‹ Mélanges d'histoire offerts à Charles MoellerChapitre 81 sur 149 · JUILLET 1642. — MONASTÈRE DU SAINT-SAUVEUR DE MONTE AMIATA · texte numérisé non relu

JUILLET 1642. — MONASTÈRE DU SAINT-SAUVEUR DE MONTE AMIATA

Pie II prie l'abbaye du Parc d'agréer le choix qu'il a fait de Thierry de Thulden en qualité d'abbé dudit monastère.

Plus episcopus, servus servoruni Dei, dilectis fillis conventui monasterii d? Parcodominorum extra muros opidi ' lovaniensis, premonstratensis ordinis, leodiensis diocesis, salutem et apostolicam benedictionem. Hodie monasterio vestro tune abbatis regimine destituto de persona dilecti filii Theodorici de - Tuldel illius abbatis licenciati in decretis de fratrum nostrorum consiiio auctoritate apostolica providimus ipsumque illi prefecimus in abbatem curam, reginien et administrationem 'V ipsius monasterii sibi in spiritualibus et temporalibus plenarie committendo, prout in allis nostris inde confectis litteris plenius continetur. Quocirca discrétion! vestre per ^ apostolica scripta mandamus, quatinus eundem Theodericum abbatem pro nostra et Apostolice Sedis reverentia bénigne recipientes, et honorifice pertractantes, exhibeatis eidem obe-" -dientiam et reverentiam débitas et devotas, ejus salubria monita et mandata suscipiendo humiliter, et efticaciter adimplendo. Alioquin sententiam quam idem Theode-*^ -ricis abbas rite tulerit in rebelles ratam habebimus, et faciemus, auctore Domino, usque ad satisfactionem condignam inviolabiliter observari. Dat. ia abbatia Sancti Salvatoris, clusinensis diocesis, *' anno incarnationis dominice millesinio quadringentesinio sexagesimo secundo, tertio nonas Julii, pontificatus nostri anno quarto.

Scellé avec le plomb appendu à une double corde de chanvre.

Mêmes souscriptions et indications que pour l'acte sous le n° II, sauf la

taxe X(= XVI).

Extrait des Comptes de 1463.

F° 1 r°. AlIA EXPOSITIO IN PROMOTIONE NOSTRA AD DIGNITATEM ABBACIE PAR- CHENSIS.

Et fuimus promoti anno Domini M^CCCC^LKII" quinta die julii in curia rojnana, et exposuimus prout sequitur inferius particulatim.

Primo dedimus servitori domini spoletani cardinalis, cui commissio promocionis nostre facta erat, qui primo nobis dixit Proficiat ut inoris est vi ducata.

Hem notarié et secretario domini cardinalis prescripti x ducata.

Item camerario prescripti cardinalis vi ducata.

Item palfrenariis ipsius cardinalis ii ducata.

Item in propina circiter vu ducata.

Item janitoribus mz ducata.

Item cursoribus vi grossos.

Item pro annata que ascendit ad ccc ducata, pro parte

Sanctissimi Domini nostri iz'' ducata.

Item pro parte cardinalium similiter iz' ducata.

Pro minutis serviciis ad rationem X cardinalium; et quia fuerunt pauci cardinales, ascendunt minuta servicia ad plus de multo quam si fuissent plures.

Primo pro minuto coUegii cardinalium xv ducata.

Item pro minuto camere apostolice xv ducata.

Item pro tribus aliis minutis serviciis xlv ducata.

Item pro sacra xv ducata.

Item pro subdiacono domini pape v ducata.

Item pro quitancia camere. ii ducata, xx sol.

Item pro quitancia collegii ii ducata, xx sol.

Item dedimus ordinarie clericis camere ut juvarent; quod

minuta servicia graciose transirent, quia erant pauci cardinales x ducata.

Sed quando sunt plures, tune non est opus ad hoc laborare.

Item prothonotariis qui de primo centenario habent V, et de

quolibet alio unum, facit vu ducata.

Summa hujus iiii'li ducata i gr. et xl sol., pro ducato vn sol. iz den. gross. Brabancie facit clx lib., xix sol. gr.

po j|vo pjq expeditione bullarum in prescripta promotione.

Primo pro una cedula in cancellaria v gr.

Item janitoribus cancellarie vu gr.

Item pro bireto correctoris un gr.

Item pro minuta pro illo qui fuit in torno ii duc.

Item solvi bis minutam, non ex debito sed ex gratia, sunt adhuc ii duc.

Item dedi abbreviatori qui fecit omnes minutas et expeditiones

litterarum, ut reor xn duc.

