Frédéric III, empereur d'Allemagne depuis

i. Borso d'Esté, duc de Modène depuis 1450, mort en 1471.

dignum ut in hac re confederati reliqui ad prestandam opem ipsi duci teneantiir. Ideoque illum prosit sibi ut significaret dominis quod si qua intelligerent ipsum principem suum moliri deinceps aut facere adversus Sabaudie ducem nec moleste ferant nec admirentur et hec esse que sibi ille dicere mandaverit que si vel ipse non explicaverit plene et non bene intellectus fuerit gailica lingua locutus socius, ejus secretarius, peritus lingue latine, supplebit defectuum ejus et melius res omnes explanabit. Respondit magister vexillifer justitie Petrus Gosme de Medicis % dicens nil esse posse ipsis dominis aut letius aut jocundius quam, quoniam illis non datur illustrissimum principem dominum delphinum coram aspicere ac secum colloqui videre atque audire pênes ipsos ejusdem principis legatos ejus nomine loquentes, cum ob amorem et benivolentiam , maximamque observantiam hujus reipublice continuo erga Serenissimam et Cbristianissimam Franchorum regum domum, quam etiamflorentinum nomen unice semper dilexerunt tum etiam quia quemadmodum experientia docuit florentini cives ab ipso illustrissimo principe tam verbis quam rébus ipsis favoris maximos habuerunt, semper que ille in omni re erga civitatem istam benivolentiam egregiam ostendit. Ideoque dominos non immerito ipsum venerari recolere, illiu3> nomen et mérita grata memoria retinere quemadmodum bonos filios et amicos deceret. Quantum vero ad ea que kgatus disseruit se breviter respondere graviter ferre dominos dissentiones aliquas illum inter et Sabaudie ducem exortas esse, qui cuperent ipsos in ea concordia simul esse in qua diligentem invicem se affines esse consueverunt et omnia quecunque ipsi delphino domino venire que maxime exoptaret, et que ad illius dignitatem peitinerent; graviter etiam ferre ipsos dominos Sabaudie ducem aliqua fecisse aut temptasse que illi molestiam vel injuriam attulissent et credere ipsos dominos quecunque legatus dixerit vera esse nec suum principem absque causa commoveri et de affine suo conqueri, quod omnia juste ac sapienter agere soleret et recte intellexisse dominos ipsos que de ipso federum jure legatus dixerit, que

1. Fils de Côme l'ancien, auquel il succéda, en 1464, comme chef de la république de Florence.

quan(iuam in ea parte illis incerla sint ignorantibus adhuc an Sabaudie dux fédère inilo ratificaverit, sicut cum faccrc oportebat tamen eos haud dubie credere ita esse quemadmodum legatus affirmavil quorn nulloniodo ex ore lanli principis alif[uid preler verum dicere exislimarenl, Simililcr quoque vidcri illis satis honestas causas pretendi ac jusLis a suo domino adversus illum ctiainsi in fédère ipso comprebenderelur obeaque per legalum narrala sint, presertim dum dixit suum principera non habere in animo aliquid facere adversus ducem Sabaudie vel ejus pernitieni scu sue provincie quem ut affineni diligat sed ut malos gubernatores qui multa infanda commiserunt puniat et ab eo separet ad utilitatem suam et suorum hominum, nam existimare ipsos dominos suum principem hoc modo agendo non malum aliquod set bonumomnino effeeturuni quod circa eum taies administros esse amplius non permittet. Itaque nullam admirationem aut molestiam habituros dominos si quid novi ab ipso domino delphino teiitaretur sel cxistimaturos illos sapienter illum ad agenda ea pro sua consuctudine adductura esse et hec pro causa publica respondenda esse videri sibi ac suis sociis si qua vero sint que ipsi domini ad beneplacilum legati aut sui socii pro illis facere possint aut amicis eorum dominos.... libenti animo ea quecumque sint facturos.

28 février 1461.

Lettres du duc de Milan au dauphin dans lesquelles il fait un grand éloge de Gaston du Lyon et lui annonce l'envoi d'un gerfaut. — (Minutes. Archives de Milan. Registri délie lettere missive.)

Mediolani die xxvrii februarii.

Domino Lodovico, Delphino Viennensi, serenissimi ac christianissimi domini régis Francorum primogenitoetc. Expcctatissime nobis redditc sunt littere sublimitatis veslre die terlia inslantis mensis Genepe date, quas cujusdam numinis loco habuimus ; sunt enim tanti in nos amoris tanteque humanitatis ac démentie plene, ut tantum lamque singularem animi affectum excellentie vcstrc vix mente ipsa concipere possimus.

