XXXI

F. S. Eligii. i, 17.

M. O. H. Scr. rer. merav. 1 F, 683.

Cunque reversas locam adisset, ac linea jactata, amplitudinem habitaculi consideraret, invenit amplius quasi pedem in terrae amplitudine, quam ipse nuntiaverat regi^£x quo tristis effectu8,quippequinullivoiens mentiri, régi esset mentitus, relictum protinus opus, ad aulam repedabat mestus, et mox ut principem adiit, solo ilico corruit, mendacium indicavit, aut veniam aut

' Solignac.

t Dagobert 1er.

mortem popoxit : sed cum rex tam pocissimae régi cansam agnovisset, magis in stnporem versus, ejas injnriae condoluit, moxque ad circumstantium conversus multitudinem, infit : Ecce quam praeclara et venerabilis Christi fides! Duces mihi et domestici spatiosas subripiunt villas, et Christi famulus propter fidem quam habebat in Domino, non paimo quidem passus est celare de humo. Sic ergo clementer Eligio consolato duplicavit donum quod dudum tribuerat pusillum.

XXXn — 28 février 693.

Pardessus n^ 431. Il, 229 '.

Chlodovius *, rex Francorum, vir inluster. Cum nos in Dei nomine Valencianis, "' in palatio nostro, una cum apostolicis viris in Christo patribus nostris, Ansoaido, Godino *, Ansoberctho, Protadio ^ Savarico, Vulfochramno, Chaduino, Tumoaldo '*, Constantino ', Abbone *, Sterano, Griboue, episcopis; seu et inlustribus viris Godino, Nordoberctho, Sarroardo, Bagnoaldo, Gunduino, Blidegario, Magnechario, Vuaidramno, Ermechario, Chagnt^rico, Burcelleno, Sigoleno, optematis; Angliberctho, Ognirectherio, Chillone, Adreberctho, Adalrico, Ghislemaro, Jonathan, Modeghiseio, comitebus; Chrodmundo, Godino, Sigofrido, Ghiboino. Ermen-

' Pertz, n" 66, p. 68.

* Clovis III de Neustrie.

* Valenciennes.

* Evéque de LyoD, 693-718.

^ Evéque d'Aix.

« Evéque de Paris, 693-698.

7 Evéque de Beau vais, 680-697.

^ Evéque de Metz.

teo, Madlalfo, Ârigio, Auriliano, grafionibas; Raganfredo, Maurdione. Ermenrico, Leiidoberctho, domestidê; Vulfolaico, Aiglo, Chrodberctho, Vualdramno referendariis; Chugoberctho, Landrico seniscalcis; nec non et inlustri viro Âudramno, comité palacii nostro, vel reliquis quampluris nostris £ldelibas,ad universoram causas audiendas vel recta judicia termenanda resediremus ; ibi veniens venerabilis virChrotchari us, diaconas.. (Diplôme, par lequel l'endroit nommé Baddaucourt est attribué à Ingramne, qui le réclamait contre Amalbert) .

Datum pridiae Kal Marcias, annum tercio regni nostri, Yalencianis, in Dei nom. fel.

XXXIII — 14 mars 697.

Farde>8tis n* 440. 11, 241 V

Childeberchtns *, rex.Francorum, vir inluster. Cum nus in Dei nomine, Conpendio in palacio nostro ', una cum apostholecis viris in XCo patrebus nos tris Ansoaldo, Savarico, Tirnochaldo, Ebarcio, Grimone, Constantino, Ursiniano episcopis ; nec non et inlustri viro Pippino \ majoredomus nostro, Agnerico, Antenero, Magnechario, Grimoaldo optematis; Ërmentheo, Adalrico, Jonathan, comitebus; Viilfolaeco, Arghilo, Madliilfo^ domesiecis] Bénédicte, £rmedramno senicalcis; seo et Hocioberctho comité palacii nostro, vel cunctis fidelibus nostris, ad universorum causas audiendum vel ricto judicio termenandum resederimus; ibique veniens venerabilis vir Ifagnoaldus abba {Diplôme par lequel la villa de

» Pertz, n*» 70, p. 62.

« Childebert ra.

' Ck>mpiègne.

* Pépin de Herstal.

Nûiêy-s/Oise est donnée au monaetère de TiissonvcU).

Datum quod ficit minsis Marcius dies XIIII,aDno teroio regm nostri, Oonpendio ' , in Dei nomine, féliciter.

Marculfi fonnularum * i, 26 '.

M. Q. H. Fonntilaej p. 68.

Proloco de régis juditio, ciim de magna rem duo

causantur simul.

Cai Dominas regendi curam committit, canctorum jargia diligenti examinatione rimari oportit, ut juxta propositionis vel responsionis alloquia inter alteratram salnbris donetnr sententia ; quo fiât ut et nodus causarum vivacis mentes accumen coherciat, et ubi prelacet justitia, illuc gressns deliberationis imponat. Ergo cnm nos in Dei nomen ibi in palatio nostro ad universorum causas recto juditio terminandas uno cum domnis et patribus nostris vel cum pluris obtimatibus nostris, illis episcopis, illi majorem domus, illis ducibus, illis patriciis, illis referendariis, illis domesticis, illis seniscalcis, illis cobiculariis et illi cornes palatii vel reliquis quam plures nostris fidelibus resederemus, ibique veniens ille illo interpellavit, dum diceret

Mwciilfi formiilarum 7, 39 *.