Item pro bulla principali promocionis nostre, que fuit taxata ad XVI gr., et duabus conclusionibus qualibet ad xvi, et due clause littere, una ad principem, alia ad filium suum; et qualibet littera fuit taxata ad x, et una absolutio et dispensatio quoad officium presencium, que fuit taxata ad xx; veniunt pariter curn cartis sex pro scriptione ad ix duc, un gr.

Item custodi cancellarie pro duabus prescriptis clausis litteris ii duc.

Item pro absolutione dispensationis custos adhuc habuit ii duc.

Item pro bulla spécial! in registro xvi gr.

Item pro duabus conclusionibus, que licet quelibet fuerit taxata

ad XVI, non solvitur in registro pro qualibet nisi vin pariter xvi gr.

Item vicecancellario i duc, iiii gr.

Item presidenti registri v gr.

Item pro registratura x gr.

Item pro bulla dispensationis " duc, ii gr.

Item pro plumbo pro bulla principali x duc, ii gr.

680 R. VAN WAEFELGHEM.

Item pro quitancia et obligatione abbacie quoad notarios caniere, ex gracia n duc, ii gr.

Item pro clerico ceremoniarum in cujus presencia prestiti juramentum in manibiis vicecanceiiarii, pro instrumente ii duc. lin gr., et pro copia juramenti n gr. pariter n duc, vi gr.

Pro e.xpeditione iitterarum annue pensionis doniini Waiteri pie memorie predecessoris nostri.

Primo pro abbreviatore qui fecit minutas et fecit expeditionem n duc.

Item scriptori nii duc n gr.

Item custodi in canceiiaria nn duc.

Item in plumbo in duc, m gr.

Item in registre ini duc, un gr.

Summa hujus lxxiih duc un gr. pro ducafo vu sol.

iz den. gr. monete brabancie facit xxvi lib. x sol. gr.

F" 12"^. Expositio in munere benedictionis nobis exhibita in IJrbe Veteri per Reverendissimum Dominum Nicholaum tituli sancti Pétri ad vincuia presbiterum cardinalem

Primo pro cedula que dirigebatur prescripto cardinali per cameram apostolicam ut nobis munus benedictionis conferret v gr.

Item pro cera videiicet n tortisiis de vin libris lx vol. (o)

Item pro vni candelis de vni lib. lx vol.

Item pro duabus mappis xxnii vol.

Item pro duobus parvis vasis vini xliui vol.

Item pro foliis auri et argenti xxviiz vol.

Item pro bitumine et olla v voll.

Item in prandio et cena prescriptis computat. Summa circiter xiz duc.

Item dedimus Petro Flerentino qui fuit director hujusmodi benedictionis v gr.

Itern camerario pro sigillo i duc.

Item in coquina i duc.

Item secretario doinini i duc

Item palfrenariis domini i duc.

Item trumpetis z duc.

Item cmtoribus qui cantaverunt letanias, missam et benedictionem, etc. i duc.

Summa quoad munus benedictionis venit ad xvnz duc, pro ducato ut ante vu sol. iz den. facit vi lib., un sol., vin den. gr., vi miten.

Exposila pro magistro Nicholao de Tefelis qui fiierat missus propter promocionem nostram ad curiam Romanam pro laboribus et expensis suis.

Primo habuit a domino Waltero pie memorie predecessore n )stro de pecuniis nostris lx flor. Renen.

(a) Lecture douteuse, mais il est difficile de lire autrement que vol, la première lettre est plus probablement v que s.

Item postea exposuimus pro eo in negociis suis in curia romana vu duc. i gr. Item dedimus sibi adhuc ex manu nostra xii fior. Ren.

Desuper exposuit pro nobis circiter duos ducatos. Et summa defalcatis ii ducatis, quos a magistro Nichoiao habuimus, xx iib., m s., viiz den. gr.

F° 12^°. Exposita pro expensis nostris factis postquam magister Nicholaus Tefeiis prescriptus venit ad nos in Viterbio, ubi pro tune curia fuerat sciiicet altéra Sacramenta que fuit xxv junii (a).

Primo secuti sumus papam a die prescripto usque ad quintam diem juiii prius prescriptam que fuit dies promocionis nostre, et fuerunt x dies intermedii et computatum pro quolibet die cum tribus equis iz duc. facit pariter xv duc.

Item post proniocionem nostram mansimus in curia propter expedicionem litterarum et munus benedictionis circiter xx diebus, et qualibet die cum tribus equis est ante iz duc. facit xxx duc.

Item in veniendo a curia fuimus in itinere circiter xxviii diebus cum quatuor equis et ad tempus cum quinque, quolibet die ii duc. facit Lvi duc.

Summa hujus ascendit ad centum et unum ducata, pro ducato ut ante vu sol., iz den. gr. facit xxxv Iib.. xix sol., viiz den. gr.

