X. SI DAMNUM IN MESSE VEL IN QUALIBET CLAUSURA ILLATUM FUERIT

1. Si quis animal, aut caballum, vel quodlibet peeus in messe sua invenerit, penitus eum vastare' non débet; quod si fecerit, et confessus fuerit, capitale loco*' restituât, ipse vero debilem ' ad se recipiat : si vero confessus non fuerit, et ei fuerit adprobatum"*, malb. leodardi, ce denariis, qui faciunt solidos xv, excepto capitale et delatura.

2. Si quis vero animal, caballum, vel jumentum, in furtum* pinxerit, malb. stalacha, dc denariis, qui faciunt solidos xv, culpabilis judicetur, excepto capitale et delatura.

3. Si quis in messe sua pecora aliéna invenerit, quœ pastorem non habeant, et ea incluserit, ut nulli penitus innotescat, et aliqua ex ipsis pecoribus perierint, malb. teœaca, mcccc denariis, qui faciunt solidos xxxv, culpabilis judicetur, excepto capitale et delatura.

II. Si quis animal, aut quodlibet pecus per suam negligentiam nocuerit, et confessus fuerit^, capitale in loco restituât ^ : si vero negaverit, sed tamen victus fuerit '', malb. leodardi, dc denariis, qui faciunt solidos xv, culpabilis judicetur, excepto capi taie et delatura.

5. Si alicujus porci , aut quodlibet pecus, pastore illud custodiente, in niessem alienam cucurrerit, et ipso negant^, si ei fuerit adprobatum, malb. leodardi, sive ande sitto, ipso negante, si adprobatum fuerit, dc denarios, faciunt solidos xv, culpabilis judicetur, excepto capitale et delatura.

6. Si cujus pecora de damno, cum alios labores vastantur, aut inclaudantur, aut in domum minantur, et ea quivis expellere aut excutere prœsumpserit , malb. schoto, DC denarios, qui faciunt solidos xv, culpabilis judicetur, excepto capitale et delatura.

7. Si vero pecora de damno inclausa fuerint, ille, cujus pecora sunt, aestimatum reddat, insuper x denarios culpabilis judicetur, excepto capitale et delatura,

' id laedere. — ^ locum. — "^ débile quod percussit. — ^ inde fuerit convictus. — 'in furtus, at maie. — ' et hoc domino ejus confessus fuerit. — ^ et iHud débile ad se recolliget. — '' et ei fuerit adprobatum.

8. Si quis autem per inimicitiara, aut per superbiam sepem alienam ruperit*, et in messem, aut in pratum, •" vel in quemlibet laborem pecora misent, ille, cujus est labor, testibus eum convincat, ei reputetur damnum, et aestimatum reddet, MALB. leodardi, mcc denarios, qui faciunt solidos xxx, culpabilis judicetur, excepto capitale et delatura.