Agit illa nobis gratias pro his que magnifîcus Gaslonus in suo ad eam reditu rettulit nos cum eo egisse, in quo plus humanitati et virtuti sue quam ceteris relatibus tribuendum censemus, quippe qui ut credimus majora rettulerit quam que a nobis prestari potuerint; scimus enim in ipso tali viro ornandoatque honorando non potuisse debito nostro et summe in excellentiam vestram devotioni nostre, nec nobis ipsis satisfacere potuisse; animus certe fuit estque eritque perpetuo adeo accentus atque inflamatus erga sublimitatem vestram, ut nihil ei addi possit; sed nec ulla quidem ex parte agendis gratiis eidem satisfacere possumus, que nos omni officio ut in ceteris omnibus longe superat. Cum autem ex ipsis litteris intellexerimus celsitudinem vestram venationum et aucupationum exercitio delectari, eamque singulari studio girifalcum appetere qui apud nos erat, eumque a nobis tanto affectu petere, nihil letius aut jucundius nobis nunciari potuisset quam intelligere aliquid in potestate nostra esse quo serenilati vestre cui nos nostraque omnia débemus rem gratam effîcere possemus. Itaque girifalcum ipsum per hune aucupatorem nostrum, harum latorem, bene instructum excellentie vestre mittimus, optamusque ut talis sit quem speramus et desiderio vestro salisfaciat, vellemusque si fas esset girifalci naturam totiens ac tamdiu induere quamdiu excellentie vestre placere posse crederemus. Petiit autem a nobis sublimitas vestra munus quod majore fenore reddere pollicetur, accipitrem scilicet cornices ut passeres aut coturnices capientem, quod mirandum certe est et pro singulari regioque munere libenter accepturi sumus, si celsitudo vestra unum ex eis accipitribus nobis donare dignabitur, et ita eam obsecramus cui nos una cum illustri domina Blanca Maria conjuge, ac liberis filiisque nostris screnitatis vestre servitoribus qui omnes Dei gratia incolumes sumus, accuratissime commendamus. Cetera autem exProspero excellentia vestra uberiusintelliget, quam fehcem valere et votorum omnium suorum compotem esse, optamus.

Mediolani, ultimo februarii.

Domino Lodovico, Delfino Vianensi, serenissimi ac christianissimi domini régis Francorum etc., primogenito. Si in ceteris que desiderii nostri sunt non minus quam debiti officii subli-

mitati vestre ea facililate satisfacere possemus qna in mittcndo ad eamgiril'alco quem eadem a nobis pctiit, inaximam profeclo votorum noslrorum summam persolvisse arbilraremur. Millimus igitur girifalciim ipsum excellenlie vestre per hune aucupatorem nostrum nomiiie Facinum de Felizano, nature avis et hujus arlis bene instruclum, rogamusque illam et obsecramus ut mitteatis potius voluntatem immensumque desideriuni quam muneris qualitatcm meliri dignetur, nec nobis sed potius girifalco impulet si fortasse veslro desiderio non satisfaciet. El si quid est quod a nobis excellentie vestre gratum prestari possit, sciât illa tam de nobis posse quam velle cui nos accuratissime comendamus ' .

XGIV.

11 mars 1461.

Lettre de la daiiphine Charlotte de Savoie à Gliarles VU pour lui demander de mettre Benoît de Montferrand en possession de son abbaye de Saint-Antoine de Viennois. — (Orii;. Bibl. nat., Du Puy/762, fol. 2i8.)

Mon très redoublé seigneur, je me recommande à voslre bonne grâce tant et si très humiilement comme je puis. Et vous plaise savoir, mon très redoubté seigneur, que a ma prière et requeste Monseigneur a tenu la main ad ce que révérend père en Dieu frère Benoist de Montferrant a esté fait abbé de l'abbaye monseigneur saint Anthoine ou pays du Daulphiné, en faveur de ce que ledit abbé et ses frères sont natifz du pays de Savoye^. Toutes voies, mon très redoubté seigneur, j'ay sceu que au pourcbaz d'aucuns qui n'y ont point de droit la temporalité de ladicte abbaye a esté mise en vostre main par les officiers dudit Daulphiné, tellement qu'il n'enpeult joyr. Pour laquelle cause, mon très redoubté seigneur, je vous supplie très humblement qu'il vous plaise de vostre grâce, considéré ce que dit est, faire

i. Le dauphin remercia le duc de Milan de l'envoi de ce gerfaut le 14 mai suivant (lettre n' GIV).