Item in captione possessionis ipso die sancti Bernardi dedimus post solemne prandium servitoribus domini sancti Michaëlis xi salucia aurea pro salucio vi sol. m den. gr. facit m Iib., viii sol., ix den. gr.

Item pro magno sigillo predecessoris nostri reficiendo uni aurifabro in Bruxella qui maie sculsit illud et ut argentum restitueret dedimus sibi pro laboribus suis m coronas, facit xviii sol. gr.

Item uni aurifabro Lovanii qui sculsit sigillum prout videtur nii coronas, facit xxiiiisol.gr.

Item quando cantavimus primam missam coram principe nostro

H Iib., X sol., viiz den. gr.

Item pro visitatione liminum pro xn annis vi duc, m gr. facit ii Iib., v sol. gr.

Item pro impetratione mitre c coronas pro corona vi sol. facit xxx Iib. gr.

Item pro factura mitre cum omnibus que in ea sunt clh coronas pro corona ut ante vi sol. gr., facit xlv Iib., xn sol. gr.

Item pro sandaliis v peters, pro petro un sol. vi den. gr., facit

xxn sol. VI den. gr.

Item pro recipienda obligatione super pecuniam receptam in partibus solvenda un duc, pro ducato ut ante, facit xxvin sol., vi den. gr.

Item, ignorans monasterium habere conservaturam, pro suppliplicatione nova x duc, facit iii Iib., xi s., m den. g.

Item pro 1111°' brevibus iiii duc, iiii gr., facit xxxi sol. gr.

Summa hujus lateris cxxix Iib., xi sol., ni den. gr.

(a) Le texte donne erronément augiisti.

682 U. VAN WAEFELGHEM.

po i3ro

Item pro una bulla pro nobis impetrata super commutatione bonorum ac alienatione etc. xviii ducata pro ducato ut ante facit

VI lib., vin sol. m, den. gr.

Item in generali capitulo datum conventui premonstratensi ii coronas aureas, facit xn sol., ni den. gr.

Item quando celebrari primam missam ibidem datum juvenibus et servitoribus in prestatione obedientie pariter circiter un coronas, facit xxnii sol., vi den. gr.

Item propinato domino premonstratensi in primo introitu nostro ad capitulum générale xniz ducata facit nii lib., xvi s., u den. gr., vi miten.

Item domino abbati laudunensi patri nostro visitanti nos in monasterio pro jocundo adventu suo unum crusibile de xn flor. renen., cum duobus nobilibus, et capellano suo unam corrusiam de II flor. renen., et pro servitoribus ii flor. renen.; item nuncio premonstratensi unum scutum Willelmi, pariter v lib., x sol., m den. gr.

Item pro lineo panno videlicet centum et x ulnis vel circiter Rome propinato certis amicis nostris qui in promocione nostra nec aut modicum habuerunt, et fuerunt isti amici Reverendus dominus sancti Pétri ad vincula, dominus rothomagensis, protector ordinis (i), et spoletanus {-2), commissarius noster in causa nostra cardinales, reverendus dominus ferrariensis, datarius, et Thomicus, cubicularius pape (3), et venit pariter ad lxz flor. renen. pro floreno V sol. gr., facit xv lib., n sol., vi den. gr.

Item de expensis factis per dominum ac magistrum Heinricum de Someren, magistrum Johannem Gronselt et dominum Johannem Beringen, post adventum nostrum ex curia romana in Bruxella et in Fura pênes dominum ducem ac aliis lucis pariter n lib., vi s., ni den. gr.

Summa hujus xxxvi lib., n den. gr., vi miten.

Septima summa expositorum iiK lxxx lib., m sol. gr.

(1) Guillaume VII d'Estouteville, évêque de Digne (1439-1445), cardinal du titre de Saint-Silvestre et de Saint-Martin des Monts (18 décembre 1439), évêque de l.odève (7 janvier 1450), de Saint-Jean de Maurienne (27 janvier 1453), archevêque de Rouen (30 avril 1453), évêque d'Ostie (1461), mourut le 22 janvier 1483 (Fisquet, La France pontificale, archidiocèse de Rouen, p. 189-195; L. Pastor, o. c, t. IV, p. 380).

(2) Bérard Herulo de Narni, auditeur de la Rote, évêque de Spolète, cardinal (le 5 mars 1460), prêtre cardinal de Sainte-Sabine (1474), mourut le 2 avril 1479 (de Mas Latrie, o. c, c. 1161 et 1208; L. Pastor, 0. c, t. IV, p. 379).

(3) Peut-être est-ce le même personnage que celui appelé Pierre Thomis, abréviateur des lettres apostoliques, qualifié «cubicularius» du pape et cité le 14 avril, 28 juillet, 7 octobre 1447 et le 25 juin 1449 (U. Berlière, O. S. B., Diversa cameralia, p. 95-103).

Page 1