L. REX FRANCOP.l M, W. REGI SICILIE
LuDOYicxs, Dei gracia rex Francorum, îllustri régi Sicilie Willelmo, venerabili fratri et amico suo karissimo salutem, et ei jugiter adherere qui dat salutem regibus. Honor quem nobis magnificus avus vester in obsequio Dei peregrinantibus exhibuit, liberalitas quam in nos et comperegrinantes exercuit, consolacio multiplex quam
1 Inséré aussi, d'après Bréquignv, dans la collection des Historiens de France, t. XVI, p. i5o. CF.
fessis et laborantibus devotus impendit , a memoria nostra recedere nequeunt, sed animum nostrum indesinenter accendunt. Utinam devotio quam habemus ad vos possit operis exhibicione elarescere, et effectus meriti conspicuum testimonium reddat affectui promerendi! Gracius enim esset nunc, si oportunitas divinitus aperiretur, obsequium vobis rependere , quam fuerit tune illud a vestris progenitoribus accepisse; magnique muneris instar erit, si decreveritis imperare quod desiderio nostro prestet materiam obsequendi. Licet enim nos interjacencium terrarum spacia séparent, et obsequiorum vicissitudines intercludant, ferventissimam tamen in pectore nostro nequeunt excludere caritatem , quum prosperis vestris congaudeamus utnostris, et adversa, quoeiens audiuntur , feramus ut nostra. Proinde , quod bonori vestro et glorie credimus inservire , secure petimus, et sinceram consulimus caritatem, sicut preces vestras admittere prompti sumus et similiter expedienti consilio obedire. Nobilis vir Stbepbanus, quem familiaritatis vestre bonore sublimastis, caro et sanguis noster est, et clarissimos proceres regni Francorum cognacione vel affinitate contingit ; qualiter autem ad ignoranciam ( ignominiam?) generis et gentis sue dejectus sit et ejectus, prudencia vestra tanto certius recolit, quanto que circa eum gesta sunt insidiancium fraude , clarius per presenciam intellexerit. Rogamus ergo affectuosius nobilitatem vestram, ut eum ad gloriam nominis vestri et regni Francorum consolacionem curetis maturius revocare , eumque restituatis in integrum amoris, familiaritatis, honoris et dignitatis. Ob banc causam et alias quas non scripto diximus ( sic ) committendas , latorem presentium, Theobaldum venerabilemCrispiacensis ecclesiepriorem , ad excellenciam vestram fiducialiter destinavimus , cui in hiis quae vobis ex parte nostra dixerit credi postulamus ut nobis. Est enim vir fide plenus , reverendus titulo sanctitatis , litterarum erudicionepreclarus, nobis admodum familiaris, carus et acceptus regno Francorum; procurât autem nécessitâtes nobilis ecclesie Cluniacensis in Oriente. In quibus eum a vestra sublimitate petimus benignius exaudiri et efficacius promoveri. Gloriam vestram et honorem suum
in ionga tempora promoveat et tueatur Rex reguni cl dominanciiim Dominus.
N. B. Copié sur un manuscrit en parchemin du xmc siècle.
11 y a eu, sous le règne de Louis VII , deux rois de Sicile du nom de Guillaume, l'un fils et l'autre petit-fils de Roger; mais le mot avus , aïeul, employé dans cette lettre, prouve qu'il s'agit ici de Guillaume II ; car le grand-père de ce prince, Roger, roi de Sicile , avait reçu Louis VII en 1 i^9 , au retour de sa croisade1. Guillaume succéda à son père en 1 166. — Etienne était, selon l'opinion commune, le fds du comte de Perche, Rotrou II. Marguerite, régente de Sicile sous la minorité de Guillaume II, son fils, fit venir de France Etienne, et le nomma son grand chancelier. Il était son parent, et donna tant de jalousie aux barons de Sicile , qu'ils cabalèrent contre lui et le réduisirent à sortir de Sicile en 1 169, époque de la lettre de Louis VII. (V. mon Mémoire, imprimé dans la collection de l'Académie des Belles-Lettres , t. XLI , p. 62 2 . ) B.
M. de Bréquigny (même vol. XLI, p. 626) argumente des premières lignes de cette lettre pour contredire les chroniqueurs qui ont supposé que le roi Roger avait délivré Louis VII, fait prisonnier au retour de la terre sainte par des Grecs ou des Sarrasins. Le roi de France ne reçut du roi de Sicile que bon accueil et bons offices; il ne s'en explique pas autrement dans sa lettre à son ministre Suger; (Duchesne, Hist. Franc, t. IV, p. 52/4 ). C'est donc toujours par l'effet d'une générosité toute gratuite que l'illustre Muratori pardonne aux historiens français qui dissimulent ou nient cette aventure apocryphe. C. F.
' Selon quelques rapports peu vraisem- sainte, qui aurait couronné Roger comme niables, ce serait ce même Louis VII, pas- roi. C. F. sant par la Sicile au retour de la terre