‹ Manuel d'archéologie chrétienne depuis les origines jusqu'au VIIIe siècleChapitre 303 sur 340 · oir plus haut, p. i · texte numérisé non relu

oir plus haut, p. i

3. Marangoni, Cose yentilesche e profane, iii-4", Roma. 174 4, p. 461 sq. ; Sloria del Sancla Sancloriim, p. 118; B.A.C., 186", p. .S6, 87,99. Un magnifique escalier conduisait à cet hypogée dont nous reparlerons en traitant des mosaïques.

4. A. C, p. 537. En 1840, le marquis Campana signala à J.-B. De Rossi la découverte d'un cubicule chrétien décoré de fresques. et d'inscriptions grecques et latines; quelques-unes de ces dernières furent portées au Latran. De Rossi supposait que cet hypogée appartenait à une famille asiate, mais l'incurie qui régnait alors à Rome fit abandonner la découverte. Cet hypogée était isolé ; au centre de la voûte, le Bon Pasteur, aux quatre angles de la croix formée par les lignes principales de la décoration se voyaient quatre bustes des saisons ; dans les intervalles : Moyse frappant le rocher, la multiplication des pains, la résurrection de Lazare et un sujet douteux. Dans Tarcosolium en face de la porte d'entrée, une orante; dans la lunette d'un autre arcosolium, Daniel parmi les lions; dans un troisième arcosolium, Noé dans l'arche ; de chaque côté de la porte, le paralytique et Jonas. L'inscription de Beratios Nicatoras provient de cet hypogée.

5. Probablement celui que ]\L C. M. Kaufmann désigne ainsi : an der Via Appia nova, Unies iïber dem liahndanim hei der Osteria del Tavolalo.

6. Fioravante, Diaconia S. Agathae in Subura descripta illustrata, in-4°, Romae, 1638; O. Marucchi, S. Agata dei Goti, dans G. A., 1891 ; M. A. H., 1904, p. 18 sq. ; Diction., t. I, col. 2819-2835; M.E.A., t. m, p. 375-378; F. Martinelli, Diaconia S. Agathae in Subura descriptaet illustrata, in-8°, Romae, 1638; >L Jacutius, Christianorum antiquilatuni specimina, quae invétéré Bonusae elMennae titulos e suhurana S. Agathae basilica anno 1757 Vaticanum ad .Muséum transvecto collustrantur, in-4°, Romae, 1758; Is.Carina, Chiesa ariana in Roma poi dedicata a S. Agata, dans .Archtv. stor. sicil., 1888, t. xn, p. 423-435; 1889, t xui, p. 400-401.

G. Laurenti, Storia délia diaconia cardinalizia e monastero ahaziale di S. .\gata alla Suhurra, in-4'>, Roma, 1777.

7. Armellini, Il cimilero di S. Agnese, in-S", Roma, 1880; Dictionn., t. i, col. 946-965; M.E.A., t. III, p. 468-476; B.A.C., 1863, p. 48; 1865, p. 48; 1873, p. 161; 1874, p. 12; 1875, p. 26; 1882, p. 95, 96; 1884-1885, p. 128; 1886, p. 7; 1888-1889, p. 41. Cf. L. Xardoni, L'antico oratorio di Sant' Agnese in Monasterio con pitture crisliane del secolo nono, in-4", Roma, 1725.

S. -Alexis '. — Avenliii.

S.-Anastasie -. — Palatin.

S. -Apôtres ■'. — <( Juxta Forum. »

Ara coeli ( ?j '. — Capilole.

S.-Balbine •'. — Aventin.

S.-Bibiane''. — Hors de la Porta Maggiore.

S. -Cécile " . — Transtévère.

S.-Césaire-in-Turri **. — Voie .\ppieniie.

S.-Césaire-in-Palatio ^. — Palatin.

S.-Chrysogone '". — Transtévère.

S. -Clément ". — Esquilin.

1. Nerini, De teinplo et cœnnhio S. Bonifacii et Alexii, Roma, 1752: Duchesne, Les légendes chrétiennes de l' Aventin, dans M. A. H., t. x, 1890, p. 226-234, et dans D. CV., 1889, p. 263; Lu^^ari, S. Bonifazio e S. Alessio suW Aventino, dans Atti délia pontif. Accad. diarcheoL, 1893; N.B.A.C., 1900, p. 226-2U; M. E.A., t. m, p. 196-200.

2. M. A. II., t. VII, 1887. p. 387 sq. ; C.C., 1896, t. vi, p. 727 sq. ; A.R., 1899, t. i, p. 595 sq. ; J»/. ^.A., t. m, p. 2 46-2 «7; Dictionn.,i. i, col. 1919-1924, B.A.C., 1867, p. 10. C. M. Crescinibeni, L'istoria délia basilica di S. Anastasia titolo cardinalizio. in-4», Roma, 1722; F. Cappello, Brevi notizie delV antico e moderno stato délia chiesa coUegiala di S. Anastasia di Roma, in-8">, Roma, 1722.

3. M.E.A., t. m, p. 390-392. B. Malvasia, Compendio historico délia venerahile Basilica de' santi dodici apostoli di Borna, sua fondatione, origine, nohiltà, silo, pretiosi /esort, etc., in-S", Roma, 1665. G. A. Bonclli. Memorie storiche délia basilica Coslantiniana dei ss. XII Apostoli di Roma e dei nuovi siioi ristavri, in-8°, Roma. 1879.

4. Casimiro, Memorie isloriche délia chiesa econventodiS. Maria in Ara coeli, in-S", Roma, 1845; M.E.A.,t. m, p. 238-241.

6. M.E.A., t. m, p. 344-3i5:B. A.C., 1866, p. 45; 1869, p. 2. D. Fedini, Vita di S. Bibiana, vergine e martire, in-4°, Roma, 1630.

7. N.B.A.C., 1900, p. 143; p. 265; M.E.A., t. m, p. 438-452; B.A.C., 1863, p. 48 ; 1873, p. 158; A. G. Laderchi, S. Caeciliae virginis et martyris acta et transtyherina basilica, 2 vol. in-4'', Romae, 1722-1723; G. Bondini, Di santa Cecilia, délia basilica di santa Cecilia in Transtévère. di quella ad Sanctam Ceciliam in via Tiburtina. in-8° Roma, 1855.

9. B.Cr., 1885, p. 417 sq. : N.B.A.C. 1900. p. 17-28; Duchesne, Z,e Forum et le Palatin, Rome, 1903; M.E.A., t. m, p. 264.

Page 1