A ALEXANDRE VIII

Beatissime Pater,

Plurimum, Deo volenle, multiplicata sunt gaudia, nimirum ubi ad apicem summi Pontificatus sanctitatem vestram fuisse assumptam fama percrebuit 1 ce tari omnes, gestire gaudio acclamare omnes Deo optimo Maximo eum nobis datum esse Pontificem qui futurus sit angélus pacis, qui dissidentes christianos principes ad concordiam sit revocaturus, qui facturus sit ut brevi nusquam nisi apud Dei et Ecclesiae bostes audiatur armorum strepitus. Inde verô, Beatissime Pater, Christianis

1 Howard ou Casoni, a ajouté le copiste.

- Au même endroit se trouve un double en français qu'a publié !'>; 11 B 1 . p. 29.

3 Cette belle lettre ne fut pas remise au Pape. Cfr. Bellet. pp. 299- 3oo.

omnibus*spes illa illuxit, quod borunl miram ingenii in te esse magnitudinem, eximiam rerum tractandarum peritiam, negoliorum omnium, liim civilium, tum ecclesiasticorum, lirniatain longo usn trituram, mores ad suavitatem pacemque conciliandam compositos huic certe amplissima el justissima gaudendi seges; ad me vero quod attinet, maximam omnium ex Beatitudinis vestrae exaltatione sensi lœtitiam, eà videlicet spe delinitus fore ut per eam apud Regem Ghristianissimum gratiam inveniam mihi quippe ex illâ maximas apud qnem olim inter primos gratiosus eram, jampridem, quod dolens dico, infensus evasit aditus omnis apud eum mihi interclusus est. Per eum stetit quominùs cum cceteris cardinalibus ad conclave proficiscirer ; quid autem lanti Régis abalienavit animum, quodnam crimcn, quidnam f'acinus novum certèet ante hanc diem inauditum ? Scilicet cardinalis fui, qui addictior viderer sedi apostolicae el suopte nutu, nullo ambitu, a nullo Principum favente suffragio, cardinalitia purpura insignem fecerat hase mea culpa, hoc meum l'admis; propter quod infesti homines apud lanluni regem mihi concilarunt odium. Hanc vero offensant quà vix unquani erubuerim, polest Sanctitas Vestra vel uno verbo diluere causam innocentiœ meae ; agent, si jusserit, apud christianissimum Regem, Legatus quem ad le misit ac Respon salis quam Sanctitas vestra ad eum vicissim delegabit, uno, ut ita dicam, oris lui flatu tenebrosa disculietur nebula, unde mihijam per triennium procellœ multœ ac molestae ingruerunt, quœ Beatitudini ves- Irae ingenita est generositas poterit haec pro me gratiâ suà apud Regem facere, eumque vivendi el alloquendi, quod in volis habeo maxime, obtinere licentiam, poterit itidem esse ut, Romam profectus, humillima pedibus vestris oscula infigam, quamquamenim Romanae Ecclesiae membrumsim velnihilominus tamcn a bonitate vestra animique fortitudine confidenler spero Sanctitatem vestram nullatenus passuram in me cardinalitium ordinem non eà (juà par est dignitate baberi. Demùm id a Beatiludine vestra certô speraverim ut pace per eam regnum inter et sacerdotium conciliatà, mihi quoque per

Sanctitatem vestram pas cadem obventura sit; hoc ab eà flagito quant enixissimè ne niihi quacso, bonum tamdiù oplaluin deneget, cvim praesertim niliil magis in vrotis habeam quam ut Ecclesiœ et Sanctitatis vestrœ omnia mea obsequia, memet et vilain possira impendere optatissimam in longaevâ vitâ felicitatem adprecatur, qui est cum eà quà par est reverentià et veneratione post humillima pedum oscula,

Beatissime Pater, Sanctitatis vestrœ humillimus, devotissimus, obsequentissimus et addictissimus, simul films et servus, et perpétua creatura cardinalis.

Gratianopoli, nonis novembris1.

Archives du Ministère des Affaires étrangères. Rome, 827, f° 228.