M, O, H, Formulât^ p. 68,

Ut pro nativitate régis ingenui relaxentur.

' Gompiègne.

* Zeumer pense qae ces formales furent rédigées bous les derniers Mérovingiens.

* Lind. 109. Bos. 442.

4 IJqid. 83. Bcw. 78.

- tl —

nie, rex Franoomm, veto ininstris, illo oomitae ^ Dnm et nobis divina pietas jiixta votum fidelinm et prooeram nostmm de nativitate filii nostri ill. magnam gaudium habere concessit, ut misericordia Dei vitam eidem concedere dignetur, jobemus, ot per oninés villas nostras, qui in vestras vel in cuncto regno nostro alioram éUnnesticorum sont accionibus, très homines servièntes inter atroqne sexu in unaquaqne villa ex nostra indnlgentia per vestras epistolas ingénues relaxare faciatis.

xxxyi.

Marailfi formulanim II, 52 '.

M. G. M. Farmulae p. 106.

Qualiter ex ordinatione régis pro nativitatem filii sui domesticos de villa régis per sua littera relaxât ingénues.

Ego in Dei nomen ille domesticus, acsi indignus, glorioso domno illius régis super villas ipsius illas illo ex familia dominica de villa illa. Dum generaliter ad omnes domesticos régis ordinatio processit, ut pro nativitate donmicilli nostri illius, ut a Domino melius conservetur, de unaquaque villa fiscale très homines ex sôrvientibus inter utroque sexu a servitio relaxarentur, et nos ita faciendum ob hoc ordinatione recipimus ; propterea tibi per hanc epistolam nostram, sicut mihi jussum est, ab omni vinculum servitutis absolve, ita ut deinceps tamquam si ab ingenuis parentibus fuissis procreatus, vitam ducas ingenuam et in nulle servitio nec a nobis nec a successoribus domesticis, nec a quen^cumque de parte

1 Ulo majorem domus (manuscrit A 3^ * Lind. 90. Roz ao.

fifici paenitus in servicio inolinare non possis, sed per hanc epistolam ingenuitatis, siout nobis jussum estfieri, bene et integri ingenuus cunctis diebus vite tuae dibeas permanere. Si quis vero aliquis te de stata ingenuitatis tuae inpulsare voluerit, inférât tibi (cum) cogenti lisco anri libra una, et quod repetit vindicare non valeat, sed presens epistola fisma permeneat, stipulatione sabnexa. Actum ibi, 8ub die iilo, anno illo régnante saprascribto domno illo gloriosissimo rege.

XXX Vn - décembre 722.

Pardessus n« 636. II, 337.

Saorosancto monasterio. quod dioitur Hohenaugia *, inhonoreS.Michahelis super fluvium Renum constructo, nbi domnus Benedictus abbas preesse videtur, Luitfridus et Ebrohardus cogitantes pro animalibus nostris vel pro eterne retribucionis venia: propterea conplacuit nobis animus, ut de ipse insula, que dicitur Honaugia. et Renus circuit, de parte nostra quantumcumque genitor noster Adelbertus dux nobis moriens dereliquit, ad ipsum monasterium condonare deberemus, quod et ita fecimus. Ideoque hec omnia supra jam dicto monasterio, vel agentibus vestris a die presenti in vestram tradimus dominacionem ad possidendum, ut quicquid exinde facere volueritis, liberam ac firmissimam habeatis in omnibus, Christo pnopicio potestatem. Si quis vero, quod si ego, aut aliquis de beredibus nostris, vel quelibet ulla opposita persona, contra presentem epistolam venire, aut agere, aut aliquam calumniam generare voluerit, inférât ad agentes supradicti monasterii âuri

^ Honan,

libras duas et nichilominus presens epistola firma et stabilis permaneat, stipulacione sabnixa.

Âctum in monasterio, qiiod dicitur Hœnaugia. Datum tercio idus Decembris, anno seoundo regni domini nostri Theoderici régis '.

S. Luitfridi dncis qui consensit.

S. Ebrohardiis domesticus hanc epistolam testapienti a me factam relegi et recognovi.

S. ego Eugenia, ac si indigna abbatissa, que consensi.

Ego Haimo, indigus peccator, preabyter, hanc donacionem scripsi et subscripsi.

XXXVin - 724.

Pardessus W 632. II, 343 V

Dominis sanctis et apostolicis iu Christi patribus, episcopis, ducibus, comitibus, vicariis, domesticis, seu omnibus agentibus, junioribus nostris seu missis décorrentibus et amicis nostris, iilustris vir Carolus major

domus bene cupiens vester

Lettres de

jwotection accordées par Charles Martel à Vévèque Boniface ') sigillavimus.