus, quam iUa quae de quolibet alio sancto sine auctoris nomine passim scripta relegimus; praesertim cum haec, quae scribimus, de ahtiquarioram antiqiia scrlptura sint, velut ex prato non Parisiaco, sed Paradisiaco. Cœterum parcendum est simplicitati viri religiosi Gregorii Turonensis episcopi, qui multa aliter quara se veribis habeat aestimans, non calliditatis astu, sed benignitalis ac simplicitatis volo, litteris corameudavit. Patenter et quidem noscere possumus, non adeo quaedam solerter oum investigasse, cum ei contemporaUs existens vir prudens et scholasticissimus Fortunatus, qui plura fréquenter ad eum scripserat, hymnum rhythmicas compositionis pulcberrimum, dft isto gloriosissimo martyre composuerit, in quo commémorât eum a beato Clémente destinatum, sicut in Latinorum paginis didicit : de natione autem ejus et ordinatione episcopatus mentionem non facit, quia linguae Graecce penilus expers fuit.

XII]. Tantis igilur et tam manifestas testimoniorum asser-

tionibus de laoc sanctissimo et antiquissimo pâtre, ad liquidum elucubratam et propalatam omnibus scire volentibus veritatem, et ita nescire volentibus ingestam certissimara ralionem, ut etiam si velint, quod ex iUo verum est, ignorare non possint : cesset, quod idem Areopagites non sit Dionysius, exitiabilis et profana nimis contentio : quia qui famam martyris derogare aliquo modo gestit, veritati sine dubio, oui testimonium perhibens, tanta transfretando maria, in tam longinquam regionem exsulari, et pro eâ pati sic acerbissime sustulit, detrahere caeca fronte et imbecUli virtute contendit. Nam ut vere impius et pervicax judicandus erit, qui post tôt ratas sententias, opinioni suae buie aliquid animo perverso tractandum reliquerit : ita quisquis post veritatem repertam quiddam ex hoc ulterius dubitaverit, quoniam ex studio meudacium quaerit, cornes et discipulus ejus qui ab initio mendax et pater mendacii exslitit non immerito rectorum decreto erit.

XIV. Et quanta sit bebetudo susurronum, pessimi generis hominum, aestimare non valeo, qui cum doctorem egregium et eximium martyrem se babere, si gloriam patriae, suamque quaererent, contendere debuissent : potius se, cum habeant, non habere immurmurent.

XV. Quanta quoque sit amentium perversitas, dolere, ut res postulat, nequeo : quae cum votis et laudum praeconiis martyrem gloriosum suis iniquitatibus debuissent couciliare propitium, detractione et famse minoratione laborant, quantuni ex ipsis est, sibi habere infestum. Sed isdem in cœlis talium nec laude crescit, nec derogatione decrescit; qui Salvatori junctus, et concivis angelorum effectus, de summa cœlorum arce singulorum voluntates intendit, et sequens Agnura quocumque ierit, corda omnium, divino lumine plenus, perscrutatur et pénétrât. In hoc quin etiam sseculo gloriae f estimonio hujusmodi hominum, si tamen dicendi sunt homines qui detrahunt etiam in cœlis iramorlaliter regnanti, quem adhuc in mortali corpore veneratae sunt beslise agonizantem. Sufficiens enim est illisuisque comitibus laus illa in saeculo, qimtn

— soo —

splendidissima eorum monumenla testantur, et celebri adoratione Christianus orbis fere totus proclamât. Nec rnirum, si martyr Domini Jesu istorum sustineat cavillationem, cum idem Deus majeslatis, qui resurgens a mortuis jam non morilur, et in cceîis ad dexteram Patris sedet, subjectis sibi principatibus, et omnium angelorum potestalibus (Rom. vi), per tanta annorum volumina adhuc ab incredulis indebita patiatur praejudicia.

XVI. Haec intérim, donec plura sumatis de cognitione suffragatoris vestri, Auguste serenissime, sumite, et veraciter innolescite omnibus, quia hseo fideliter vestrae dominalioni dirjgimus, veraciter ex veracibus historiographis et historiarum paginis colligére procuravimus : , quoniam veritas, pro qua preliosura sanguinem hic servus et' araiciis Domini fuderat, nostro mendacio astipulari non indiget, quée suo sibi testimonio sufflcit, quasque testes veracissimos quos repleverit, testificantes veracia efficit. Denique quod nos diu multumque anxiantes qusesivimus, aliquis alius forte mirabitiir, videlicet cur post omnia tormenta novissime, velut ab initio, hi sancti viri nudi publiée virgis caesi, et ex studio hebetatis securibus sint decollati : quod tanto magis potest cogitando mirari, quanto aliis sanctis Dei hoc genus decollationis rarius aut nusquam legilur adhiberi. Qui noverit, uti ex verbis passionis illorum conjicimus, et multa veterum gesta revolventes discimus, antiquitus morem fuisse Romanum, ut quisquis nobilissimorum reus Majestatis, a militia et defensione Reipublicae alio se conferens, contra senatus votum ageret, vel aliter quam se sententia haberet docere quo modo praesumpsisset, securi ignobiliose, flagellis publiée caesus, cum orani dedecore interiret. TJnde et centesima undecima olympiade Romanorum consul Manlius Torquatus, lilium suum, licet viclorem, quod contra imperium in hostes pugnaverit, virgis caesum, securi percussit. Quapropter ex bis vos et quisque legentes advertite, quantœ nobililatis hic sanctus Dionysius seeundum terrenam regenerationem fuit ia sseculo, quantœ sublimitatis seeundum