IX. DE DAMNUM IN MESSEM VEL IN QUALIBET CLAUSURA INLATUM FUERIT

1 . Si quis animalem aut caballum vel qualibet pecus in messe sua invenerit, pœnitus eam festare non debeat.

2. Sed si fecerit et confessus fuerit, capitale in loco restituât.

3. Si vero confessus non fuerit et ei fuerit adprobatum, dc denarios, qui faciunt solidos xv, culpabilis judicetur.

4. Si quis in messem suam pecora aliéna invenerit qui pastorem non habent, et eas violenter inclauserit et nuUi penitus innotescat, et illa aliqua parte eas ipse pecoribus perierint, mcccc denarios, qui faciunt solidos XXXV, excepto capitale et dilatura, [culpabilis judicetur] et eas in loco restituât.

5. Si quis animale aut quolibet pecus et per sua neglegentia nocuerit, et ei fuerit adprobatum, capitale in loco restituât.

6. Si vero negaveritet ei fuerit adprobatum, dc denarios, qui faciunt solidos XV, culpabilis judicetur.

7. Si alicui porti aut quemlibet pecora ipso custodiente in messe aliéna nocuerint, et illum negantem ipsi fuerit adprobatum, dc denarios, qui faciunt solidos xv, culpabilis judicetur.

8. Si vero pecora de damno inclausa fuerint qui eas violenter expellere prœsumpserit , dc denarios, qui faciunt solidos xv, culpabilis judicetur.

9. Si vero pecora de damno inclausas fuerint, ille cujus pecora sunt damno estimando reddat , et insuper x denarios culpabilis judicetur.

10. Si vero aut per inimicitia aut per superbia sepem alienam aperuerit, et in messem aut in qualibet laborem pecora miserit, et ille cujus laborem convinctus testibus fuerit, extimato damno reddat, Mcc denarios , qui faciunt solidos xxx , culpabilis judicetur.